Επισκληρίδιος Αναλγησία στον Τοκετό
Η επισκληρίδιος αναλγησία είναι μία από τις αποτελεσματικότερες μεθόδους ανακούφισης του πόνου κατά τον τοκετό. Πραγματοποιείται από αναισθησιολόγο και επιτρέπει σημαντική μείωση του πόνου, ενώ η γυναίκα παραμένει ξύπνια και συμμετέχει ενεργά στη διαδικασία του τοκετού.
Τι είναι η επισκληρίδιος αναλγησία;
Η επισκληρίδιος αναλγησία είναι μία τεχνική κατά την οποία χορηγούνται τοπικά αναισθητικά και συνήθως μικρές ποσότητες αναλγητικών φαρμάκων στον επισκληρίδιο χώρο της σπονδυλικής στήλης.
Τα φάρμακα μειώνουν σημαντικά τη μετάδοση των σημάτων πόνου από τη μήτρα και την πύελο προς τον εγκέφαλο.
Η γυναίκα παραμένει ξύπνια, επικοινωνεί κανονικά και στις περισσότερες περιπτώσεις εξακολουθεί να αισθάνεται πίεση και τις συσπάσεις, αλλά με πολύ μικρότερο πόνο.
Πώς γίνεται;
Η τοποθέτηση πραγματοποιείται από αναισθησιολόγο, συνήθως ενώ η γυναίκα κάθεται ή βρίσκεται στο πλάι.
Τοπική αναισθησία
Αρχικά γίνεται μικρή τοπική αναισθησία στο δέρμα της μέσης ώστε η τοποθέτηση να είναι όσο το δυνατόν πιο άνετη.
Τοποθέτηση καθετήρα
Μία ειδική βελόνα χρησιμοποιείται για να εντοπιστεί ο επισκληρίδιος χώρος και μέσω αυτής εισάγεται ένας πολύ λεπτός καθετήρας.
Αφαίρεση της βελόνας
Η βελόνα αφαιρείται και παραμένει μόνο ο λεπτός, εύκαμπτος καθετήρας στην πλάτη.
Χορήγηση φαρμάκου
Το αναλγητικό φάρμακο μπορεί να χορηγείται επαναλαμβανόμενα ή συνεχώς μέσω αντλίας.
Πόσο γρήγορα δρα;
Η ανακούφιση συνήθως αρχίζει μέσα σε λίγα λεπτά μετά τη χορήγηση των φαρμάκων και το πλήρες αποτέλεσμα εγκαθίσταται σταδιακά.
Η ένταση της αναλγησίας μπορεί να προσαρμόζεται ανάλογα με την εξέλιξη του τοκετού και τις ανάγκες της γυναίκας.
Μερικές φορές μπορεί να χρειαστεί επιπλέον δόση, αλλαγή της θέσης του καθετήρα ή, πιο σπάνια, επανατοποθέτηση.
Πότε μπορεί να γίνει;
Η επισκληρίδιος μπορεί να τοποθετηθεί όταν η γυναίκα επιθυμεί αποτελεσματική ανακούφιση του πόνου και δεν υπάρχει ιατρική αντένδειξη.
Δεν χρειάζεται να περιμένουμε μία συγκεκριμένη διαστολή του τραχήλου για να χορηγηθεί.
Η κατάλληλη στιγμή αποφασίζεται από τη γυναίκα σε συνεργασία με τη μαιευτική και αναισθησιολογική ομάδα.
Ποια είναι τα πλεονεκτήματα;
Πολύ αποτελεσματική αναλγησία
Η επισκληρίδιος αποτελεί μία από τις αποτελεσματικότερες μεθόδους ανακούφισης του πόνου κατά τον τοκετό.
Η γυναίκα παραμένει ξύπνια
Μπορεί να επικοινωνεί, να συμμετέχει ενεργά και να βιώνει τη γέννηση του μωρού της.
Μπορεί να συνεχιστεί για πολλές ώρες
Ο καθετήρας επιτρέπει συνεχή ή επαναλαμβανόμενη χορήγηση αναλγησίας όταν ο τοκετός διαρκεί περισσότερο.
Χρήσιμη αν χρειαστεί επέμβαση
Σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να χρησιμοποιηθεί ο ίδιος καθετήρας για ισχυρότερη αναισθησία εάν χρειαστεί επείγουσα μαιευτική επέμβαση ή καισαρική τομή.
Θα μπορώ να κινούμαι;
Η κινητικότητα εξαρτάται από τη δόση και τον τύπο των φαρμάκων που χρησιμοποιούνται, καθώς και από το πρωτόκολλο του μαιευτηρίου.
Με σύγχρονες τεχνικές χαμηλής δόσης πολλές γυναίκες διατηρούν σημαντικό μέρος της κινητικότητας των ποδιών τους, αν και συνήθως χρειάζονται βοήθεια για ασφαλή μετακίνηση.
Ακόμη και όταν τα πόδια κινούνται καλά, δεν πρέπει να σηκώνεται η γυναίκα χωρίς την έγκριση και βοήθεια της μαιευτικής ομάδας.
