Αιμορραγία μετά την Εμμηνόπαυση
Αιμορραγία μετά την εμμηνόπαυση είναι οποιαδήποτε κολπική αιμορραγία, spotting ή καφέ έκκριση που εμφανίζεται αφού έχουν περάσει 12 συνεχόμενοι μήνες χωρίς περίοδο. Στις περισσότερες γυναίκες η αιτία είναι καλοήθης, όμως επειδή η αιμορραγία μπορεί να αποτελεί πρώιμο σύμπτωμα παθολογίας του ενδομητρίου ή του τραχήλου, χρειάζεται πάντα γυναικολογική αξιολόγηση.
Τι θεωρείται αιμορραγία μετά την εμμηνόπαυση;
Η εμμηνόπαυση θεωρείται ότι έχει εγκατασταθεί όταν έχουν περάσει 12 συνεχόμενοι μήνες χωρίς περίοδο, χωρίς άλλη προφανή αιτία αμηνόρροιας.
Μετά από αυτό το διάστημα, κάθε νέα εμφάνιση αίματος από τον κόλπο θεωρείται μετεμμηνοπαυσιακή αιμορραγία.
Ακόμη και λίγες σταγόνες αίματος, ροζ έκκριση ή καφέ spotting χρειάζονται αξιολόγηση.
Ποιες είναι οι συχνότερες αιτίες;
Οι περισσότερες περιπτώσεις έχουν καλοήθη αιτία.
Κολπική ατροφία
Η μείωση των οιστρογόνων κάνει τον κολπικό βλεννογόνο λεπτότερο και πιο εύθρυπτο, με αποτέλεσμα να μπορεί να αιμορραγεί εύκολα.
Ατροφικό ενδομήτριο
Το λεπτό ενδομήτριο μπορεί επίσης να είναι εύθρυπτο και να προκαλέσει μικρή αιμορραγία.
Πολύποδας ενδομητρίου
Οι πολύποδες είναι συνήθως καλοήθεις και αποτελούν συχνή αιτία μετεμμηνοπαυσιακής αιμορραγίας.
Πολύποδας τραχήλου
Μπορεί να αιμορραγεί αυτόματα ή μετά από σεξουαλική επαφή.
Υπερπλασία ενδομητρίου
Μπορεί να προκαλεί αιμορραγία και σε ορισμένες περιπτώσεις να περιλαμβάνει προκαρκινικές αλλοιώσεις.
Καρκίνος ενδομητρίου
Αποτελεί λιγότερο συχνή αλλά σημαντική αιτία που πρέπει να αποκλείεται.
Σημαίνει ότι υπάρχει καρκίνος;
Όχι.
Η μεγάλη πλειονότητα των γυναικών με αιμορραγία μετά την εμμηνόπαυση δεν έχει καρκίνο.
Ωστόσο, η μετεμμηνοπαυσιακή αιμορραγία αποτελεί το συχνότερο πρώιμο σύμπτωμα του καρκίνου του ενδομητρίου, γι’ αυτό και η διερεύνηση είναι σημαντική.
Συνήθως πρόκειται για καλοήθη κατάσταση, αλλά δεν πρέπει να βασιζόμαστε μόνο στην πιθανότητα χωρίς έλεγχο.
Τι είναι η κολπική ατροφία;
Μετά την εμμηνόπαυση, η μείωση των οιστρογόνων προκαλεί λέπτυνση και μειωμένη ελαστικότητα των ιστών του κόλπου.
Κολπική ξηρότητα
Μπορεί να υπάρχει ξηρότητα, κάψιμο ή ερεθισμός.
Πόνος στην επαφή
Η μειωμένη λίπανση μπορεί να προκαλεί δυσπαρευνία και μικροτραυματισμούς.
Spotting μετά την επαφή
Ο λεπτός βλεννογόνος μπορεί να αιμορραγεί εύκολα με την τριβή.
