Κύστη & Απόστημα Βαρθολινείου Αδένα
Οι Βαρθολίνειοι αδένες βρίσκονται δεξιά και αριστερά στην είσοδο του κόλπου και παράγουν μικρή ποσότητα λιπαντικού υγρού. Όταν ο πόρος ενός αδένα αποφραχθεί μπορεί να δημιουργηθεί κύστη, ενώ εάν υπάρξει λοίμωξη μπορεί να σχηματιστεί επώδυνο απόστημα.
Τι είναι οι Βαρθολίνειοι αδένες;
Οι Βαρθολίνειοι αδένες είναι δύο μικροί αδένες που βρίσκονται στο κατώτερο τμήμα του αιδοίου, κοντά στην είσοδο του κόλπου.
Φυσιολογικά δεν είναι ορατοί ή ψηλαφητοί και εκκρίνουν μικρή ποσότητα υγρού μέσω ενός λεπτού πόρου.
Η κύστη συνήθως οφείλεται σε απόφραξη του πόρου και μπορεί να είναι ανώδυνη, ενώ το απόστημα είναι λοίμωξη που συνήθως προκαλεί έντονο πόνο, ερυθρότητα και οίδημα.
Τι είναι η κύστη Βαρθολινείου;
Όταν ο πόρος του αδένα αποφραχθεί, το υγρό που παράγεται δεν μπορεί να αποχετευτεί φυσιολογικά και συγκεντρώνεται, δημιουργώντας μία κύστη.
Το μέγεθος μπορεί να ποικίλλει από πολύ μικρό έως αρκετά μεγάλο.
Μικρή κύστη
Μπορεί να μην προκαλεί κανένα σύμπτωμα και να ανακαλύπτεται τυχαία.
Μεγαλύτερη κύστη
Μπορεί να προκαλεί αίσθημα πίεσης, ενόχληση στο περπάτημα, στο κάθισμα ή κατά τη σεξουαλική επαφή.
Τι είναι το απόστημα;
Όταν η κύστη ή ο ίδιος ο αδένας μολυνθεί, μπορεί να σχηματιστεί απόστημα.
Το απόστημα περιέχει πύον και συνήθως προκαλεί πολύ πιο έντονα συμπτώματα από μία απλή κύστη.
Έντονος πόνος
Ο πόνος μπορεί να είναι σημαντικός και να δυσκολεύει το περπάτημα, το κάθισμα ή τον ύπνο.
Οίδημα
Μπορεί να υπάρχει εμφανές μονόπλευρο πρήξιμο στην είσοδο του κόλπου.
Ερυθρότητα
Το δέρμα πάνω από το απόστημα μπορεί να είναι κόκκινο και θερμό.
Πυρετός
Δεν υπάρχει πάντα, αλλά μπορεί να εμφανιστεί σε πιο έντονη λοίμωξη.
Η αντιβίωση από μόνη της συχνά δεν είναι αρκετή όταν υπάρχει κλειστή συλλογή πύου.
Πού οφείλεται;
Η κύστη δημιουργείται κυρίως λόγω απόφραξης του πόρου του Βαρθολινείου αδένα.
Εάν ακολουθήσει λοίμωξη, μπορεί να εμπλέκονται διαφορετικά βακτήρια.
Μικτή βακτηριακή λοίμωξη
Πολλά αποστήματα είναι πολυμικροβιακά και περιλαμβάνουν βακτήρια της φυσιολογικής χλωρίδας του δέρματος ή του εντέρου.
Σεξουαλικώς μεταδιδόμενες λοιμώξεις
Σε επιλεγμένες γυναίκες μπορεί να χρειάζεται έλεγχος για χλαμύδια ή γονόρροια ανάλογα με το ιστορικό και τους παράγοντες κινδύνου.
Ποια συμπτώματα προκαλεί;
Μονόπλευρο εξόγκωμα
Συνήθως εμφανίζεται στη μία πλευρά της εισόδου του κόλπου.
Πόνος
Μπορεί να είναι ήπιος σε απλή κύστη ή έντονος σε απόστημα.
Ενόχληση στην επαφή
Μεγαλύτερη κύστη ή απόστημα μπορεί να προκαλεί δυσπαρευνία.
Δυσκολία στο περπάτημα
Το οίδημα και ο πόνος μπορεί να κάνουν την κίνηση ή το κάθισμα δύσκολα.
