Παχύ Ενδομήτριο
Ο όρος «παχύ ενδομήτριο» περιγράφει ένα υπερηχογραφικό εύρημα και όχι από μόνος του μία διάγνωση. Το πάχος του ενδομητρίου αλλάζει φυσιολογικά ανάλογα με την ηλικία, τη φάση του κύκλου και την ορμονική κατάσταση. Η σημασία του ευρήματος είναι διαφορετική σε μία γυναίκα αναπαραγωγικής ηλικίας, στην περιεμμηνόπαυση και μετά την εμμηνόπαυση.
Τι είναι το ενδομήτριο;
Το ενδομήτριο είναι η εσωτερική επένδυση της μήτρας.
Κατά τη διάρκεια του εμμηνορρυσιακού κύκλου μεταβάλλεται υπό την επίδραση των οιστρογόνων και της προγεστερόνης, προετοιμάζοντας τη μήτρα για πιθανή εγκυμοσύνη.
Μεταβάλλεται φυσιολογικά μέσα στον ίδιο κύκλο.
Τι σημαίνει «παχύ ενδομήτριο»;
Σημαίνει ότι κατά το διακολπικό υπερηχογράφημα το ενδομήτριο μετρήθηκε παχύτερο από αυτό που θα αναμενόταν για τη συγκεκριμένη ηλικία, φάση του κύκλου ή εμμηνοπαυσιακή κατάσταση.
Δεν σημαίνει από μόνο του ότι υπάρχει υπερπλασία ή καρκίνος.
Το υπερηχογράφημα περιγράφει την εικόνα. Η ιστολογική εξέταση είναι αυτή που μπορεί να επιβεβαιώσει υπερπλασία ή άλλη κυτταρική παθολογία.
Από τι εξαρτάται το φυσιολογικό πάχος;
Ηλικία
Η ερμηνεία διαφέρει μεταξύ νεότερων γυναικών, περιεμμηνόπαυσης και μετεμμηνοπαυσιακών γυναικών.
Φάση του κύκλου
Το ενδομήτριο είναι λεπτότερο μετά την περίοδο και γίνεται σταδιακά παχύτερο πριν από την επόμενη περίοδο.
Ωορρηξία
Η φυσιολογική ορμονική αλληλουχία επηρεάζει σημαντικά τη μορφολογία και το πάχος του.
Ορμονική θεραπεία
Αντισύλληψη, θεραπεία εμμηνόπαυσης ή άλλες ορμονικές θεραπείες μπορεί να αλλάζουν την εικόνα του ενδομητρίου.
Τι συμβαίνει πριν την εμμηνόπαυση;
Σε γυναίκα που εξακολουθεί να έχει περίοδο, το πάχος του ενδομητρίου πρέπει πάντα να ερμηνεύεται σε σχέση με την ημέρα του κύκλου.
Ένα ενδομήτριο που φαίνεται «παχύ» λίγο πριν την περίοδο μπορεί να είναι απολύτως φυσιολογικό, ενώ η ίδια μέτρηση αμέσως μετά την περίοδο μπορεί να χρειάζεται διαφορετική ερμηνεία.
Τι συμβαίνει στην περιεμμηνόπαυση;
Στην περιεμμηνόπαυση οι κύκλοι γίνονται συχνά ανωορρηκτικοί και περισσότερο ακανόνιστοι.
Αυτό μπορεί να προκαλέσει παρατεταμένη οιστρογονική διέγερση του ενδομητρίου και μεγαλύτερη πάχυνση.
Ακανόνιστοι κύκλοι
Η απουσία τακτικής ωορρηξίας μπορεί να οδηγήσει σε ασταθή ανάπτυξη του ενδομητρίου.
Έντονη αιμορραγία
Η πάχυνση μπορεί να συνοδεύεται από πολύ βαριά ή παρατεταμένη περίοδο.
Υπερπλασία
Σε επιλεγμένες γυναίκες χρειάζεται ιστολογικός έλεγχος για να αποκλειστεί υπερπλασία.
Τι σημαίνει μετά την εμμηνόπαυση;
Μετά την εμμηνόπαυση το ενδομήτριο αναμένεται γενικά να είναι λεπτότερο, επειδή δεν υπάρχει πλέον η φυσιολογική κυκλική ορμονική διέγερση.
Η σημασία ενός παχύτερου ενδομητρίου εξαρτάται ιδιαίτερα από το αν υπάρχει μετεμμηνοπαυσιακή αιμορραγία.