Επηρεάζει την εξέλιξη του τοκετού;
Οι σύγχρονες τεχνικές επισκληριδίου με χαμηλές συγκεντρώσεις τοπικού αναισθητικού έχουν πολύ μικρότερη επίδραση στην κινητικότητα και την εξέλιξη του τοκετού σε σχέση με παλαιότερες τεχνικές.
Η επισκληρίδιος μπορεί να παρατείνει ελαφρά το δεύτερο στάδιο του τοκετού σε ορισμένες γυναίκες.
Η ανάγκη για καισαρική καθορίζεται από μαιευτικούς παράγοντες και όχι απλώς από τη χρήση επισκληριδίου.
Θα μπορώ να σπρώξω;
Ναι. Η πλειονότητα των γυναικών μπορεί να συμμετέχει ενεργά στις εξωθήσεις παρά την επισκληρίδιο.
Στόχος της σύγχρονης επισκληριδίου είναι να μειώσει τον πόνο χωρίς να προκαλεί πλήρη απώλεια της αίσθησης ή της κινητικότητας.
Επηρεάζει το μωρό;
Οι ποσότητες των φαρμάκων που φτάνουν στη μητρική κυκλοφορία και στη συνέχεια στο έμβρυο είναι μικρές σε σχέση με ορισμένα ενδοφλέβια ή ενδομυϊκά αναλγητικά.
Η επισκληρίδιος χρησιμοποιείται ευρέως στη μαιευτική και θεωρείται ασφαλής όταν χορηγείται από κατάλληλα εκπαιδευμένο αναισθησιολόγο.
Ποιες είναι οι συχνότερες ανεπιθύμητες ενέργειες;
Πτώση της αρτηριακής πίεσης
Η αρτηριακή πίεση μπορεί να μειωθεί και γι’ αυτό παρακολουθείται στενά μετά την έναρξη της επισκληριδίου.
Βάρος ή αδυναμία στα πόδια
Μπορεί να εμφανιστεί προσωρινά ανάλογα με τη δόση του τοπικού αναισθητικού.
Κνησμός
Ορισμένα φάρμακα που χρησιμοποιούνται στην επισκληρίδιο μπορεί να προκαλέσουν παροδικό κνησμό.
Δυσκολία στην ούρηση
Μερικές γυναίκες χρειάζονται προσωρινά καθετήρα ουροδόχου κύστης.
Ατελής αναλγησία
Μπορεί η αναλγησία να είναι περισσότερο αποτελεσματική στη μία πλευρά ή να υπάρχουν περιοχές με λιγότερη ανακούφιση.
Πυρετός
Σε ορισμένες γυναίκες μπορεί να εμφανιστεί αύξηση της θερμοκρασίας κατά τη διάρκεια παρατεταμένου τοκετού με επισκληρίδιο.
Μπορεί να προκαλέσει πονοκέφαλο;
Σπάνια, κατά την τοποθέτηση μπορεί να γίνει ακούσια διάτρηση της σκληράς μήνιγγας.
Αυτό μπορεί να προκαλέσει έναν χαρακτηριστικό πονοκέφαλο μετά τη διάτρηση της σκληράς μήνιγγας, ο οποίος συνήθως είναι χειρότερος όταν η γυναίκα κάθεται ή σηκώνεται και βελτιώνεται όταν ξαπλώνει.
Εάν ο πονοκέφαλος είναι σημαντικός ή επιμένει, η αναισθησιολογική ομάδα μπορεί να προτείνει ειδική θεραπεία, όπως epidural blood patch.
Προκαλεί χρόνια οσφυαλγία;
Δεν υπάρχουν ενδείξεις ότι η επισκληρίδιος προκαλεί χρόνια οσφυαλγία.
Ήπια ευαισθησία ή πόνος στο σημείο της τοποθέτησης για λίγες ημέρες μπορεί να εμφανιστούν.
Η οσφυαλγία είναι ούτως ή άλλως πολύ συχνή κατά τη διάρκεια και μετά την εγκυμοσύνη λόγω των αλλαγών στη στάση του σώματος, στους μυς και στους συνδέσμους.
Υπάρχουν σοβαρές επιπλοκές;
Σοβαρές επιπλοκές είναι σπάνιες, αλλά όπως σε κάθε ιατρική πράξη δεν είναι μηδενικές.
Λοίμωξη
Λοίμωξη στον επισκληρίδιο χώρο είναι εξαιρετικά σπάνια.
Αιμάτωμα
Αιμορραγία στον επισκληρίδιο χώρο είναι πολύ σπάνια αλλά μπορεί να είναι σοβαρή.
Νευρολογική βλάβη
Μόνιμη νευρολογική βλάβη αποτελεί εξαιρετικά σπάνια επιπλοκή.
Σοβαρή αντίδραση στα φάρμακα
Οι αναισθησιολόγοι παρακολουθούν στενά τη γυναίκα ώστε να αναγνωρίζουν και να αντιμετωπίζουν άμεσα σπάνιες ανεπιθύμητες αντιδράσεις.