Πώς γίνεται η διάγνωση;
Η διάγνωση γίνεται συνήθως με κλινική γυναικολογική εξέταση.
Η θέση και η χαρακτηριστική μορφή του οιδήματος είναι συχνά αρκετές για να τεθεί η διάγνωση.
Μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε επιλεγμένες περιπτώσεις όταν η εικόνα είναι άτυπη ή υπάρχει αμφιβολία για τη φύση της βλάβης.
Χρειάζεται πάντα θεραπεία μία κύστη;
Όχι.
Μία μικρή, ανώδυνη κύστη σε νεότερη γυναίκα μπορεί συχνά να παρακολουθηθεί χωρίς επέμβαση.
Χωρίς συμπτώματα
Μπορεί να μην απαιτείται καμία άμεση παρέμβαση.
Ήπια ενόχληση
Ζεστά καθιστικά λουτρά μπορεί να βοηθήσουν σε ορισμένες μικρές κύστεις να παροχετευτούν αυτόματα.
Πώς αντιμετωπίζεται ένα απόστημα;
Όταν υπάρχει επώδυνο απόστημα, η βασική αντιμετώπιση είναι συνήθως η παροχέτευση.
Η διαδικασία επιτρέπει την έξοδο του πύου και την αποσυμπίεση της περιοχής, με αποτέλεσμα συνήθως σημαντική και γρήγορη ανακούφιση του πόνου.
Για αυτό συχνά προτιμώνται τεχνικές που διατηρούν προσωρινά ανοιχτή μία νέα οδό παροχέτευσης.
Τι είναι ο Word catheter;
Ο Word catheter είναι ένας μικρός καθετήρας που μπορεί να τοποθετηθεί μετά τη διάνοιξη και παροχέτευση μιας κύστης ή αποστήματος.
Στο άκρο του υπάρχει ένα μικρό μπαλονάκι που κρατά τον καθετήρα στη θέση του.
Παροχέτευση
Επιτρέπει τη συνεχή έξοδο υγρού ή πύου.
Νέος πόρος
Η παραμονή του καθετήρα για μερικές εβδομάδες επιτρέπει να δημιουργηθεί μία νέα μικρή οδός παροχέτευσης.
Τοπική αναισθησία
Η τοποθέτηση μπορεί συνήθως να γίνει με τοπική αναισθησία.
Τι είναι η μαρσιποποίηση;
Η μαρσιποποίηση είναι μία μικρή χειρουργική επέμβαση κατά την οποία ανοίγεται η κύστη ή το απόστημα και τα χείλη του τοιχώματός της ράβονται στο δέρμα ώστε να δημιουργηθεί ένα μόνιμο μικρό άνοιγμα παροχέτευσης.
Χρησιμοποιείται ιδιαίτερα σε υποτροπιάζουσες κύστεις ή αποστήματα.
Μειώνει την πιθανότητα νέας απόφραξης
Δημιουργείται μία νέα σταθερή οδός μέσω της οποίας μπορεί να παροχετεύεται ο αδένας.
Χρήσιμη στις υποτροπές
Μπορεί να προτιμηθεί όταν έχουν προηγηθεί επανειλημμένα επεισόδια.
Word catheter ή μαρσιποποίηση;
Και οι δύο τεχνικές μπορούν να είναι αποτελεσματικές και η επιλογή εξατομικεύεται.
Word catheter
Μπορεί να γίνει σχετικά απλά με τοπική αναισθησία και αποφεύγει μεγαλύτερη χειρουργική επέμβαση.
Μαρσιποποίηση
Μπορεί να είναι ιδιαίτερα κατάλληλη σε υποτροπιάζουσες βλάβες ή όταν ο καθετήρας δεν είναι πρακτικός.
Η επιλογή εξαρτάται από το αν πρόκειται για πρώτο ή επαναλαμβανόμενο επεισόδιο, το μέγεθος, την ανατομία και τις προτιμήσεις της γυναίκας.
Χρειάζεται αντιβίωση;
Όχι σε όλες τις περιπτώσεις.
Σε ένα καλά παροχετευμένο, εντοπισμένο απόστημα χωρίς σημαντική κυτταρίτιδα ή συστηματικά συμπτώματα, η αντιβίωση μπορεί να μην είναι απαραίτητη.
