Διαταραχές Περιόδου
Οι διαταραχές της περιόδου είναι πολύ συχνές και μπορεί να αφορούν τη συχνότητα του κύκλου, τη διάρκεια της αιμορραγίας, την ποσότητα του αίματος ή την εμφάνιση αιμορραγίας σε μη αναμενόμενες ημέρες. Η αιτία μπορεί να είναι ορμονική, ανατομική, φαρμακευτική ή να σχετίζεται με συγκεκριμένη γυναικολογική πάθηση.
Τι θεωρείται φυσιολογική περίοδος;
Ο φυσιολογικός εμμηνορρυσιακός κύκλος δεν είναι ακριβώς ίδιος σε όλες τις γυναίκες.
Στις ενήλικες γυναίκες, η περίοδος εμφανίζεται συνήθως περίπου κάθε 24–38 ημέρες, ενώ η αιμορραγία διαρκεί κατά κανόνα έως περίπου 8 ημέρες.
Μικρές διακυμάνσεις από μήνα σε μήνα μπορεί να είναι φυσιολογικές.
Μεγαλύτερη σημασία έχει αν υπάρχει σημαντική αλλαγή σε σχέση με το συνηθισμένο μοτίβο της κάθε γυναίκας.
Ποιες μορφές μπορεί να έχει μία διαταραχή περιόδου;
Πολύ συχνή περίοδος
Οι κύκλοι εμφανίζονται σε μικρότερα χρονικά διαστήματα από το αναμενόμενο.
Αραιή περίοδος
Οι κύκλοι απέχουν αρκετές εβδομάδες ή μήνες μεταξύ τους.
Απουσία περιόδου
Η περίοδος σταματά για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα ή δεν έχει εμφανιστεί ποτέ.
Έντονη αιμορραγία
Η ποσότητα του αίματος είναι σημαντικά μεγαλύτερη από το συνηθισμένο ή επηρεάζει την καθημερινότητα.
Παρατεταμένη περίοδος
Η αιμορραγία διαρκεί περισσότερες ημέρες από το αναμενόμενο.
Αιμορραγία μεταξύ περιόδων
Εμφανίζεται spotting ή αιμορραγία ανάμεσα σε δύο αναμενόμενες περιόδους.
Ποιες μπορεί να είναι οι αιτίες;
Οι διαταραχές περιόδου έχουν πολλές διαφορετικές αιτίες.
Ορμονικές διαταραχές
Διαταραχές ωορρηξίας, θυρεοειδούς, προλακτίνης ή άλλων ορμονικών παραμέτρων μπορεί να επηρεάσουν τον κύκλο.
PCOS
Το σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών είναι μία συχνή αιτία ακανόνιστης ή αραιής περιόδου.
Ινομυώματα
Μπορεί να προκαλούν έντονη, παρατεταμένη ή ακανόνιστη αιμορραγία.
Πολύποδες ενδομητρίου
Μπορεί να προκαλούν spotting, αιμορραγία μεταξύ των περιόδων ή μετά την επαφή.
Αδενομύωση
Συχνά σχετίζεται με βαριά και επώδυνη περίοδο.
Εγκυμοσύνη
Σε κάθε γυναίκα αναπαραγωγικής ηλικίας με καθυστέρηση ή ασυνήθιστη αιμορραγία πρέπει να λαμβάνεται υπόψη το ενδεχόμενο εγκυμοσύνης.
Η ηλικία επηρεάζει τον κύκλο;
Ναι. Οι αλλαγές της περιόδου ερμηνεύονται διαφορετικά ανάλογα με το στάδιο ζωής της γυναίκας.
Εφηβεία
Οι πρώτοι κύκλοι μπορεί να είναι ακανόνιστοι επειδή η ωορρηξία δεν έχει ακόμη σταθεροποιηθεί.
Αναπαραγωγική ηλικία
Νέα επίμονη μεταβολή του κύκλου χρειάζεται αξιολόγηση ιδιαίτερα όταν συνοδεύεται από άλλα συμπτώματα.
Περιεμμηνόπαυση
Οι κύκλοι συχνά γίνονται περισσότερο ακανόνιστοι λόγω μεταβολών στην ωορρηξία και στις ορμόνες.
Μετά την εμμηνόπαυση
Οποιαδήποτε νέα κολπική αιμορραγία δεν θεωρείται φυσιολογική και χρειάζεται διερεύνηση.
Μπορούν το στρες ή οι αλλαγές βάρους να επηρεάσουν την περίοδο;
Ναι.
