Στρεπτόκοκκος Ομάδας Β (GBS) στην Εγκυμοσύνη

Τι είναι ο GBS;

Ο Στρεπτόκοκκος Ομάδας Β (Group B Streptococcus – GBS ή Streptococcus agalactiae) είναι ένα βακτήριο που μπορεί να αποτελεί μέρος της φυσιολογικής μικροχλωρίδας του ανθρώπινου οργανισμού.

Μπορεί να βρίσκεται:

• στο έντερο,
• στο ορθό,
• στον κόλπο,
• και περιστασιακά στο ουροποιητικό σύστημα.

Οι περισσότερες γυναίκες που είναι φορείς δεν έχουν κανένα σύμπτωμα και δεν γνωρίζουν ότι έχουν GBS.

Είναι σεξουαλικώς μεταδιδόμενο νόσημα;

Όχι.

Ο GBS δεν θεωρείται σεξουαλικώς μεταδιδόμενο νόσημα. Μπορεί να υπάρχει φυσιολογικά στο έντερο ή στον κόλπο και η παρουσία του δεν αποτελεί ένδειξη πρόσφατης σεξουαλικής μετάδοσης.

Εάν είμαι θετική τώρα, θα είμαι πάντα θετική;

Όχι απαραίτητα.

Ο GBS μπορεί να εμφανίζεται και να εξαφανίζεται με την πάροδο του χρόνου. Μία γυναίκα μπορεί να είναι θετική σε μία εγκυμοσύνη και αρνητική σε μία επόμενη ή το αντίστροφο.

Αυτός είναι και ο λόγος που ο έλεγχος γίνεται κοντά στον τοκετό και όχι στην αρχή της εγκυμοσύνης.

Γιατί μας ενδιαφέρει στην εγκυμοσύνη;

Κατά τη διάρκεια του τοκετού, το μωρό μπορεί να έρθει σε επαφή με τον GBS καθώς περνά από το γεννητικό σύστημα.

Τα περισσότερα μωρά που έρχονται σε επαφή με το βακτήριο δεν αρρωσταίνουν.

Σε μικρό όμως ποσοστό, ο GBS μπορεί να προκαλέσει σοβαρή λοίμωξη στο νεογνό.

Τι είναι η πρώιμη GBS λοίμωξη του νεογνού;

Η λοίμωξη που εμφανίζεται κατά τις πρώτες ημέρες της ζωής ονομάζεται early-onset GBS disease.

Συνήθως σχετίζεται με έκθεση του μωρού στο βακτήριο κατά τον τοκετό ή μετά τη ρήξη των υμένων.

Χωρίς αντιβιοτική προφύλαξη, περίπου 1–2% των νεογνών που γεννιούνται από μητέρα αποικισμένη με GBS μπορεί να αναπτύξουν πρώιμη GBS νόσο.

Πότε γίνεται ο έλεγχος για GBS;

Ο έλεγχος γίνεται συνήθως μεταξύ 36+0 και 37+6 εβδομάδων της εγκυμοσύνης.

Ο λόγος που γίνεται σχετικά κοντά στον τοκετό είναι ότι ο αποικισμός μπορεί να μεταβάλλεται κατά τη διάρκεια της κύησης.

Πώς γίνεται η εξέταση;

Η εξέταση είναι απλή, γρήγορη και συνήθως ανώδυνη.

Με έναν αποστειρωμένο στυλεό λαμβάνεται δείγμα:

Δεν χρειάζεται κολποδιαστολέας και δεν απαιτείται λήψη δείγματος από τον τράχηλο.

Το δείγμα αποστέλλεται στο εργαστήριο για καλλιέργεια και ανίχνευση του GBS.

Τι σημαίνει εάν το αποτέλεσμα είναι θετικό;

Σημαίνει ότι τη στιγμή που έγινε η εξέταση έχετε αποικισμό από GBS.

Δεν σημαίνει ότι:

• είστε άρρωστη,
• έχετε σεξουαλικώς μεταδιδόμενο νόσημα,
• το μωρό έχει μολυνθεί,
• χρειάζεστε άμεσα θεραπεία με αντιβιοτικό.

Γιατί δεν παίρνω αντιβίωση μόλις βγει θετική η καλλιέργεια;

Επειδή η θεραπεία του απλού κολπικού ή ορθικού αποικισμού πριν από τον τοκετό δεν εξαλείφει μόνιμα το GBS.

Το βακτήριο μπορεί να επανεμφανιστεί μέχρι την ημέρα του τοκετού.

