ΕΜΜΗΝΟΠΑΥΣΗ

Οστεοπόρωση & Υγεία των Οστών

Μετά την εμμηνόπαυση η μείωση των οιστρογόνων επιταχύνει την απώλεια οστικής μάζας. Η πρόληψη και η έγκαιρη αναγνώριση της οστεοπόρωσης είναι σημαντικές για τη μείωση του κινδύνου καταγμάτων και τη διατήρηση της κινητικότητας και της ποιότητας ζωής.

Τι είναι η οστεοπόρωση;

Η οστεοπόρωση είναι κατάσταση κατά την οποία τα οστά χάνουν μέρος της πυκνότητας και της αντοχής τους, με αποτέλεσμα να γίνονται πιο ευάλωτα σε κατάγματα.

Συχνά δεν προκαλεί κανένα σύμπτωμα μέχρι να συμβεί κάταγμα, γι’ αυτό και η πρόληψη και η αξιολόγηση των παραγόντων κινδύνου έχουν ιδιαίτερη σημασία.

Σημαντικό: η οστεοπόρωση συνήθως δεν πονά μέχρι να συμβεί κάταγμα. Για τον λόγο αυτό δεν πρέπει να περιμένουμε συμπτώματα για να αξιολογήσουμε την υγεία των οστών.

Γιατί αυξάνεται ο κίνδυνος μετά την εμμηνόπαυση;

Τα οιστρογόνα συμμετέχουν στη διατήρηση της οστικής μάζας. Όταν τα επίπεδά τους μειώνονται μετά την εμμηνόπαυση, η οστική αποδόμηση επιταχύνεται.

Η απώλεια οστικής μάζας είναι συχνά εντονότερη τα πρώτα χρόνια μετά την τελευταία περίοδο.

Ποιοι παράγοντες αυξάνουν τον κίνδυνο;

Ηλικία Ο κίνδυνος αυξάνεται προοδευτικά καθώς μεγαλώνουμε.

Πρόωρη εμμηνόπαυση Η απώλεια της ωοθηκικής λειτουργίας σε νεότερη ηλικία αυξάνει τη συνολική διάρκεια έκθεσης σε χαμηλά οιστρογόνα.

Χαμηλό σωματικό βάρος Πολύ χαμηλό BMI μπορεί να σχετίζεται με μικρότερη οστική μάζα και αυξημένο κίνδυνο καταγμάτων.

Οικογενειακό ιστορικό Ιστορικό οστεοπόρωσης ή κατάγματος ισχίου σε στενό συγγενή μπορεί να αυξάνει τον κίνδυνο.

Κάπνισμα Συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο οστικής απώλειας και καταγμάτων.

Αυξημένη κατανάλωση αλκοόλ Μπορεί να επηρεάζει αρνητικά την οστική υγεία και να αυξάνει και τον κίνδυνο πτώσεων.

Μακροχρόνια χρήση κορτικοστεροειδών Ορισμένα φάρμακα μπορεί να μειώνουν σημαντικά την οστική πυκνότητα.

Ορισμένες χρόνιες παθήσεις Ενδοκρινικά, γαστρεντερικά, ρευματολογικά και άλλα νοσήματα μπορεί να αυξάνουν τον κίνδυνο.

Τι είναι η οστεοπενία;

Ο όρος οστεοπενία περιγράφει χαμηλότερη οστική πυκνότητα από το αναμενόμενο, χωρίς να πληρούνται απαραίτητα τα κριτήρια οστεοπόρωσης.

Δεν σημαίνει αυτομάτως ότι χρειάζεται φαρμακευτική θεραπεία. Η απόφαση εξαρτάται από τον συνολικό κίνδυνο κατάγματος.

Πώς μετράμε την οστική πυκνότητα;

Η βασική εξέταση είναι η μέτρηση οστικής πυκνότητας με DXA ή DEXA.

Η εξέταση συνήθως αξιολογεί περιοχές όπως το ισχίο και η οσφυϊκή μοίρα της σπονδυλικής στήλης και χρησιμοποιείται για την εκτίμηση της οστικής μάζας και του κινδύνου οστεοπορωτικού κατάγματος.

Ισχίο Αποτελεί σημαντική περιοχή για την εκτίμηση του μελλοντικού κινδύνου κατάγματος.

Σπονδυλική στήλη Η οσφυϊκή μοίρα χρησιμοποιείται συχνά για την αξιολόγηση της οστικής πυκνότητας.

