Εμβρυϊκή Δυσχέρεια
Ο όρος εμβρυϊκή δυσχέρεια χρησιμοποιείται για να περιγράψει καταστάσεις στις οποίες υπάρχουν ενδείξεις ότι το μωρό μπορεί να μην οξυγονώνεται επαρκώς κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης ή, συχνότερα, του τοκετού. Η αξιολόγηση βασίζεται κυρίως στην καρδιακή λειτουργία του εμβρύου, στην κλινική εικόνα και στην εξέλιξη του τοκετού.
Τι σημαίνει «εμβρυϊκή δυσχέρεια»;
Ο όρος εμβρυϊκή δυσχέρεια χρησιμοποιείται ευρέως στην καθημερινή μαιευτική γλώσσα, όμως δεν περιγράφει πάντα με ακρίβεια τι συμβαίνει στο έμβρυο.
Σήμερα συχνά προτιμάται ο όρος μη καθησυχαστική εμβρυϊκή κατάσταση, όταν υπάρχουν ευρήματα που δημιουργούν ανησυχία αλλά δεν αποδεικνύουν από μόνα τους ότι το μωρό έχει υποστεί υποξία.
Ένα μη φυσιολογικό ή ύποπτο καρδιοτοκογράφημα δεν σημαίνει αυτόματα ότι το μωρό κινδυνεύει άμεσα. Χρειάζεται ερμηνεία στο πλαίσιο της συνολικής κλινικής εικόνας.
Πώς οξυγονώνεται το μωρό κατά τον τοκετό;
Το έμβρυο λαμβάνει οξυγόνο μέσω του πλακούντα και του ομφάλιου λώρου.
Κατά τη διάρκεια κάθε σύσπασης η αιματική ροή προς τον πλακούντα μειώνεται προσωρινά. Ένα υγιές έμβρυο συνήθως αντέχει αυτές τις φυσιολογικές μεταβολές χωρίς πρόβλημα.
Όταν όμως οι συσπάσεις είναι υπερβολικά συχνές, υπάρχει πλακουντιακή δυσλειτουργία ή προκύψει άλλο πρόβλημα, μπορεί να επηρεαστεί η παροχή οξυγόνου προς το έμβρυο.
Τι είναι το καρδιοτοκογράφημα;
Το καρδιοτοκογράφημα – CTG καταγράφει ταυτόχρονα τον καρδιακό ρυθμό του εμβρύου και τις συσπάσεις της μήτρας.
Χρησιμοποιείται για να αξιολογηθεί πώς ανταποκρίνεται το μωρό στις συσπάσεις και στην εξέλιξη του τοκετού.
Βασική γραμμή
Αξιολογείται ο μέσος καρδιακός ρυθμός του εμβρύου.
Μεταβλητότητα
Οι φυσιολογικές μικρές διακυμάνσεις του καρδιακού ρυθμού αποτελούν σημαντικό δείκτη λειτουργίας του νευρικού συστήματος και οξυγόνωσης.
Επιταχύνσεις
Παροδικές αυξήσεις του καρδιακού ρυθμού είναι συνήθως καθησυχαστικό εύρημα.
Επιβραδύνσεις
Πτώσεις του καρδιακού ρυθμού μπορεί να έχουν διαφορετική σημασία ανάλογα με το σχήμα, τη διάρκεια και τη σχέση τους με τις συσπάσεις.
Τι είναι οι επιβραδύνσεις;
Οι επιβραδύνσεις είναι προσωρινές πτώσεις του καρδιακού ρυθμού του εμβρύου.
Δεν έχουν όλες την ίδια σημασία.
Πρώιμες επιβραδύνσεις
Συνήθως σχετίζονται με πίεση της κεφαλής του εμβρύου και μπορεί να εμφανιστούν φυσιολογικά κατά τον προχωρημένο τοκετό.
Μεταβλητές επιβραδύνσεις
Συχνά σχετίζονται με προσωρινή πίεση του ομφάλιου λώρου και η σημασία τους εξαρτάται από τη διάρκεια, το βάθος και τη συχνότητά τους.
Όψιμες επιβραδύνσεις
Μπορεί να σχετίζονται με μειωμένη ανταλλαγή οξυγόνου μέσω του πλακούντα και χρειάζονται προσεκτική αξιολόγηση.