Τι σημαίνει πάχος έως 4 mm όταν υπάρχει αιμορραγία μετά την εμμηνόπαυση;
Σε γυναίκα με μετεμμηνοπαυσιακή αιμορραγία, ένα ομοιογενές ενδομήτριο πάχους 4 mm ή λιγότερο θεωρείται γενικά πολύ καθησυχαστικό ως προς τον κίνδυνο καρκίνου του ενδομητρίου.
Δεν αποτελεί γενικό όριο για όλες τις γυναίκες και όλες τις ηλικίες.
Τι γίνεται αν το ενδομήτριο είναι πάνω από 4 mm;
Σε γυναίκα με μετεμμηνοπαυσιακή αιμορραγία, μεγαλύτερο πάχος μπορεί να οδηγήσει σε περαιτέρω αξιολόγηση του ενδομητρίου.
Ανάλογα με την εικόνα και το ιστορικό μπορεί να χρειαστούν:
Βιοψία ενδομητρίου
Για ιστολογική αξιολόγηση του ιστού.
Υστεροσκόπηση
Για άμεση εξέταση της ενδομητρικής κοιλότητας.
Στοχευμένη βιοψία
Ιδιαίτερα όταν υπάρχει εστιακή ή ανομοιογενής αλλοίωση.
Τι γίνεται αν δεν υπάρχει αιμορραγία μετά την εμμηνόπαυση;
Ένα τυχαίο εύρημα αυξημένου πάχους του ενδομητρίου σε ασυμπτωματική μετεμμηνοπαυσιακή γυναίκα δεν ερμηνεύεται με τον ίδιο τρόπο όπως σε γυναίκα που αιμορραγεί.
Η ανάγκη περαιτέρω διερεύνησης εξαρτάται από:
Το πραγματικό πάχος
Η σημαντική πάχυνση χρειάζεται διαφορετική εκτίμηση από μία οριακή μέτρηση.
Τη μορφολογία
Ομοιογενές και ομαλό ενδομήτριο είναι διαφορετικό εύρημα από ανομοιογενές ή εστιακά παχύ ενδομήτριο.
Παράγοντες κινδύνου
Παχυσαρκία, διαβήτης, tamoxifen και άλλοι παράγοντες επηρεάζουν την απόφαση.
Χρήση HRT
Η ορμονική θεραπεία μπορεί να αλλάξει το αναμενόμενο υπερηχογραφικό πρότυπο.
Η απόφαση πρέπει να εξατομικεύεται.
Ποιες μπορεί να είναι οι αιτίες;
Φυσιολογική φάση του κύκλου
Πριν την εμμηνόπαυση, το ενδομήτριο μπορεί φυσιολογικά να είναι αρκετά παχύ στη δεύτερη φάση του κύκλου.
Πολύποδας ενδομητρίου
Μπορεί να εμφανίζεται ως εστιακή πάχυνση ή να αυξάνει τη συνολική μέτρηση.
Υπερπλασία ενδομητρίου
Η υπερβολική ανάπτυξη των ενδομητρικών αδένων μπορεί να προκαλεί διάχυτη πάχυνση.
Υποβλεννογόνιο ινομύωμα
Μπορεί να παραμορφώνει την κοιλότητα και να δημιουργεί την εικόνα τοπικής πάχυνσης.
Ορμονικές διαταραχές
Η χρόνια ανωορρηξία μπορεί να προκαλέσει παρατεταμένη οιστρογονική επίδραση.
Κακοήθεια
Σπανιότερα, ιδιαίτερα μετά την εμμηνόπαυση, παθολογική πάχυνση μπορεί να σχετίζεται με καρκίνο του ενδομητρίου.
Μπορεί να οφείλεται σε πολύποδα;
Ναι. Ένας ενδομητρικός πολύποδας μπορεί να κάνει το ενδομήτριο να φαίνεται παχύτερο ή ανομοιογενές.
Σε αυτή την περίπτωση η πάχυνση είναι συχνά εστιακή και όχι ομοιόμορφη σε όλη την κοιλότητα.
Για αυτό η μορφολογία είναι εξίσου σημαντική με τη μέτρηση σε χιλιοστά.
Μπορεί να είναι υπερπλασία;
Ναι, αλλά δεν μπορούμε να το γνωρίζουμε μόνο από το υπερηχογράφημα.
Η υπερπλασία του ενδομητρίου είναι ιστολογική διάγνωση.
Για να επιβεβαιωθεί χρειάζεται δείγμα ιστού.
Μπορεί να είναι καρκίνος;
Σπανιότερα, ένα παχύ ή ανομοιογενές ενδομήτριο μπορεί να σχετίζεται με καρκίνο του ενδομητρίου.
