Πρόωρος Τοκετός
Πρόωρος τοκετός ονομάζεται ο τοκετός που ξεκινά πριν από τις 37 ολοκληρωμένες εβδομάδες κύησης. Η έγκαιρη αναγνώριση των συμπτωμάτων και η σωστή μαιευτική αξιολόγηση είναι σημαντικές, επειδή σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να χρειαστεί θεραπεία για την παράταση της εγκυμοσύνης και την καλύτερη προετοιμασία του μωρού για πιθανό πρόωρο τοκετό.
Τι είναι ο πρόωρος τοκετός;
Ο πρόωρος τοκετός είναι η έναρξη τακτικών συσπάσεων της μήτρας που συνοδεύονται από μεταβολές στον τράχηλο πριν από τις 37 εβδομάδες κύησης.
Δεν σημαίνει ότι κάθε γυναίκα που έχει συσπάσεις πριν τις 37 εβδομάδες θα γεννήσει πρόωρα. Πολλές γυναίκες εμφανίζουν συσπάσεις χωρίς σημαντική μεταβολή του τραχήλου.
Οι συσπάσεις από μόνες τους δεν αρκούν για τη διάγνωση πρόωρου τοκετού. Χρειάζεται αξιολόγηση του τραχήλου και της συνολικής κλινικής εικόνας.
Ποια συμπτώματα μπορεί να προκαλέσει;
Τακτικές συσπάσεις
Μπορεί να γίνονται αισθητές ως επαναλαμβανόμενο σφίξιμο ή σκλήρυνση της κοιλιάς.
Πόνος χαμηλά
Πόνος τύπου περιόδου ή πίεση χαμηλά στην κοιλιά και την πύελο μπορεί να συνοδεύουν τις συσπάσεις.
Πόνος στη μέση
Επίμονος ή κυματοειδής πόνος στη μέση μπορεί να αποτελεί σύμπτωμα έναρξης τοκετού.
Αλλαγή κολπικών εκκρίσεων
Αύξηση εκκρίσεων, βλέννη, αίμα ή υδαρής έκκριση χρειάζονται αξιολόγηση.
Πίεση στην πύελο
Αίσθημα ότι το μωρό πιέζει προς τα κάτω ή έντονο βάρος στην πύελο.
Απώλεια υγρών
Μπορεί να υποδηλώνει ρήξη των υμένων και χρειάζεται άμεση μαιευτική εκτίμηση.
Πότε πρέπει να επικοινωνήσετε άμεσα με τον γιατρό;
τακτικές επώδυνες συσπάσεις, έντονη πίεση στην πύελο, κολπική αιμορραγία, απώλεια υγρών ή σημαντική αλλαγή στις κινήσεις του μωρού.
Η έγκαιρη αξιολόγηση μπορεί να βοηθήσει να διαπιστωθεί αν πρόκειται για πραγματικό πρόωρο τοκετό ή για παροδική δραστηριότητα της μήτρας.
Ποιοι παράγοντες αυξάνουν τον κίνδυνο;
Πρόωρος τοκετός μπορεί να συμβεί και χωρίς εμφανή παράγοντα κινδύνου, όμως ορισμένες καταστάσεις αυξάνουν την πιθανότητα.
Προηγούμενος πρόωρος τοκετός
Το ιστορικό προηγούμενου αυτόματου πρόωρου τοκετού αποτελεί σημαντικό παράγοντα κινδύνου.
Βραχύς τράχηλος
Μικρό μήκος τραχήλου στο διακολπικό υπερηχογράφημα σχετίζεται με αυξημένη πιθανότητα πρόωρου τοκετού.
Πολύδυμη κύηση
Οι δίδυμες και πολύδυμες κυήσεις έχουν υψηλότερη συχνότητα πρόωρου τοκετού.
Ανωμαλίες μήτρας
Ορισμένες συγγενείς ανωμαλίες της μήτρας μπορεί να σχετίζονται με αυξημένο κίνδυνο.
Λοιμώξεις
Ορισμένες λοιμώξεις της κύησης μπορεί να αυξήσουν τον κίνδυνο πρόωρων συσπάσεων και τοκετού.
Κάπνισμα
Το κάπνισμα αποτελεί τροποποιήσιμο παράγοντα κινδύνου για πρόωρο τοκετό.