Ουρολογικά συμπτώματα
Μπορεί να συνυπάρχουν συχνουρία, ερεθισμός ή επαναλαμβανόμενες ουρολοιμώξεις.
Τι γίνεται αν παίρνω θεραπεία ορμονικής υποκατάστασης;
Η ορμονική θεραπεία εμμηνόπαυσης μπορεί να επηρεάζει το πρότυπο αιμορραγίας.
Η σημασία της αιμορραγίας εξαρτάται από το είδος της θεραπείας, το πόσο καιρό χρησιμοποιείται και το αν πρόκειται για συνεχές ή κυκλικό σχήμα.
Δεν πρέπει να αποδίδεται αυτόματα στη θεραπεία χωρίς να ληφθούν υπόψη το ιστορικό και το χρονικό πρότυπο.
Τι γίνεται αν λαμβάνω Tamoxifen;
Το tamoxifen μπορεί να προκαλέσει μεταβολές στο ενδομήτριο και να αυξήσει την πιθανότητα πολυπόδων, υπερπλασίας και άλλων ενδομητρικών παθήσεων.
Η εμφάνιση αιμορραγίας σε γυναίκα που λαμβάνει tamoxifen χρειάζεται γυναικολογική διερεύνηση.
Πώς γίνεται η αρχική αξιολόγηση;
Ιστορικό
Αξιολογούνται η διάρκεια και η ποσότητα της αιμορραγίας, η χρήση HRT, tamoxifen, αντιπηκτικών και τυχόν άλλοι παράγοντες κινδύνου.
Γυναικολογική εξέταση
Εξετάζονται το αιδοίο, ο κόλπος και ο τράχηλος ώστε να εντοπιστεί πιθανή πηγή αιμορραγίας.
Διακολπικό υπερηχογράφημα
Αξιολογούνται το πάχος και η μορφολογία του ενδομητρίου, η μήτρα και οι ωοθήκες.
Ιστολογικός έλεγχος
Μπορεί να χρειαστεί βιοψία ή υστεροσκόπηση ανάλογα με τα ευρήματα.
Γιατί γίνεται διακολπικό υπερηχογράφημα;
Το διακολπικό υπερηχογράφημα επιτρέπει ακριβή αξιολόγηση του ενδομητρίου και αποτελεί συχνά ένα από τα πρώτα βήματα στη διερεύνηση.
Δεν αξιολογούμε μόνο το πάχος, αλλά και:
Ομοιογένεια
Ένα ομοιογενές ενδομήτριο είναι διαφορετικό εύρημα από ένα ανομοιογενές.
Εστιακές αλλοιώσεις
Μπορεί να υπάρχει πολύποδας ή άλλη εντοπισμένη πάχυνση.
Όρια ενδομητρίου
Αξιολογείται η σχέση του ενδομητρίου με το μυομήτριο.
Δυνατότητα πλήρους μέτρησης
Το ενδομήτριο πρέπει να απεικονίζεται επαρκώς ώστε η μέτρηση να είναι αξιόπιστη.
Τι σημαίνει πάχος ενδομητρίου 4 mm;
Σε γυναίκα με μετεμμηνοπαυσιακή αιμορραγία, ένα ομοιογενές ενδομήτριο πάχους 4 mm ή λιγότερο είναι γενικά πολύ καθησυχαστικό όσον αφορά την πιθανότητα καρκίνου του ενδομητρίου.
Δεν αποτελεί γενικό «φυσιολογικό όριο» για όλες τις γυναίκες.
Τι γίνεται αν το ενδομήτριο είναι πάνω από 4 mm;
Όταν υπάρχει μετεμμηνοπαυσιακή αιμορραγία και το ενδομήτριο είναι παχύτερο, συνήθως χρειάζεται περαιτέρω αξιολόγηση.
Βιοψία ενδομητρίου
Μπορεί να ληφθεί δείγμα για ιστολογική εξέταση.
Υστεροσκόπηση
Επιτρέπει την άμεση εξέταση της κοιλότητας της μήτρας.