Ο κίνδυνος είναι σημαντικότερος όταν συνυπάρχουν:
Μετεμμηνοπαυσιακή αιμορραγία
Αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα συμπτώματα που χρειάζονται διερεύνηση.
Ανομοιογενής μορφολογία
Ακανόνιστη ή μη σαφώς οριοθετημένη εικόνα μπορεί να χρειάζεται περαιτέρω έλεγχο.
Αγγείωση ή εστιακή αλλοίωση
Ορισμένα υπερηχογραφικά χαρακτηριστικά μπορεί να αυξήσουν την υποψία.
Παράγοντες κινδύνου
Παχυσαρκία, διαβήτης, ηλικία και άλλοι παράγοντες λαμβάνονται υπόψη.
Πώς μετριέται σωστά το ενδομήτριο;
Η μέτρηση γίνεται συνήθως με διακολπικό υπερηχογράφημα σε οβελιαία τομή της μήτρας.
Μετράται το συνολικό πάχος των δύο ενδομητρικών στιβάδων στο σημείο του μεγαλύτερου πάχους.
Εάν δεν μπορεί να απεικονιστεί πλήρως ή υπάρχει εστιακή αλλοίωση, η απλή αριθμητική μέτρηση μπορεί να μην είναι αρκετή.
Η μορφολογία είναι σημαντική;
Ναι — πολύ.
Ομοιογενές ενδομήτριο
Μία ομαλή και ομοιόμορφη εικόνα είναι συνήθως περισσότερο καθησυχαστική.
Ανομοιογενές ενδομήτριο
Μπορεί να δημιουργήσει ανάγκη για περαιτέρω διερεύνηση.
Εστιακή πάχυνση
Μπορεί να υποδηλώνει πολύποδα ή άλλη εντοπισμένη βλάβη.
Ακανόνιστα όρια
Η σχέση του ενδομητρίου με το μυομήτριο αποτελεί επίσης μέρος της συνολικής αξιολόγησης.
Πότε χρειάζεται βιοψία ενδομητρίου;
Η ανάγκη για βιοψία εξαρτάται από την ηλικία, τα συμπτώματα, τη μορφολογία του ενδομητρίου και τους παράγοντες κινδύνου.
Μετεμμηνοπαυσιακή αιμορραγία
Ιδιαίτερα όταν το ενδομήτριο είναι παχύτερο ή δεν απεικονίζεται επαρκώς.
Επίμονη παθολογική αιμορραγία
Μπορεί να χρειάζεται ιστολογική αξιολόγηση ακόμη και πριν την εμμηνόπαυση.
Παράγοντες κινδύνου
Χρόνια ανωορρηξία, παχυσαρκία ή άλλοι παράγοντες μπορεί να μειώνουν το κατώφλι για βιοψία.
Ύποπτη μορφολογία
Ανομοιογένεια ή εστιακή βλάβη μπορεί να χρειάζεται στοχευμένη δειγματοληψία.
Πότε χρειάζεται υστεροσκόπηση;
Η υστεροσκόπηση επιτρέπει άμεση εξέταση της ενδομητρικής κοιλότητας.
Είναι ιδιαίτερα χρήσιμη όταν υπάρχει:
Υποψία πολύποδα
Η βλάβη μπορεί να εντοπιστεί και να αφαιρεθεί υπό άμεση όραση.
Εστιακή πάχυνση
Μπορεί να γίνει στοχευμένη βιοψία της συγκεκριμένης περιοχής.
Ανεπαρκής βιοψία
Η υστεροσκόπηση μπορεί να βοηθήσει όταν η αρχική δειγματοληψία δεν έδωσε επαρκές αποτέλεσμα.
Επίμονη αιμορραγία
Ιδιαίτερα όταν ο προηγούμενος έλεγχος δεν εξηγεί τα συμπτώματα.
Τι είναι η βιοψία ενδομητρίου;
Είναι η λήψη μικρού δείγματος από το ενδομήτριο για ιστολογική εξέταση.
Ο παθολογοανατόμος μπορεί να καθορίσει αν υπάρχει:
Φυσιολογικό ενδομήτριο
Η πάχυνση μπορεί να αντιστοιχεί σε φυσιολογική ορμονική κατάσταση.
Πολύποδας
Μπορεί να αναγνωριστούν καλοήθη πολυποειδή στοιχεία.
Υπερπλασία χωρίς ατυπία
Χρειάζεται κατάλληλη θεραπεία και ιστολογική παρακολούθηση.