Για τον λόγο αυτό η αποτελεσματική στρατηγική είναι να χορηγείται το αντιβιοτικό ενδοφλέβια κατά τη διάρκεια του τοκετού, όταν το μωρό πρόκειται πραγματικά να εκτεθεί στο βακτήριο.

Τι γίνεται όταν ξεκινήσει ο τοκετός;

Εάν το GBS screening είναι θετικό, χορηγείται αντιβιοτικό ενδοφλέβια κατά τη διάρκεια του τοκετού.

Η θεραπεία ξεκινά συνήθως:

• όταν αρχίσουν οι τακτικές συσπάσεις του τοκετού, ή
• όταν σπάσουν τα νερά.

Το αντιβιοτικό επαναλαμβάνεται σε καθορισμένα χρονικά διαστήματα μέχρι τη γέννηση.

Πρέπει να πάρω αντιβίωση 4 ώρες πριν γεννήσω;

Ιδανικά επιδιώκουμε να έχει δοθεί αντιβιοτική προφύλαξη για αρκετές ώρες πριν από τη γέννηση.

Η αποτελεσματικότητα είναι μεγαλύτερη όταν έχουν προηγηθεί περίπου 4 ώρες κατάλληλης θεραπείας.

Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι εάν ο τοκετός εξελιχθεί γρήγορα και προλάβετε μόνο μία ή δύο δόσεις η θεραπεία δεν έχει καμία αξία.

Τι σημαίνει εάν βρεθεί GBS στα ούρα;

Η ανεύρεση GBS σε καλλιέργεια ούρων κατά την εγκυμοσύνη έχει μεγαλύτερη κλινική σημασία, καθώς αποτελεί ένδειξη σημαντικού αποικισμού.

Εάν υπάρχει ουρολοίμωξη ή σημαντική βακτηριουρία, μπορεί να χρειαστεί θεραπεία κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης.

Χρειάζεται καλλιέργεια στις 36–37 εβδομάδες αν είχε ήδη βρεθεί GBS στα ούρα;

Συνήθως όχι.

Η παρουσία GBS στα ούρα κατά τη διάρκεια της συγκεκριμένης εγκυμοσύνης αποτελεί ήδη ένδειξη ότι θα δοθεί αντιβιοτική προφύλαξη στον τοκετό.

Τι γίνεται εάν προηγούμενο μωρό μου είχε GBS λοίμωξη;

Εάν έχετε γεννήσει στο παρελθόν νεογνό με επιβεβαιωμένη σοβαρή GBS λοίμωξη, θεωρείστε αυξημένου κινδύνου σε επόμενη εγκυμοσύνη.

Σε αυτή την περίπτωση χορηγείται αντιβιοτική προφύλαξη στον τοκετό χωρίς να χρειάζεται το αποτέλεσμα ενός νέου screening για να αποφασίσουμε εάν χρειάζεται θεραπεία.

Ήμουν GBS θετική στην προηγούμενη εγκυμοσύνη. Τι γίνεται τώρα;

Ένα θετικό αποτέλεσμα σε προηγούμενη εγκυμοσύνη δεν σημαίνει ότι θα είστε απαραίτητα θετική και τώρα.

Ο αποικισμός μπορεί να αλλάξει και γι' αυτό ο έλεγχος επαναλαμβάνεται σε κάθε νέα εγκυμοσύνη.

Εάν όμως ξεκινήσει ο τοκετός και δεν υπάρχει διαθέσιμο αποτέλεσμα της τρέχουσας κύησης, το ιστορικό προηγούμενου θετικού GBS λαμβάνεται υπόψη στην απόφαση για αντιβιοτική προφύλαξη.

Τι σημαίνει αρνητικό αποτέλεσμα;

Ένα αρνητικό αποτέλεσμα κοντά στον τοκετό σημαίνει ότι δεν ανιχνεύθηκε GBS στο κολπικό–ορθικό δείγμα.

Στις περισσότερες περιπτώσεις δεν χρειάζεται ειδική αντιβιοτική προφύλαξη για GBS στον τοκετό.

Υπάρχουν όμως ειδικές καταστάσεις, όπως υποψία ενδοαμνιακής λοίμωξης, στις οποίες μπορεί να χρειαστούν αντιβιοτικά για διαφορετικό λόγο.

Τι γίνεται εάν ξεκινήσει ο τοκετός και δεν έχω προλάβει να κάνω το τεστ;

Εάν το GBS status είναι άγνωστο, η ανάγκη αντιβιοτικής προφύλαξης εκτιμάται από τους παράγοντες κινδύνου.

