Υπερπλασία Ενδομητρίου
Η υπερπλασία του ενδομητρίου είναι μία κατάσταση κατά την οποία το εσωτερικό στρώμα της μήτρας αναπτύσσεται περισσότερο από το φυσιολογικό. Συνδέεται συνήθως με παρατεταμένη οιστρογονική επίδραση χωρίς επαρκή προγεστερονική προστασία και μπορεί να προκαλεί ακανόνιστη ή έντονη αιμορραγία. Η σημασία της εξαρτάται κυρίως από το αν υπάρχουν ή όχι κυτταρικές ατυπίες.
Τι είναι το ενδομήτριο;
Το ενδομήτριο είναι η εσωτερική επένδυση της μήτρας.
Κατά τη διάρκεια του εμμηνορρυσιακού κύκλου, παχαίνει υπό την επίδραση των ορμονών και, εάν δεν υπάρξει εγκυμοσύνη, αποβάλλεται με την περίοδο.
Η οριστική διάγνωση είναι ιστολογική και γίνεται με εξέταση δείγματος ενδομητρίου.
Τι είναι η υπερπλασία ενδομητρίου;
Η υπερπλασία ενδομητρίου είναι υπερβολικός πολλαπλασιασμός των αδένων του ενδομητρίου σε σχέση με το φυσιολογικό.
Συνήθως εμφανίζεται όταν το ενδομήτριο εκτίθεται για μεγάλο χρονικό διάστημα σε οιστρογόνα χωρίς επαρκή δράση προγεστερόνης.
Υπάρχουν διαφορετικοί τύποι;
Υπερπλασία χωρίς ατυπία
Τα κύτταρα δεν εμφανίζουν σημαντικές άτυπες μεταβολές. Ο κίνδυνος εξέλιξης σε καρκίνο είναι χαμηλός και η κατάσταση συχνά αντιμετωπίζεται με προγεσταγόνο και παρακολούθηση.
Άτυπη υπερπλασία / EIN
Υπάρχουν κυτταρικές και αρχιτεκτονικές αλλοιώσεις που σχετίζονται με σημαντικά μεγαλύτερο κίνδυνο συνύπαρξης ή μελλοντικής εξέλιξης σε καρκίνο του ενδομητρίου.
Γιατί δημιουργείται;
Η υπερπλασία σχετίζεται κυρίως με παρατεταμένη οιστρογονική διέγερση χωρίς επαρκή προγεστερονική προστασία.
Χρόνια ανωορρηξία
Όταν δεν υπάρχει τακτική ωορρηξία, δεν παράγεται επαρκής προγεστερόνη και το ενδομήτριο μπορεί να συνεχίσει να αναπτύσσεται.
PCOS
Η χρόνια ανωορρηξία στο σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο υπερπλασίας.
Παχυσαρκία
Ο λιπώδης ιστός αυξάνει την περιφερική παραγωγή οιστρογόνων και αποτελεί σημαντικό παράγοντα κινδύνου.
Οιστρογόνα χωρίς προγεστερόνη
Σε γυναίκα με μήτρα, η παρατεταμένη θεραπεία μόνο με οιστρογόνο μπορεί να αυξήσει σημαντικά τον κίνδυνο υπερπλασίας.
Tamoxifen
Μπορεί να προκαλέσει ενδομητρικές μεταβολές και χρειάζεται αξιολόγηση όταν υπάρχει παθολογική αιμορραγία.
Ποιοι παράγοντες αυξάνουν τον κίνδυνο;
Παχυσαρκία
Ιδιαίτερα όταν συνυπάρχει χρόνια ανωορρηξία.
PCOS
Οι αραιές περίοδοι και η χρόνια απουσία ωορρηξίας αυξάνουν την έκθεση του ενδομητρίου σε οιστρογόνα.
Περιεμμηνόπαυση
Οι κύκλοι μπορεί να γίνονται ανωορρηκτικοί και περισσότερο ακανόνιστοι.
Σακχαρώδης διαβήτης
Συχνά συνυπάρχει με άλλους μεταβολικούς παράγοντες κινδύνου.
Απουσία κυήσεων
Αποτελεί έναν από τους επιδημιολογικούς παράγοντες που μπορεί να σχετίζονται με μεγαλύτερη συνολική οιστρογονική έκθεση.
Ποια συμπτώματα μπορεί να προκαλέσει;
Το συχνότερο σύμπτωμα είναι η μη φυσιολογική αιμορραγία της μήτρας.
Έντονη περίοδος
Η αιμορραγία μπορεί να είναι μεγαλύτερη ή πιο παρατεταμένη από το συνηθισμένο.
Ακανόνιστη περίοδος
Μπορεί να υπάρχουν μεγάλες καθυστερήσεις που ακολουθούνται από σημαντική αιμορραγία.
Αιμορραγία μεταξύ περιόδων
Spotting ή ενδιάμεση αιμορραγία μπορεί να εμφανιστεί σε ορισμένες γυναίκες.
Μετεμμηνοπαυσιακή αιμορραγία
Οποιαδήποτε αιμορραγία μετά την εμμηνόπαυση χρειάζεται διερεύνηση.
Μπορεί να υπάρχει χωρίς συμπτώματα;
Ναι, αν και είναι συχνότερο να αναγνωρίζεται λόγω αιμορραγίας.