Παρατεταμένη επιβράδυνση
Μία σημαντική και παρατεταμένη πτώση του καρδιακού ρυθμού μπορεί να απαιτεί άμεση αξιολόγηση και παρέμβαση.
Ποιες μπορεί να είναι οι αιτίες;
Υπερβολικά συχνές συσπάσεις
Η ταχυσυστολία μπορεί να μειώσει τον χρόνο αποκατάστασης της πλακουντιακής αιματικής ροής ανάμεσα στις συσπάσεις.
Ωκυτοκίνη
Υπερβολική δραστηριότητα της μήτρας μπορεί να εμφανιστεί κατά τη χορήγηση ωκυτοκίνης.
Πίεση ομφάλιου λώρου
Η πίεση του λώρου μπορεί να προκαλέσει χαρακτηριστικές μεταβλητές επιβραδύνσεις.
Πλακουντιακή δυσλειτουργία
Προεκλαμψία, περιορισμός εμβρυϊκής ανάπτυξης ή άλλες πλακουντιακές παθήσεις μπορεί να μειώσουν τα αποθέματα του εμβρύου.
Αποκόλληση πλακούντα
Μπορεί να προκαλέσει οξεία μείωση της παροχής οξυγόνου προς το έμβρυο.
Πρόπτωση ομφάλιου λώρου
Όταν ο λώρος κατεβαίνει μπροστά από το μωρό μπορεί να συμπιεστεί και να περιοριστεί απότομα η αιματική ροή.
Τι είναι η ταχυσυστολία;
Η ταχυσυστολία είναι κατάσταση κατά την οποία οι συσπάσεις γίνονται υπερβολικά συχνές.
Όταν οι συσπάσεις είναι πολύ κοντά η μία στην άλλη, μειώνεται ο χρόνος κατά τον οποίο αποκαθίσταται η αιματική ροή προς τον πλακούντα.
Παράλληλα αξιολογείται η κατάσταση του εμβρύου και εφαρμόζονται τα κατάλληλα μέτρα.
Τι γίνεται όταν το καρδιοτοκογράφημα προκαλεί ανησυχία;
Η πρώτη ενέργεια είναι να αναζητηθεί πιθανή αναστρέψιμη αιτία και να βελτιωθούν οι συνθήκες οξυγόνωσης του εμβρύου.
Αλλαγή θέσης της μητέρας
Η αλλαγή θέσης μπορεί να βελτιώσει τη φλεβική επιστροφή και την αιματική ροή προς τον πλακούντα.
Διακοπή ή μείωση ωκυτοκίνης
Όταν υπάρχει υπερδιέγερση της μήτρας, μειώνεται η συχνότητα των συσπάσεων.
Αντιμετώπιση υπότασης
Εάν η αρτηριακή πίεση της μητέρας είναι χαμηλή, αντιμετωπίζεται ανάλογα με την αιτία.
Αξιολόγηση για οξύ μαιευτικό συμβάν
Εξετάζεται αν υπάρχει αποκόλληση, πρόπτωση ομφάλιου λώρου ή άλλο επείγον αίτιο.
Χορηγείται πάντα οξυγόνο στη μητέρα;
Όχι απαραίτητα.
Η χορήγηση συμπληρωματικού οξυγόνου δεν χρησιμοποιείται ως ρουτίνα σε γυναίκες που έχουν φυσιολογικό κορεσμό οξυγόνου.
Οξυγόνο χορηγείται όταν υπάρχει πραγματική μητρική υποξαιμία ή άλλη κλινική ένδειξη.
Χρειάζονται επιπλέον εξετάσεις κατά τον τοκετό;
Σε ορισμένες περιπτώσεις, ανάλογα με το μαιευτήριο και την κλινική εικόνα, μπορεί να χρησιμοποιηθούν επιπλέον μέθοδοι για την αξιολόγηση του εμβρύου.
Η ανάγκη εξαρτάται από το καρδιοτοκογράφημα, το στάδιο του τοκετού και το πόσο γρήγορα πρέπει να ληφθεί απόφαση.