Αντιβίωση συνήθως χορηγείται όταν υπάρχει:

Τι γίνεται εάν έχω προγραμματισμένη καισαρική;

Ακόμη και εάν έχει προγραμματιστεί καισαρική, ο έλεγχος GBS γίνεται κανονικά, γιατί μπορεί να ξεκινήσει ο τοκετός ή να σπάσουν τα νερά πριν από την προγραμματισμένη ημερομηνία.

Εάν όμως η καισαρική πραγματοποιηθεί:

• πριν αρχίσει ο τοκετός και
• με άθικτους υμένες,

τότε μία γυναίκα που είναι GBS θετική δεν χρειάζεται ειδική GBS αντιβιοτική προφύλαξη.

Είμαι GBS θετική και έσπασαν τα νερά. Τι κάνω;

Επικοινωνήστε με το μαιευτήριο ή τον μαιευτήρα σας χωρίς καθυστέρηση.

Η διάρκεια από τη ρήξη των υμένων μέχρι τη γέννηση επηρεάζει τον κίνδυνο έκθεσης του μωρού στον GBS, και η αντιβιοτική προφύλαξη πρέπει να ξεκινήσει όταν υπάρχει ένδειξη.

Τι γίνεται εάν έχω αλλεργία στην πενικιλίνη;

Είναι σημαντικό να ενημερώσετε τον μαιευτήρα σας για το είδος της αλλεργικής αντίδρασης που είχατε στο παρελθόν.

Το ότι κάποιος αναφέρει «αλλεργία στην πενικιλίνη» δεν σημαίνει απαραίτητα ότι δεν μπορεί να λάβει συγγενές αντιβιοτικό.

Για τον λόγο αυτό είναι χρήσιμο να είναι γνωστό το ιστορικό αλλεργίας πριν από τον τοκετό.

Τι γίνεται με το μωρό μετά τη γέννηση;

Η παρακολούθηση του νεογνού εξαρτάται από:

• την εβδομάδα κύησης,
• το εάν η μητέρα ήταν GBS θετική,
• το εάν και για πόσο χρόνο δόθηκε αντιβίωση στον τοκετό,
• τη διάρκεια της ρήξης των υμένων,
• την παρουσία πυρετού ή λοίμωξης της μητέρας,
• και κυρίως την κλινική κατάσταση του νεογνού.

Ένα υγιές τελειόμηνο μωρό συχνά χρειάζεται μόνο κλινική παρακολούθηση.

Εάν υπάρχουν ενδείξεις πιθανής λοίμωξης, ο παιδίατρος μπορεί να συστήσει εξετάσεις και άμεση αντιβιοτική θεραπεία.

Ποια συμπτώματα στο νεογνό χρειάζονται άμεση προσοχή;

Μετά την έξοδο από το μαιευτήριο, ζητήστε άμεσα ιατρική βοήθεια εάν το μωρό:

• δυσκολεύεται ή κοπιάζει στην αναπνοή,
• είναι ασυνήθιστα υπνηλικό ή δύσκολο να ξυπνήσει,
• δεν τρέφεται καλά,
• είναι πολύ υποτονικό,
• έχει υψηλή ή χαμηλή θερμοκρασία,
• έχει ασυνήθιστο χρώμα δέρματος,
• κλαίει με τρόπο που σας ανησυχεί ή δεν παρηγορείται.

Μπορώ να θηλάσω εάν είμαι GBS θετική;

Ναι.

Η φορεία GBS δεν αποτελεί αντένδειξη για θηλασμό. Ο θηλασμός μπορεί να ξεκινήσει φυσιολογικά μετά τη γέννηση.

Πρέπει να εξεταστεί ή να θεραπευτεί ο σύντροφός μου;

Όχι.

Ο GBS δεν αντιμετωπίζεται ως σεξουαλικώς μεταδιδόμενο νόσημα και δεν υπάρχει λόγος να γίνεται routine έλεγχος ή θεραπεία του συντρόφου επειδή η έγκυος είναι GBS θετική.

Χρειάζεται να επαναλάβω την καλλιέργεια μέχρι να γίνει αρνητική;

Όχι.

Ο στόχος δεν είναι να «εκριζώσουμε» τον GBS από τον κόλπο πριν από τη γέννηση.

Εάν το screening είναι θετικό, το αποτέλεσμα καταγράφεται και εφαρμόζεται η κατάλληλη προφύλαξη στον τοκετό.

Τι πρέπει να θυμάστε;