Μπορεί όμως να χρειάζεται όταν υπάρχουν:
Κυτταρίτιδα
Ερυθρότητα και φλεγμονή που επεκτείνονται στους γύρω ιστούς.
Πυρετός ή συστηματική νόσος
Πυρετός, κακουχία ή άλλα συμπτώματα γενικευμένης λοίμωξης.
Ανοσοκαταστολή
Μπορεί να χρειάζεται χαμηλότερο όριο για αντιβιοτική θεραπεία.
Ειδικός μικροβιακός κίνδυνος
Το ιστορικό και η κλινική εικόνα μπορεί να οδηγούν σε έλεγχο ή κάλυψη συγκεκριμένων μικροοργανισμών.
Είναι σεξουαλικώς μεταδιδόμενο νόσημα;
Όχι απαραίτητα.
Οι κύστεις Βαρθολινείου οφείλονται κυρίως σε απόφραξη του πόρου και τα αποστήματα συχνά είναι πολυμικροβιακά.
Σε ορισμένες γυναίκες μπορεί να συνυπάρχει σεξουαλικώς μεταδιδόμενη λοίμωξη, γι' αυτό ο έλεγχος εξατομικεύεται ανάλογα με το ιστορικό.
Η παρουσία του από μόνη της δεν σημαίνει ότι έχει μεταδοθεί σεξουαλικώς.
Μπορεί να ξαναεμφανιστεί;
Ναι.
Οι κύστεις και τα αποστήματα μπορούν να υποτροπιάσουν, ιδιαίτερα αν ο πόρος ξανακλείσει.
Οι επαναλαμβανόμενες υποτροπές μπορεί να αποτελούν ένδειξη για πιο οριστική αντιμετώπιση, όπως μαρσιποποίηση ή, σπανιότερα, αφαίρεση του αδένα.
Πότε χρειάζεται αφαίρεση του αδένα;
Η πλήρης εκτομή του Βαρθολινείου αδένα δεν αποτελεί συνήθως την πρώτη επιλογή για ένα απλό επεισόδιο.
Μπορεί να εξεταστεί σε:
Επαναλαμβανόμενες υποτροπές
Όταν οι πιο συντηρητικές τεχνικές έχουν αποτύχει επανειλημμένα.
Ύποπτη μάζα
Όταν η κλινική εικόνα δεν είναι τυπική και χρειάζεται πλήρης ιστολογική αξιολόγηση.
Γι' αυτό χρησιμοποιείται επιλεκτικά και όχι ως θεραπεία ρουτίνας.
Γιατί η ηλικία έχει σημασία;
Οι κακοήθειες του Βαρθολινείου αδένα είναι σπάνιες.
Ωστόσο, μία νέα μάζα στην περιοχή του Βαρθολινείου σε γυναίκα μεγαλύτερης ηλικίας, ιδιαίτερα μετά τα 40 έτη ή μετά την εμμηνόπαυση, χρειάζεται πιο προσεκτική αξιολόγηση.
Σημαίνει όμως ότι μπορεί να χρειάζεται βιοψία ή ιστολογικός έλεγχος αντί για απλή παρακολούθηση.
Μπορεί να είναι καρκίνος;
Ο καρκίνος του Βαρθολινείου αδένα είναι πολύ σπάνιος.
Χαρακτηριστικά που μπορεί να οδηγήσουν σε πιο άμεση βιοψία ή εκτομή περιλαμβάνουν:
Σκληρή μάζα
Ιδιαίτερα όταν δεν έχει την τυπική μαλακή ή κυστική μορφή.
Καθηλωμένη βλάβη
Μάζα που φαίνεται να είναι προσκολλημένη στους γύρω ιστούς.
Άτυπη ή επίμονη εικόνα
Βλάβη που δεν συμπεριφέρεται όπως μία τυπική κύστη ή απόστημα χρειάζεται επανεκτίμηση.
Πονάει η παροχέτευση;
Η περιοχή ενός αποστήματος είναι ήδη αρκετά ευαίσθητη, αλλά η διαδικασία γίνεται με κατάλληλη αναισθησία.
Σε πολλές περιπτώσεις μπορεί να χρησιμοποιηθεί τοπική αναισθησία.