Γιατί είναι σημαντικό το μήκος του τραχήλου;
Το μήκος του τραχήλου μπορεί να αξιολογηθεί με διακολπικό υπερηχογράφημα.
Σε γυναίκες αυξημένου κινδύνου ή όταν υπάρχουν σχετικά συμπτώματα, η μέτρηση αυτή μπορεί να βοηθήσει στην εκτίμηση της πιθανότητας πρόωρου τοκετού.
Αποτελεί όμως σημαντικό παράγοντα που μπορεί να επηρεάσει την παρακολούθηση και την πρόληψη.
Πώς γίνεται η διάγνωση;
Η αξιολόγηση περιλαμβάνει συνδυασμό συμπτωμάτων, κλινικής εξέτασης και, όταν χρειάζεται, υπερηχογραφικού ελέγχου.
Συσπάσεις
Εκτιμάται η συχνότητα, η ένταση και η διάρκεια των συσπάσεων.
Τράχηλος
Αξιολογείται αν υπάρχει διαστολή ή εξάλειψη του τραχήλου.
Υπερηχογράφημα
Μπορεί να χρησιμοποιηθεί για τη μέτρηση του μήκους τραχήλου και την αξιολόγηση του εμβρύου.
Έλεγχος υμένων
Εάν υπάρχει υποψία απώλειας υγρών, διερευνάται πιθανή ρήξη των υμένων.
Τι σημαίνει «απειλούμενος πρόωρος τοκετός»;
Ο όρος χρησιμοποιείται όταν υπάρχουν συμπτώματα που μπορεί να υποδηλώνουν πρόωρο τοκετό, αλλά δεν έχει ακόμη επιβεβαιωθεί ότι ο τοκετός έχει εγκατασταθεί.
Σε πολλές γυναίκες τα συμπτώματα υποχωρούν και η εγκυμοσύνη συνεχίζεται για εβδομάδες ή ακόμη και μέχρι την τελειόμηνη περίοδο.
Η κατάσταση του τραχήλου και η εξέλιξη των συμπτωμάτων είναι καθοριστικές για την εκτίμηση του κινδύνου.
Πώς αντιμετωπίζεται;
Η αντιμετώπιση εξαρτάται από την ηλικία κύησης, την κατάσταση του τραχήλου, την κατάσταση του εμβρύου, την παρουσία ρήξης υμένων και άλλους παράγοντες.
Παρακολούθηση
Σε αρκετές περιπτώσεις χρειάζεται παρακολούθηση των συσπάσεων και επανεκτίμηση του τραχήλου.
Τοκόλυση
Σε επιλεγμένες περιπτώσεις μπορεί να χορηγηθεί φαρμακευτική αγωγή για προσωρινή αναστολή των συσπάσεων.
Κορτικοστεροειδή
Όταν υπάρχει σημαντικός κίνδυνος πρόωρου τοκετού, μπορεί να χορηγηθούν για την επιτάχυνση της ωρίμανσης των πνευμόνων του εμβρύου.
Θειικό μαγνήσιο
Σε πολύ πρόωρες κυήσεις μπορεί να χορηγηθεί για νευροπροστασία του εμβρύου όταν ο τοκετός θεωρείται πιθανός.
Τι είναι η τοκόλυση;
Η τοκόλυση είναι η προσωρινή φαρμακευτική αναστολή των συσπάσεων της μήτρας.
Ο στόχος συνήθως δεν είναι να σταματήσει ο τοκετός για πολλές εβδομάδες, αλλά να κερδηθεί πολύτιμος χρόνος, για παράδειγμα ώστε να ολοκληρωθεί η χορήγηση κορτικοστεροειδών ή να γίνει μεταφορά σε κατάλληλο μαιευτικό και νεογνολογικό κέντρο.
Δεν χρησιμοποιείται όταν υπάρχουν καταστάσεις στις οποίες η συνέχιση της εγκυμοσύνης μπορεί να είναι επικίνδυνη για τη μητέρα ή το έμβρυο.
Γιατί χορηγούνται κορτικοστεροειδή;
Τα κορτικοστεροειδή μπορούν να επιταχύνουν την ωρίμανση των εμβρυϊκών πνευμόνων όταν υπάρχει κίνδυνος πρόωρου τοκετού.
Η χορήγησή τους μπορεί να μειώσει σημαντικά ορισμένες σοβαρές επιπλοκές της προωρότητας.