Στοχευμένη βιοψία
Ιδιαίτερα χρήσιμη όταν υπάρχει εστιακή ή ανομοιογενής αλλοίωση.
Αν το ενδομήτριο είναι λεπτό, τελειώνει η διερεύνηση;
Σε ένα πρώτο επεισόδιο αιμορραγίας με λεπτό και καλά απεικονιζόμενο ενδομήτριο, ο κίνδυνος σημαντικής ενδομητρικής παθολογίας είναι πολύ χαμηλός.
Ωστόσο, η κατάσταση αλλάζει εάν η αιμορραγία επανεμφανιστεί.
Μπορεί να οφείλεται σε πολύποδα;
Ναι. Οι ενδομητρικοί πολύποδες αποτελούν συχνή καλοήθη αιτία μετεμμηνοπαυσιακής αιμορραγίας.
Μπορεί να εμφανίζονται ως εστιακή πάχυνση του ενδομητρίου ή να είναι ορατοί ως ξεχωριστή βλάβη.
Επιτρέπει ταυτόχρονα άμεση διάγνωση, αφαίρεση και ιστολογική εξέταση.
Μπορεί να είναι υπερπλασία ενδομητρίου;
Ναι. Η υπερπλασία μπορεί να προκαλέσει μετεμμηνοπαυσιακή αιμορραγία και πάχυνση του ενδομητρίου.
Υπάρχει όμως σημαντική διαφορά μεταξύ:
Υπερπλασίας χωρίς ατυπία
Έχει χαμηλότερο κίνδυνο εξέλιξης και συχνά μπορεί να αντιμετωπιστεί με προγεσταγονική θεραπεία.
Άτυπης υπερπλασίας / EIN
Αποτελεί προκαρκινική αλλοίωση και χρειάζεται πιο ενεργή θεραπευτική αντιμετώπιση.
Η διάκριση γίνεται μόνο ιστολογικά.
Πότε χρειάζεται βιοψία ενδομητρίου;
Η ανάγκη για ιστολογικό έλεγχο καθορίζεται από το υπερηχογραφικό εύρημα, την επιμονή της αιμορραγίας και τους παράγοντες κινδύνου.
Παχύ ενδομήτριο
Μπορεί να χρειάζεται ιστολογική αξιολόγηση.
Ανομοιογενές ενδομήτριο
Η μη φυσιολογική μορφολογία μπορεί να έχει σημασία ακόμη και πέρα από την απόλυτη μέτρηση.
Επαναλαμβανόμενη αιμορραγία
Μπορεί να χρειάζεται ιστός για διάγνωση παρά καθησυχαστικό αρχικό υπερηχογράφημα.
Παράγοντες κινδύνου
Η συνολική πιθανότητα ενδομητρικής παθολογίας επηρεάζει το κατώφλι για βιοψία.
Πότε προτιμάται υστεροσκόπηση;
Η υστεροσκόπηση επιτρέπει να δούμε απευθείας το εσωτερικό της μήτρας και είναι ιδιαίτερα χρήσιμη όταν υπάρχει εστιακή παθολογία.
Πολύποδας
Μπορεί να αφαιρεθεί υπό άμεση όραση.
Εστιακή πάχυνση
Η βιοψία μπορεί να ληφθεί από το ακριβές σημείο που φαίνεται παθολογικό.
Ανεπαρκής προηγούμενη βιοψία
Μπορεί να βοηθήσει όταν δεν έχει ληφθεί επαρκές ή διαγνωστικό δείγμα.
Επίμονη αιμορραγία
Ιδιαίτερα όταν δεν έχει βρεθεί άλλη σαφής αιτία.
Το αίμα προέρχεται πάντα από τη μήτρα;
Όχι.
Μπορεί να προέρχεται από το αιδοίο, τον κόλπο ή τον τράχηλο και γι’ αυτό η κλινική εξέταση είναι σημαντική.
Κολπική ατροφία
Αποτελεί μία από τις συχνότερες καλοήθεις αιτίες.