Τι σημαίνει η παρουσία μηκωνίου;
Το μηκώνιο είναι το πρώτο εντερικό περιεχόμενο του μωρού και μπορεί να εμφανιστεί στο αμνιακό υγρό κατά τον τοκετό.
Η παρουσία του δεν σημαίνει από μόνη της ότι υπάρχει εμβρυϊκή δυσχέρεια.
Όταν όμως το μηκώνιο είναι παχύ ή συνυπάρχουν μη καθησυχαστικά ευρήματα στο CTG, απαιτείται στενότερη παρακολούθηση.
Η σημασία του αξιολογείται μαζί με το καρδιοτοκογράφημα και τη συνολική εικόνα του τοκετού.
Τι γίνεται σε μία παρατεταμένη πτώση του καρδιακού ρυθμού;
Μία σημαντική παρατεταμένη επιβράδυνση χρειάζεται άμεση αξιολόγηση.
Η μαιευτική ομάδα αναζητά αναστρέψιμες αιτίες και ταυτόχρονα προετοιμάζεται για πιθανή ταχεία ολοκλήρωση του τοκετού εάν ο καρδιακός ρυθμός δεν αποκατασταθεί.
Η απόφαση για τον τρόπο τοκετού εξαρτάται από την αιτία, τη διάρκεια της βραδυκαρδίας, το στάδιο του τοκετού και το πόσο γρήγορα μπορεί να γεννηθεί το μωρό.
Χρειάζεται πάντα καισαρική τομή;
Όχι.
Η παρουσία μη καθησυχαστικού CTG δεν σημαίνει αυτόματα ότι πρέπει να γίνει καισαρική.
Αν το καρδιοτοκογράφημα βελτιωθεί μετά τις κατάλληλες παρεμβάσεις και η συνολική κατάσταση παραμένει ασφαλής, ο τοκετός μπορεί να συνεχιστεί.
Αξιολογούνται το συνολικό CTG, η εξέλιξη στον χρόνο, η ηλικία κύησης και η πρόοδος του τοκετού.
Πότε μπορεί να χρειαστεί βεντούζα ή εμβρυουλκία;
Εάν ο τράχηλος είναι πλήρως διατεταμένος και η κεφαλή βρίσκεται αρκετά χαμηλά στην πύελο, μπορεί να είναι ταχύτερο και ασφαλέστερο να ολοκληρωθεί ο τοκετός με βεντούζα ή εμβρυουλκία.
Αυτό ισχύει ιδιαίτερα όταν χρειάζεται η γέννηση να γίνει γρήγορα και οι προϋποθέσεις για υποβοηθούμενο κολπικό τοκετό πληρούνται.
Πότε μπορεί να χρειαστεί επείγουσα καισαρική;
Καισαρική τομή μπορεί να χρειαστεί όταν τα μη καθησυχαστικά ευρήματα επιμένουν και ο κολπικός τοκετός δεν μπορεί να ολοκληρωθεί γρήγορα και με ασφάλεια.
Παρατεταμένη βραδυκαρδία
Όταν ο καρδιακός ρυθμός παραμένει σημαντικά χαμηλός παρά τις αρχικές παρεμβάσεις.
Επίμονο παθολογικό CTG
Όταν υπάρχουν συνεχιζόμενες ενδείξεις πιθανής υποξίας χωρίς βελτίωση.
Οξύ μαιευτικό συμβάν
Αποκόλληση πλακούντα, πρόπτωση ομφάλιου λώρου ή ρήξη μήτρας μπορεί να απαιτούν άμεσο τοκετό.
Τι είναι η πρόπτωση ομφάλιου λώρου;
Η πρόπτωση ομφάλιου λώρου συμβαίνει όταν ο λώρος κατεβαίνει μέσα στον κόλπο μπροστά από το μωρό μετά τη ρήξη των υμένων.
Η κεφαλή ή άλλο μέρος του μωρού μπορεί να πιέσει τον λώρο και να μειώσει σημαντικά την αιματική ροή προς το έμβρυο.
Συνήθως απαιτείται άμεση προσπάθεια αποσυμπίεσης του λώρου και ταχεία ολοκλήρωση του τοκετού.