T-score Χρησιμοποιείται στη μετεμμηνοπαυσιακή γυναίκα για την ταξινόμηση της οστικής πυκνότητας.

Συνολικός κίνδυνος κατάγματος Η απόφαση για θεραπεία δεν βασίζεται μόνο σε μία μέτρηση αλλά στο συνολικό κλινικό προφίλ.

Χρειάζονται όλες οι γυναίκες μέτρηση οστικής πυκνότητας;

Όχι απαραίτητα στην ίδια ηλικία. Η ανάγκη για DXA εξαρτάται από την ηλικία και την παρουσία παραγόντων κινδύνου.

Σε γυναίκες με πρόωρη εμμηνόπαυση, ιστορικό κατάγματος, μακροχρόνια θεραπεία με κορτικοστεροειδή ή άλλους σημαντικούς παράγοντες, μπορεί να χρειάζεται νωρίτερη αξιολόγηση.

Τι είναι το FRAX;

Το FRAX είναι ένα εργαλείο που χρησιμοποιείται για την εκτίμηση του δεκαετούς κινδύνου σημαντικού οστεοπορωτικού κατάγματος και κατάγματος ισχίου.

Συνδυάζει διαφορετικούς κλινικούς παράγοντες και, όταν είναι διαθέσιμη, μπορεί να ενσωματώσει και τη μέτρηση οστικής πυκνότητας.

Πρακτικά: δεν θεραπεύουμε απλώς έναν αριθμό στο DXA. Αυτό που πραγματικά θέλουμε να εκτιμήσουμε είναι ο συνολικός κίνδυνος κατάγματος της συγκεκριμένης γυναίκας.

Τι μπορώ να κάνω για να προστατεύσω τα οστά μου;

Άσκηση με βάρος Περπάτημα, σκάλες και άλλες δραστηριότητες όπου το σώμα δουλεύει ενάντια στη βαρύτητα βοηθούν στη διατήρηση της οστικής υγείας.

Μυϊκή ενδυνάμωση Η άσκηση αντίστασης βοηθά όχι μόνο τα οστά αλλά και τη μυϊκή δύναμη και την ισορροπία.

Επαρκές ασβέστιο Η καθημερινή διατροφή πρέπει να παρέχει επαρκή ποσότητα ασβεστίου.

Βιταμίνη D Η επάρκεια βιταμίνης D είναι σημαντική για τη φυσιολογική λειτουργία των οστών και των μυών.

Διακοπή καπνίσματος Προσφέρει σημαντικά οφέλη τόσο για τα οστά όσο και για τη συνολική υγεία.

Πρόληψη πτώσεων Η καλή ισορροπία, η μυϊκή ενδυνάμωση, η σωστή όραση και ένα ασφαλές περιβάλλον μειώνουν τον κίνδυνο τραυματισμού.

Χρειάζονται όλες οι γυναίκες συμπλήρωμα ασβεστίου;

Όχι. Όταν η διατροφή παρέχει επαρκή ποσότητα ασβεστίου, μπορεί να μην χρειάζεται συμπλήρωμα.

Η συνολική πρόσληψη πρέπει να αξιολογείται πριν αποφασιστεί αν χρειάζεται επιπλέον χορήγηση.

Και η βιταμίνη D;

Η βιταμίνη D είναι απαραίτητη για τη σωστή απορρόφηση του ασβεστίου και τη λειτουργία του μυοσκελετικού συστήματος.

Η ανάγκη για συμπλήρωμα εξαρτάται από τη διατροφή, την έκθεση στον ήλιο, την ηλικία, πιθανές παθήσεις και άλλους παράγοντες κινδύνου.

Σημαντικό: περισσότερο ασβέστιο ή περισσότερη βιταμίνη D δεν σημαίνει απαραίτητα καλύτερη προστασία. Τα συμπληρώματα πρέπει να χρησιμοποιούνται όταν υπάρχει πραγματική ανάγκη.

Τι ρόλο έχει η HRT;

Η συστηματική ορμονική θεραπεία εμμηνόπαυσης μειώνει την απώλεια οστικής μάζας και τον κίνδυνο οστεοπορωτικών καταγμάτων κατά τη διάρκεια της θεραπείας.

Αυτό αποτελεί ένα σημαντικό πρόσθετο όφελος για γυναίκες που λαμβάνουν HRT για συμπτώματα εμμηνόπαυσης.