Πολύποδας τραχήλου
Μπορεί να αιμορραγεί εύκολα.
Τραχηλική παθολογία
Ο τράχηλος εξετάζεται προσεκτικά ώστε να αποκλειστούν σημαντικές αλλοιώσεις.
Παθήσεις αιδοίου
Μικρές δερματικές ή ατροφικές βλάβες μπορεί επίσης να αποτελούν πηγή αίματος.
Ποιοι παράγοντες αυξάνουν τον κίνδυνο καρκίνου του ενδομητρίου;
Παχυσαρκία
Αυξάνει τη χρόνια οιστρογονική επίδραση στο ενδομήτριο.
Σακχαρώδης διαβήτης
Συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο ενδομητρικής παθολογίας.
Χρόνια ανωορρηξία
Μακροχρόνια μη αντιρροπούμενη οιστρογονική δράση αυξάνει τον κίνδυνο.
Tamoxifen
Μπορεί να αυξάνει τον κίνδυνο ορισμένων ενδομητρικών παθήσεων.
Lynch syndrome
Το συγκεκριμένο κληρονομικό σύνδρομο σχετίζεται με σημαντικά αυξημένο κίνδυνο καρκίνου του ενδομητρίου.
Τι γίνεται αν η αιμορραγία εμφανιστεί ξανά;
Η επανεμφάνιση αίματος είναι σημαντική ακόμη και όταν η προηγούμενη διερεύνηση ήταν φυσιολογική.
Η προηγούμενη φυσιολογική εξέταση δεν αποτελεί λόγο να αγνοηθεί νέα αιμορραγία.
Πώς αντιμετωπίζεται;
Η θεραπεία εξαρτάται από την πραγματική αιτία.
Κολπική ατροφία
Μπορεί να αντιμετωπιστεί με κολπικά ενυδατικά, λιπαντικά ή, όταν ενδείκνυται, τοπική οιστρογονική θεραπεία.
Πολύποδας
Μπορεί να αφαιρεθεί υστεροσκοπικά και να αποσταλεί για ιστολογική εξέταση.
Υπερπλασία
Η θεραπεία εξαρτάται από το αν υπάρχει ή όχι ατυπία.
Καρκίνος ενδομητρίου
Χρειάζεται εξειδικευμένη γυναικολογική ογκολογική αντιμετώπιση.
Πότε χρειάζεται πιο άμεση αξιολόγηση;
Έντονη αιμορραγία
Σημαντική ή συνεχιζόμενη απώλεια αίματος χρειάζεται άμεση εκτίμηση.
Ζάλη ή λιποθυμική τάση
Μπορεί να υποδηλώνουν σημαντική απώλεια αίματος ή αιμοδυναμική επιβάρυνση.
Έντονος πυελικός πόνος
Δεν αποτελεί τυπικό χαρακτηριστικό απλής μετεμμηνοπαυσιακής αιμορραγίας και χρειάζεται αξιολόγηση.
Επίμονη αιμορραγία
Συνεχιζόμενη αιμορραγία δεν πρέπει να παραμένει χωρίς διάγνωση.
Κάθε αιμορραγία που εμφανίζεται μετά από 12 μήνες χωρίς περίοδο χρειάζεται γυναικολογική αξιολόγηση. Οι περισσότερες περιπτώσεις οφείλονται σε καλοήθεις αιτίες, όπως κολπική ατροφία ή πολύποδες. Το διακολπικό υπερηχογράφημα χρησιμοποιείται συχνά για την αρχική αξιολόγηση του ενδομητρίου και, όταν υπάρχει αυξημένο πάχος, ύποπτη μορφολογία ή επαναλαμβανόμενη αιμορραγία, μπορεί να χρειαστούν βιοψία και υστεροσκόπηση. Η αιμορραγία μετά την εμμηνόπαυση δεν σημαίνει καρκίνο, αλλά είναι ένα σύμπτωμα που δεν πρέπει να αγνοείται.