Έντονο ψυχολογικό στρες, σημαντική απώλεια βάρους, πολύ χαμηλό βάρος, υπερβολική άσκηση ή ταχεία μεταβολή βάρους μπορούν να επηρεάσουν τον άξονα που ρυθμίζει την ωορρηξία.
Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε ακανόνιστους κύκλους ή ακόμη και προσωρινή αμηνόρροια.
Μπορούν τα φάρμακα να αλλάξουν την περίοδο;
Ναι. Ορισμένα φάρμακα μπορεί να επηρεάσουν την αιμορραγία ή την ωορρηξία.
Ορμονική αντισύλληψη
Το χάπι, το ορμονικό σπιράλ, τα εμφυτεύματα και άλλες μέθοδοι μπορεί να αλλάξουν το πρότυπο αιμορραγίας.
Αντιπηκτικά
Μπορούν να αυξήσουν την ποσότητα ή τη διάρκεια της αιμορραγίας.
Ορισμένα ψυχιατρικά ή ορμονικά φάρμακα
Μπορεί να επηρεάσουν την προλακτίνη, την ωορρηξία ή τη σταθερότητα του κύκλου.
Πώς γίνεται η διερεύνηση;
Η σωστή διερεύνηση ξεκινά από το ιστορικό και προσαρμόζεται ανάλογα με την ηλικία και τα συμπτώματα.
Ιστορικό κύκλου
Σημειώνονται η συχνότητα, η διάρκεια, η ποσότητα της αιμορραγίας και τυχόν πρόσθετα συμπτώματα.
Γυναικολογική εξέταση
Μπορεί να βοηθήσει να εντοπιστούν τραχηλικά, κολπικά ή πυελικά ευρήματα.
Διακολπικό υπερηχογράφημα
Αξιολογούνται η μήτρα, το ενδομήτριο, οι ωοθήκες, τα ινομυώματα, οι πολύποδες και άλλες πιθανές αιτίες.
Εξετάσεις αίματος
Μπορεί να χρειαστούν γενική αίματος, έλεγχος σιδήρου, TSH, προλακτίνη ή άλλες ορμονικές εξετάσεις.
Χρειάζεται τεστ εγκυμοσύνης;
Σε γυναίκα αναπαραγωγικής ηλικίας με καθυστέρηση, ακανόνιστη αιμορραγία ή νέα αλλαγή στον κύκλο, η πιθανότητα εγκυμοσύνης πρέπει να αποκλείεται όταν υπάρχει σχετική πιθανότητα.
Αιμορραγία μπορεί να εμφανιστεί και σε πρώιμη ενδομήτρια ή έκτοπη κύηση.
Τι μπορεί να δείξει το διακολπικό υπερηχογράφημα;
Ινομυώματα
Μπορεί να προσδιοριστεί το μέγεθος και η θέση τους σε σχέση με την ενδομητρική κοιλότητα.
Ενδομήτριο
Αξιολογούνται το πάχος και η μορφολογία του σε σχέση με την ηλικία και τη φάση του κύκλου.
Πολύποδες
Μπορεί να υπάρχει υπερηχογραφική υποψία εστιακής ενδομητρικής αλλοίωσης.
Ωοθήκες
Μπορούν να εντοπιστούν κύστεις, πολυκυστική μορφολογία ή άλλα ευρήματα.
Πότε μπορεί να χρειαστεί υστεροσκόπηση;
Η υστεροσκόπηση επιτρέπει άμεση εξέταση της ενδομητρικής κοιλότητας.
Μπορεί να χρειαστεί όταν υπάρχει υποψία για:
Ενδομητρικό πολύποδα
Μπορεί να αφαιρεθεί και να σταλεί για ιστολογική εξέταση.
Υποβλεννογόνιο ινομύωμα
Η υστεροσκόπηση επιτρέπει ακριβή αξιολόγηση της σχέσης του με την κοιλότητα.
Παχύ ή ανομοιογενές ενδομήτριο
Μπορεί να χρειάζεται στοχευμένη βιοψία για ακριβή διάγνωση.
Πότε χρειάζεται βιοψία ενδομητρίου;
Δεν χρειάζεται κάθε γυναίκα με διαταραχή περιόδου βιοψία.
Η ανάγκη εξαρτάται από την ηλικία, το είδος της αιμορραγίας, τους παράγοντες κινδύνου και τα υπερηχογραφικά ευρήματα.
Είναι ιδιαίτερα σημαντική όταν πρέπει να αποκλειστεί υπερπλασία ή προκαρκινική αλλοίωση.