Άτυπη υπερπλασία / EIN
Πρόκειται για προκαρκινική αλλοίωση που απαιτεί πιο ενεργή αντιμετώπιση.
Καρκίνος ενδομητρίου
Η οριστική διάγνωση κακοήθειας είναι ιστολογική.
Τι σχέση έχει το PCOS;
Σε γυναίκες με PCOS και χρόνια ανωορρηξία μπορεί να περνούν μεγάλα χρονικά διαστήματα χωρίς φυσιολογική προγεστερονική επίδραση.
Το ενδομήτριο μπορεί έτσι να συνεχίζει να διεγείρεται από οιστρογόνα και να γίνεται παχύτερο.
Τι σχέση έχει η παχυσαρκία;
Ο λιπώδης ιστός μπορεί να αυξήσει την περιφερική παραγωγή οιστρογόνων.
Η παρατεταμένη οιστρογονική επίδραση χωρίς επαρκή προγεστερονική προστασία μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο υπερπλασίας του ενδομητρίου.
Τι γίνεται με την ορμονική θεραπεία εμμηνόπαυσης;
Η θεραπεία ορμονικής υποκατάστασης μπορεί να επηρεάζει την εικόνα και το πάχος του ενδομητρίου.
Η ερμηνεία εξαρτάται από:
Το είδος του σχήματος
Συνεχές ή κυκλικό συνδυασμένο σχήμα δημιουργεί διαφορετικά πρότυπα αιμορραγίας.
Το χρονικό διάστημα χρήσης
Η αιμορραγία τους πρώτους μήνες αξιολογείται διαφορετικά από νέα αιμορραγία μετά από μακρά περίοδο αμηνόρροιας.
Την επάρκεια της προγεστερόνης
Σε γυναίκα με μήτρα χρειάζεται επαρκής προστασία του ενδομητρίου από προγεσταγόνο.
Τι γίνεται με το Tamoxifen;
Το tamoxifen μπορεί να προκαλέσει πολυποειδείς και άλλες ενδομητρικές μεταβολές.
Στις γυναίκες που το λαμβάνουν, η απλή μέτρηση του πάχους του ενδομητρίου μπορεί να είναι λιγότερο αξιόπιστη.
Χρειάζεται θεραπεία ένα παχύ ενδομήτριο;
Όχι το ίδιο το υπερηχογραφικό εύρημα.
Η θεραπεία εξαρτάται από την πραγματική αιτία.
Φυσιολογική εικόνα
Δεν χρειάζεται θεραπεία.
Πολύποδας
Μπορεί να χρειάζεται υστεροσκοπική αφαίρεση.
Υπερπλασία χωρίς ατυπία
Συνήθως αντιμετωπίζεται με προγεσταγονική θεραπεία και παρακολούθηση.
EIN
Χρειάζεται ειδικό θεραπευτικό πλάνο λόγω του αυξημένου ογκολογικού κινδύνου.
Πότε χρειάζεται γυναικολογική αξιολόγηση;
Αιμορραγία μετά την εμμηνόπαυση
Κάθε νέο επεισόδιο χρειάζεται διερεύνηση.
Έντονη ή ακανόνιστη περίοδος
Ιδιαίτερα όταν το πρότυπο έχει αλλάξει πρόσφατα.
Αιμορραγία μεταξύ περιόδων
Μπορεί να σχετίζεται με πολύποδα ή άλλη ενδομητρική παθολογία.
Ανομοιογενές ενδομήτριο
Η μορφολογία μπορεί να είναι σημαντικότερη από το απόλυτο πάχος.
Παράγοντες κινδύνου
Παχυσαρκία, PCOS, χρόνια ανωορρηξία, διαβήτης και tamoxifen μπορεί να επηρεάζουν την απόφαση για περαιτέρω έλεγχο.
Το «παχύ ενδομήτριο» είναι υπερηχογραφικό εύρημα και όχι διάγνωση. Πριν την εμμηνόπαυση η φυσιολογική μέτρηση εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τη φάση του κύκλου, ενώ μετά την εμμηνόπαυση ιδιαίτερη σημασία έχει αν υπάρχει αιμορραγία. Ένα παχύ ενδομήτριο μπορεί να οφείλεται σε φυσιολογικές ορμονικές μεταβολές, πολύποδα, χρόνια ανωορρηξία, υπερπλασία ή σπανιότερα κακοήθεια. Η μορφολογία του ενδομητρίου και το κλινικό ιστορικό είναι εξίσου σημαντικά με τη μέτρηση σε χιλιοστά. Όταν χρειάζεται οριστική διάγνωση, αυτή γίνεται με ιστολογική εξέταση.