Τι σχέση έχει η αποκόλληση πλακούντα;
Σε σημαντική αποκόλληση μειώνεται απότομα η επιφάνεια του πλακούντα που συμμετέχει στην ανταλλαγή οξυγόνου.
Μπορεί να εμφανιστούν κοιλιακός πόνος, αιμορραγία, αυξημένος τόνος της μήτρας και μη καθησυχαστική εμβρυϊκή καρδιακή λειτουργία.
Η κατάσταση μπορεί να απαιτεί επείγουσα ολοκλήρωση του τοκετού.
Τι είναι η ρήξη μήτρας;
Η ρήξη της μήτρας είναι σπάνια αλλά σοβαρή μαιευτική επιπλοκή.
Εμφανίζεται συχνότερα σε γυναίκες με προηγούμενη ουλή στη μήτρα, όπως μετά από καισαρική τομή, αν και ο απόλυτος κίνδυνος παραμένει χαμηλός στις κατάλληλα επιλεγμένες περιπτώσεις VBAC.
Μία από τις συχνότερες πρώιμες ενδείξεις μπορεί να είναι μία σημαντική μεταβολή στο καρδιοτοκογράφημα.
Μπορεί να εμφανιστεί εμβρυϊκή δυσχέρεια πριν από τον τοκετό;
Ναι. Προβλήματα οξυγόνωσης μπορεί να εμφανιστούν και πριν από την έναρξη του τοκετού.
Μειωμένες κινήσεις
Σημαντική μείωση ή αλλαγή του συνηθισμένου προτύπου κινήσεων χρειάζεται αξιολόγηση.
Περιορισμός ανάπτυξης
Έμβρυα με σημαντική πλακουντιακή δυσλειτουργία μπορεί να έχουν μικρότερα αποθέματα και να χρειάζονται στενότερη παρακολούθηση.
Παθολογικά Doppler
Μεταβολές στις αιματικές ροές μπορούν να αποτελούν ένδειξη πλακουντιακής δυσλειτουργίας.
Τι γίνεται με το μωρό μετά τη γέννηση;
Μετά από σημαντικά μη καθησυχαστικά ευρήματα κατά τον τοκετό, το νεογνό αξιολογείται αμέσως μετά τη γέννηση.
Ανάλογα με την κατάσταση μπορεί να χρειαστεί απλή παρακολούθηση ή υποστήριξη από νεογνολόγο.
Apgar score
Αξιολογούνται η καρδιακή λειτουργία, η αναπνοή, ο μυϊκός τόνος, τα αντανακλαστικά και το χρώμα.
Ομφαλικό αίμα
Σε επιλεγμένες περιπτώσεις μπορεί να μετρηθούν τα αέρια αίματος του ομφάλιου λώρου για την εκτίμηση της οξεοβασικής κατάστασης του νεογνού.
Σημαίνει ότι το μωρό θα έχει κάποιο πρόβλημα;
Όχι.
Τα περισσότερα μωρά που εμφανίζουν παροδικά μη καθησυχαστικά ευρήματα κατά τον τοκετό γεννιούνται σε καλή κατάσταση χωρίς μακροχρόνιο πρόβλημα.
Ο κίνδυνος σοβαρής νευρολογικής βλάβης αφορά κυρίως περιπτώσεις σημαντικής και παρατεταμένης υποξίας.
Η τελική κατάσταση του νεογνού αξιολογείται μετά τη γέννηση από την κλινική εικόνα και, όταν χρειάζεται, από πρόσθετες εξετάσεις.
Η «εμβρυϊκή δυσχέρεια» περιγράφει μία κατάσταση στην οποία υπάρχουν ενδείξεις ότι το μωρό μπορεί να μην οξυγονώνεται επαρκώς. Η αξιολόγηση βασίζεται κυρίως στο καρδιοτοκογράφημα, αλλά κανένα μεμονωμένο εύρημα δεν ερμηνεύεται μόνο του. Όταν υπάρχει ανησυχία, αναζητούνται αναστρέψιμες αιτίες και εφαρμόζονται άμεσα μέτρα. Εάν η κατάσταση δεν βελτιώνεται, μπορεί να χρειαστεί ταχεία γέννηση με υποβοηθούμενο κολπικό τοκετό ή καισαρική τομή.