Σε μεγαλύτερα ή πολύ επώδυνα αποστήματα, σε υποτροπές ή όταν χρειάζεται πιο εκτεταμένη επέμβαση, μπορεί να επιλεγεί διαφορετικός τύπος αναισθησίας.
Τι να περιμένω μετά την παροχέτευση;
Ο πόνος συνήθως βελτιώνεται σημαντικά όταν αποσυμπιεστεί το απόστημα.
Μικρή έκκριση
Μπορεί να υπάρχει υγρό ή μικρή ποσότητα αίματος για λίγες ημέρες.
Ήπια ευαισθησία
Η περιοχή μπορεί να παραμένει ευαίσθητη όσο επουλώνεται.
Καλή τοπική υγιεινή
Η περιοχή διατηρείται καθαρή και ακολουθούνται οι συγκεκριμένες οδηγίες που έχουν δοθεί.
Τι γίνεται αν τοποθετηθεί Word catheter;
Ο καθετήρας παραμένει συνήθως για αρκετές εβδομάδες ώστε να προλάβει να δημιουργηθεί νέος πόρος παροχέτευσης.
Μπορεί να υπάρχει μικρή ενόχληση τις πρώτες ημέρες, αλλά συνήθως η γυναίκα μπορεί να επιστρέψει σχετικά γρήγορα στις καθημερινές δραστηριότητες.
Το αν χρειάζεται επανατοποθέτηση εξαρτάται από το πόσο χρόνο παρέμεινε και από την κατάσταση της περιοχής.
Πότε μπορώ να έχω ξανά σεξουαλική επαφή;
Η επαφή συνήθως αποφεύγεται μέχρι να υποχωρήσει ο πόνος, να ολοκληρωθεί η επούλωση και να μην υπάρχει ενεργή έκκριση ή αιμορραγία.
Εάν υπάρχει Word catheter, δίνονται εξατομικευμένες οδηγίες ανάλογα με τη θέση του και την ενόχληση.
Μπορεί να εμφανιστεί στην εγκυμοσύνη;
Ναι. Κύστη ή απόστημα Βαρθολινείου μπορεί να εμφανιστεί και κατά την εγκυμοσύνη.
Η αντιμετώπιση βασίζεται στις ίδιες βασικές αρχές, με προσαρμογές ανάλογα με την ηλικία κύησης, τα συμπτώματα και την παρουσία λοίμωξης.
Η επίδραση στον τοκετό εξαρτάται κυρίως από το μέγεθος, τη θέση και την κλινική κατάσταση.
Μπορεί να προληφθεί;
Δεν υπάρχει αξιόπιστος τρόπος να προληφθούν όλες οι κύστεις Βαρθολινείου, επειδή η απόφραξη του πόρου μπορεί να συμβεί χωρίς σαφή αιτία.
Η καλή υγιεινή και η ασφαλέστερη σεξουαλική συμπεριφορά μειώνουν τον κίνδυνο ορισμένων λοιμώξεων, αλλά δεν αποκλείουν την εμφάνιση κύστης.
Πότε χρειάζεται άμεση αξιολόγηση;
Έντονος πόνος
Όταν ο πόνος δυσκολεύει σημαντικά το περπάτημα ή το κάθισμα.
Ταχεία αύξηση οιδήματος
Μπορεί να υποδηλώνει σχηματισμό αποστήματος.
Πυρετός
Μπορεί να υποδηλώνει σημαντικότερη λοίμωξη.
Ερυθρότητα που επεκτείνεται
Μπορεί να σχετίζεται με κυτταρίτιδα των γύρω ιστών.
Η κύστη Βαρθολινείου δημιουργείται όταν αποφραχθεί ο πόρος του αδένα και μπορεί να είναι εντελώς ανώδυνη. Όταν μολυνθεί και σχηματιστεί απόστημα, ο πόνος μπορεί να είναι έντονος και συνήθως χρειάζεται παροχέτευση. Οι βασικές θεραπευτικές επιλογές περιλαμβάνουν Word catheter και μαρσιποποίηση, ενώ αντιβίωση χορηγείται επιλεκτικά. Υποτροπιάζουσες ή άτυπες βλάβες μπορεί να χρειάζονται διαφορετική αντιμετώπιση, ενώ μία νέα μάζα μετά τα 40 έτη πρέπει να αξιολογείται προσεκτικά.