Γιατί μπορεί να χορηγηθεί θειικό μαγνήσιο;
Σε πολύ πρόωρες κυήσεις, όταν ο τοκετός θεωρείται πιθανός στο άμεσο χρονικό διάστημα, το θειικό μαγνήσιο μπορεί να χορηγηθεί για νευροπροστασία του εμβρύου.
Η χρήση του εξαρτάται από την ηλικία κύησης και το συγκεκριμένο κλινικό σενάριο.
Τι σχέση έχει με την πρόωρη ρήξη υμένων;
Η πρόωρη πρόωρη ρήξη υμένων – PPROM είναι η ρήξη του αμνιακού σάκου πριν από τις 37 εβδομάδες και πριν από την έναρξη του τοκετού.
Η PPROM μπορεί να οδηγήσει σε πρόωρο τοκετό, αλλά η αντιμετώπισή της διαφέρει από την αντιμετώπιση του πρόωρου τοκετού με ακέραιους υμένες.
Δεν είναι πάντα εύκολο να διακριθούν τα αμνιακά υγρά από τις φυσιολογικές κολπικές εκκρίσεις ή τα ούρα χωρίς εξέταση.
Μπορεί να προληφθεί ο πρόωρος τοκετός;
Δεν μπορούν να προληφθούν όλες οι περιπτώσεις, όμως σε γυναίκες αυξημένου κινδύνου υπάρχουν παρεμβάσεις που μπορεί να μειώσουν την πιθανότητα πρόωρου τοκετού.
Προγεστερόνη
Σε επιλεγμένες γυναίκες με βραχύ τράχηλο μπορεί να συστηθεί κολπική προγεστερόνη.
Περίδεση τραχήλου
Σε συγκεκριμένες περιπτώσεις ιστορικού και υπερηχογραφικών ευρημάτων μπορεί να προταθεί cerclage.
Διακοπή καπνίσματος
Η αποφυγή καπνίσματος αποτελεί σημαντικό μέρος της πρόληψης.
Παρακολούθηση υψηλού κινδύνου
Γυναίκες με προηγούμενο πρόωρο τοκετό μπορεί να χρειάζονται εξατομικευμένο πρόγραμμα παρακολούθησης.
Τι σημαίνει ένας πρόωρος τοκετός για το μωρό;
Η πρόγνωση εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από την ηλικία κύησης κατά τη γέννηση.
Όσο πιο κοντά στις 37 εβδομάδες γεννιέται ένα μωρό, τόσο μικρότερος είναι γενικά ο κίνδυνος επιπλοκών από την προωρότητα.
Αναπνευστικό
Τα πολύ πρόωρα νεογνά μπορεί να χρειάζονται υποστήριξη της αναπνοής.
Θερμορύθμιση
Τα πρόωρα νεογνά μπορεί να δυσκολεύονται περισσότερο να διατηρήσουν τη θερμοκρασία του σώματος.
Σίτιση
Σε μικρότερες ηλικίες κύησης μπορεί να υπάρχουν δυσκολίες στον συντονισμό θηλασμού και κατάποσης.
Νεογνολογική φροντίδα
Ορισμένα πρόωρα μωρά χρειάζονται νοσηλεία σε μονάδα νεογνών.
Τι σημαίνει για μία επόμενη εγκυμοσύνη;
Μετά από αυτόματο πρόωρο τοκετό υπάρχει αυξημένος κίνδυνος επανεμφάνισης σε επόμενη εγκυμοσύνη.
Η επόμενη κύηση μπορεί να χρειάζεται πρώιμη αξιολόγηση του ιστορικού και εξατομικευμένο σχεδιασμό παρακολούθησης, ιδιαίτερα όσον αφορά το μήκος τραχήλου και τυχόν προληπτικές παρεμβάσεις.
Πρόωρος τοκετός είναι ο τοκετός που ξεκινά πριν από τις 37 εβδομάδες. Τακτικές συσπάσεις, πόνος χαμηλά, πίεση στην πύελο, αιμορραγία ή απώλεια υγρών χρειάζονται αξιολόγηση. Η αντιμετώπιση εξαρτάται από την ηλικία κύησης και την κλινική κατάσταση και μπορεί να περιλαμβάνει παρακολούθηση, τοκόλυση, κορτικοστεροειδή και, σε πολύ πρόωρες κυήσεις, θειικό μαγνήσιο.