Πότε δεν μπορεί να γίνει επισκληρίδιος;
Οι περισσότερες γυναίκες μπορούν να λάβουν επισκληρίδιο, αλλά υπάρχουν ορισμένες καταστάσεις στις οποίες μπορεί να μην είναι ασφαλής.
Σημαντική διαταραχή πήξης
Πολύ χαμηλά αιμοπετάλια ή σημαντικές διαταραχές της πήξης μπορεί να αποτελούν αντένδειξη.
Ορισμένα αντιπηκτικά
Η χρονική απόσταση από την τελευταία δόση αντιπηκτικής αγωγής είναι σημαντική για την ασφάλεια της τεχνικής.
Λοίμωξη στο σημείο
Ενεργός λοίμωξη του δέρματος στην περιοχή όπου θα γίνει η τοποθέτηση μπορεί να εμποδίσει τη χρήση της τεχνικής.
Ορισμένες νευρολογικές ή ανατομικές καταστάσεις
Προηγούμενη χειρουργική σπονδυλικής στήλης ή σημαντικές παθήσεις μπορεί να χρειάζονται εξατομικευμένη αναισθησιολογική αξιολόγηση.
Τι γίνεται αν τα αιμοπετάλια είναι χαμηλά;
Ο αριθμός των αιμοπεταλίων αποτελεί σημαντικό στοιχείο της αναισθησιολογικής αξιολόγησης πριν από την επισκληρίδιο.
Δεν υπάρχει ένας απόλυτος αριθμός που να εφαρμόζεται με τον ίδιο τρόπο σε όλες τις γυναίκες. Η απόφαση λαμβάνει υπόψη τον αριθμό των αιμοπεταλίων, την τάση τους, την αιτία της θρομβοπενίας, τυχόν άλλα προβλήματα πήξης και τη συνολική κλινική εικόνα.
Η ασφάλεια της νευραξονικής αναισθησίας αξιολογείται εξατομικευμένα πριν από την τοποθέτηση.
Τι γίνεται αν χρησιμοποιώ αντιπηκτικές ενέσεις;
Γυναίκες που λαμβάνουν ηπαρίνη χαμηλού μοριακού βάρους ή άλλη αντιπηκτική αγωγή πρέπει να ενημερώνουν εγκαίρως τη μαιευτική και αναισθησιολογική ομάδα.
Χρειάζεται να μεσολαβήσει το κατάλληλο χρονικό διάστημα από την τελευταία δόση πριν γίνει επισκληρίδιος ή ραχιαία αναισθησία.
Ο σχεδιασμός γίνεται εξατομικευμένα από τον μαιευτήρα και τον αναισθησιολόγο.
Ποια είναι η διαφορά από τη ραχιαία αναισθησία;
Επισκληρίδιος
Τοποθετείται λεπτός καθετήρας στον επισκληρίδιο χώρο και μπορούν να χορηγούνται επαναλαμβανόμενες δόσεις για πολλές ώρες.
Ραχιαία αναισθησία
Μία μικρή ποσότητα αναισθητικού χορηγείται στο εγκεφαλονωτιαίο υγρό. Η δράση είναι ταχεία και χρησιμοποιείται συχνά για καισαρική τομή.
Υπάρχουν επίσης τεχνικές που συνδυάζουν τα χαρακτηριστικά των δύο μεθόδων.
Μπορεί να χρησιμοποιηθεί αν χρειαστεί καισαρική;
Ναι. Εάν υπάρχει ήδη λειτουργικός επισκληρίδιος καθετήρας, σε αρκετές περιπτώσεις μπορεί να χορηγηθεί μεγαλύτερη συγκέντρωση αναισθητικού μέσω του ίδιου καθετήρα ώστε να επιτευχθεί χειρουργική αναισθησία.
Ανάλογα με την επείγουσα κατάσταση και την ποιότητα του επισκληριδίου, ο αναισθησιολόγος μπορεί να επιλέξει άλλη τεχνική αναισθησίας.
Τι συμβαίνει μετά τον τοκετό;
Μετά τη γέννηση διακόπτεται η χορήγηση των φαρμάκων και αφαιρείται ο επισκληρίδιος καθετήρας.
Η αίσθηση και η κινητικότητα των ποδιών επανέρχονται σταδιακά.
Η γυναίκα πρέπει να σηκωθεί για πρώτη φορά μόνο όταν έχει επανέλθει επαρκώς η δύναμη των ποδιών και με τη βοήθεια του προσωπικού.
Η επισκληρίδιος αναλγησία είναι μία πολύ αποτελεσματική και ευρέως χρησιμοποιούμενη μέθοδος ανακούφισης του πόνου στον τοκετό. Η γυναίκα παραμένει ξύπνια και μπορεί να συμμετέχει ενεργά στη γέννηση. Οι συχνότερες ανεπιθύμητες ενέργειες είναι συνήθως παροδικές, ενώ οι σοβαρές επιπλοκές είναι σπάνιες. Η καταλληλότητα της επισκληριδίου αξιολογείται εξατομικευμένα από τον αναισθησιολόγο.