Πότε θεωρείται ότι η περίοδος είναι υπερβολικά έντονη;
Στην πράξη δεν χρειάζεται η γυναίκα να μετρήσει ακριβώς την ποσότητα του αίματος.
Έντονη περίοδος είναι αυτή που επηρεάζει σημαντικά την καθημερινότητα ή οδηγεί σε συμπτώματα αναιμίας.
Πολύ συχνή αλλαγή προστασίας
Ανάγκη αλλαγής σερβιέτας ή ταμπόν πολύ συχνότερα από το συνηθισμένο.
Αιμορραγία τη νύχτα
Ανάγκη να ξυπνά η γυναίκα επανειλημμένα λόγω της ποσότητας του αίματος.
Μεγάλοι θρόμβοι
Η επανειλημμένη αποβολή μεγάλων θρόμβων μπορεί να συνοδεύει βαριά αιμορραγία.
Αναιμία
Κόπωση, αδυναμία, δύσπνοια ή χαμηλή αιμοσφαιρίνη μπορεί να σχετίζονται με χρόνια απώλεια αίματος.
Πώς αντιμετωπίζονται οι διαταραχές περιόδου;
Η θεραπεία εξαρτάται από την αιτία, την ηλικία, τη βαρύτητα των συμπτωμάτων και τις επιθυμίες της γυναίκας σχετικά με εγκυμοσύνη ή αντισύλληψη.
Παρακολούθηση
Ήπιες μεταβολές χωρίς παθολογικά ευρήματα μπορεί να χρειάζονται μόνο παρακολούθηση.
Φαρμακευτική θεραπεία
Μπορεί να περιλαμβάνει μη ορμονικά ή ορμονικά φάρμακα ανάλογα με το πρόβλημα.
Ορμονικό σπιράλ
Σε κατάλληλες γυναίκες μπορεί να μειώσει σημαντικά την έντονη εμμηνορρυσιακή αιμορραγία.
Χειρουργική αντιμετώπιση
Πολύποδες, υποβλεννογόνια ινομυώματα ή άλλες ανατομικές αιτίες μπορεί να χρειάζονται επεμβατική θεραπεία.
Μπορούν οι ακανόνιστοι κύκλοι να επηρεάσουν τη γονιμότητα;
Ναι, όταν σχετίζονται με ακανόνιστη ή απούσα ωορρηξία.
Ωστόσο, μια ακανόνιστη περίοδος δεν σημαίνει απαραίτητα ότι δεν μπορεί να υπάρξει φυσική σύλληψη.
Η αιτία της διαταραχής έχει μεγαλύτερη σημασία από την ίδια την ακανόνιστη εμφάνιση της περιόδου.
Πότε χρειάζεται γυναικολογική αξιολόγηση;
Νέα αλλαγή του κύκλου
Ιδιαίτερα όταν η αλλαγή επιμένει για αρκετούς κύκλους.
Πολύ έντονη αιμορραγία
Όταν επηρεάζει την καθημερινότητα ή υπάρχουν συμπτώματα αναιμίας.
Αιμορραγία μεταξύ περιόδων
Επίμονη ή επαναλαμβανόμενη αιμορραγία χρειάζεται διερεύνηση.
Αιμορραγία μετά την επαφή
Όταν επαναλαμβάνεται, χρειάζεται εξέταση του τραχήλου και του κόλπου.
Απουσία περιόδου
Παρατεταμένη αμηνόρροια χρειάζεται αξιολόγηση της πιθανής αιτίας.
Αιμορραγία μετά την εμμηνόπαυση
Πρέπει πάντα να διερευνάται.
Πότε χρειάζεται άμεση αξιολόγηση;
Επίσης, σε πιθανή εγκυμοσύνη, αιμορραγία μαζί με έντονο μονόπλευρο πόνο χρειάζεται άμεση αξιολόγηση για να αποκλειστεί έκτοπη κύηση ή άλλη επιπλοκή.
Οι διαταραχές περιόδου μπορεί να περιλαμβάνουν ακανόνιστους κύκλους, πολύ συχνή ή αραιή περίοδο, αμηνόρροια, έντονη αιμορραγία ή spotting μεταξύ των περιόδων. Οι αιτίες είναι πολλές και περιλαμβάνουν ορμονικές διαταραχές, PCOS, ινομυώματα, πολύποδες, αδενομύωση, φάρμακα και εγκυμοσύνη. Η σωστή αξιολόγηση βασίζεται στο ιστορικό, τη γυναικολογική εξέταση, το υπερηχογράφημα και, όταν χρειάζεται, σε εργαστηριακές ή ενδομητρικές εξετάσεις.