Η HRT όμως δεν πρέπει να χρησιμοποιείται με τον ίδιο τρόπο σε όλες τις γυναίκες και η επιλογή εξαρτάται από το συνολικό ισοζύγιο οφέλους και κινδύνου.

Πρόωρη εμμηνόπαυση και οστά

Όταν η εμμηνόπαυση συμβαίνει σημαντικά νωρίτερα από το αναμενόμενο, η υγεία των οστών έχει ακόμη μεγαλύτερη σημασία.

Η μεγαλύτερη διάρκεια έκθεσης σε χαμηλά επίπεδα οιστρογόνων αυξάνει τον κίνδυνο μειωμένης οστικής πυκνότητας.

Τι φάρμακα υπάρχουν για την οστεοπόρωση;

Όταν ο κίνδυνος κατάγματος είναι αρκετά υψηλός, μπορεί να χρειαστεί ειδική φαρμακευτική θεραπεία.

Διφωσφονικά Αποτελούν συχνά χρησιμοποιούμενη κατηγορία φαρμάκων για την πρόληψη οστεοπορωτικών καταγμάτων.

Άλλες αντιοστεοπορωτικές θεραπείες Υπάρχουν επιπλέον φάρμακα που χρησιμοποιούνται ανάλογα με τον κίνδυνο, το ιστορικό και τα χαρακτηριστικά κάθε γυναίκας.

Αναβολική θεραπεία Σε πολύ υψηλό κίνδυνο κατάγματος μπορεί σε επιλεγμένες περιπτώσεις να χρησιμοποιηθούν θεραπείες που ενισχύουν τον σχηματισμό οστού.

Εξατομίκευση Η επιλογή θεραπείας εξαρτάται από τον κίνδυνο κατάγματος, τη νεφρική λειτουργία, προηγούμενα κατάγματα και άλλους παράγοντες.

Τι είναι το κάταγμα ευθραυστότητας;

Είναι κάταγμα που συμβαίνει μετά από τραυματισμό μικρής έντασης, ο οποίος κανονικά δεν θα αναμενόταν να προκαλέσει κάταγμα σε υγιές οστό.

Ένα τέτοιο ιστορικό είναι σημαντικό επειδή μπορεί να υποδηλώνει αυξημένο μελλοντικό κίνδυνο καταγμάτων.

Ποια κατάγματα είναι πιο χαρακτηριστικά;

Σπονδυλικά κατάγματα Μπορεί να προκαλέσουν πόνο, απώλεια ύψους ή κύφωση, αλλά μερικές φορές περνούν απαρατήρητα.

Κάταγμα ισχίου Αποτελεί μία από τις σοβαρότερες επιπλοκές της οστεοπόρωσης, ιδιαίτερα σε μεγαλύτερη ηλικία.

Κάταγμα καρπού Μπορεί να συμβεί μετά από πτώση και μερικές φορές αποτελεί πρώιμη ένδειξη αυξημένης ευθραυστότητας των οστών.

Γιατί έχει σημασία η πρόληψη των πτώσεων;

Ο κίνδυνος κατάγματος δεν εξαρτάται μόνο από την αντοχή των οστών αλλά και από την πιθανότητα να συμβεί πτώση.

Η μυϊκή δύναμη, η ισορροπία, η όραση, τα φάρμακα και η ασφάλεια του σπιτιού μπορούν να επηρεάσουν σημαντικά αυτόν τον κίνδυνο.

Πότε πρέπει να ζητήσω αξιολόγηση;

Αξίζει να συζητηθεί η οστική υγεία όταν υπάρχει πρόωρη εμμηνόπαυση, προηγούμενο κάταγμα, σημαντικό οικογενειακό ιστορικό, μακροχρόνια χρήση κορτικοστεροειδών ή άλλος παράγοντας κινδύνου.

Η σωστή χρονική στιγμή για μέτρηση οστικής πυκνότητας και το αν χρειάζεται θεραπεία καθορίζονται εξατομικευμένα.

Το βασικό μήνυμα: η προστασία των οστών μετά την εμμηνόπαυση δεν αφορά μόνο μία εξέταση DXA. Χρειάζεται συνδυασμός σωστής άσκησης, διατροφής, επαρκούς βιταμίνης D, αποφυγής καπνίσματος, πρόληψης πτώσεων και, όταν υπάρχει ένδειξη, κατάλληλης φαρμακευτικής θεραπείας.