Μερικές φορές η διερεύνηση ξεκινά επειδή στο υπερηχογράφημα φαίνεται παχύ ή ανομοιογενές ενδομήτριο.
Για την οριστική διάγνωση χρειάζεται ιστολογική εξέταση.
Τι μπορεί να δείξει το διακολπικό υπερηχογράφημα;
Αυξημένο πάχος ενδομητρίου
Μπορεί να δημιουργήσει υποψία, ανάλογα με την ηλικία και τη φάση του κύκλου.
Ανομοιογενές ενδομήτριο
Η μη ομοιόμορφη εικόνα μπορεί να χρειάζεται περαιτέρω διερεύνηση.
Εστιακή αλλοίωση
Πολύποδας ή άλλη εστιακή βλάβη μπορεί να συνυπάρχει ή να μιμείται διάχυτη πάχυνση.
Παχύ ενδομήτριο σημαίνει υπερπλασία;
Όχι.
Το πάχος του ενδομητρίου αλλάζει φυσιολογικά κατά τη διάρκεια του κύκλου και επηρεάζεται από την ηλικία και την ορμονική κατάσταση.
Η υπερπλασία είναι ιστολογική διάγνωση και απαιτεί εξέταση ιστού.
Πώς γίνεται η οριστική διάγνωση;
Η οριστική διάγνωση γίνεται με βιοψία ενδομητρίου και ιστολογική εξέταση.
Το δείγμα μπορεί να ληφθεί με διαφορετικές μεθόδους ανάλογα με την περίπτωση.
Βιοψία ενδομητρίου
Μπορεί να ληφθεί δείγμα μέσω του τραχήλου με ειδικό λεπτό καθετήρα.
Υστεροσκόπηση
Επιτρέπει άμεση εξέταση της κοιλότητας και στοχευμένη βιοψία όταν υπάρχει εστιακή ή ύποπτη περιοχή.
Απόξεση
Μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε επιλεγμένες περιπτώσεις, συχνά σε συνδυασμό με υστεροσκοπικό έλεγχο.
Πότε είναι ιδιαίτερα χρήσιμη η υστεροσκόπηση;
Η υστεροσκόπηση είναι χρήσιμη όταν υπάρχει:
Εστιακή πάχυνση
Μπορεί να πρόκειται για πολύποδα ή άλλη εντοπισμένη αλλοίωση.
Ανομοιογενές ενδομήτριο
Η άμεση όραση βοηθά στη στοχευμένη λήψη ιστού.
Επίμονη αιμορραγία
Μπορεί να χρειαστεί όταν η αρχική βιοψία δεν δίνει επαρκή εξήγηση.
Τι σημαίνει υπερπλασία χωρίς ατυπία;
Στην υπερπλασία χωρίς ατυπία οι αδένες είναι αυξημένοι, αλλά τα κύτταρα δεν εμφανίζουν σημαντικά άτυπα χαρακτηριστικά.
Ο κίνδυνος εξέλιξης προς καρκίνο είναι χαμηλός και πολλές περιπτώσεις υποχωρούν με κατάλληλη προγεσταγονική θεραπεία.
Η θεραπεία και η παρακολούθηση είναι σημαντικές ώστε να επιβεβαιωθεί ότι το ενδομήτριο επανέρχεται σε φυσιολογική εικόνα.
Πώς αντιμετωπίζεται η υπερπλασία χωρίς ατυπία;
Ορμονικό σπιράλ
Το ενδομήτριο σύστημα λεβονοργεστρέλης αποτελεί συχνά προτιμώμενη θεραπεία επειδή χορηγεί προγεσταγόνο απευθείας στο ενδομήτριο.
Προγεσταγόνα από το στόμα
Μπορούν να χρησιμοποιηθούν όταν το ορμονικό σπιράλ δεν είναι κατάλληλο ή δεν επιθυμείται.
Αντιμετώπιση παραγόντων κινδύνου
Η απώλεια βάρους όταν ενδείκνυται και η αντιμετώπιση χρόνιας ανωορρηξίας μπορούν να μειώσουν τη συνεχιζόμενη οιστρογονική επίδραση.
Χρειάζεται παρακολούθηση;
Ναι.
Η ιστολογική ανταπόκριση πρέπει να επιβεβαιώνεται με επαναληπτική βιοψία ενδομητρίου σύμφωνα με το θεραπευτικό πλάνο.
Η επιτυχία της θεραπείας επιβεβαιώνεται ιστολογικά και όχι μόνο από τα συμπτώματα.
Τι είναι η άτυπη υπερπλασία / EIN;
Η EIN – Endometrial Intraepithelial Neoplasia ή άτυπη υπερπλασία είναι προκαρκινική αλλοίωση του ενδομητρίου.
Σχετίζεται με σημαντικά αυξημένο κίνδυνο συνύπαρξης καρκίνου του ενδομητρίου ή εξέλιξης προς καρκίνο στο μέλλον.
Σημαίνει όμως ότι ο κίνδυνος είναι αρκετά σημαντικός ώστε να χρειάζεται πιο ενεργή αντιμετώπιση.
Πώς αντιμετωπίζεται η EIN;
Σε γυναίκες που έχουν ολοκληρώσει την αναπαραγωγική τους επιθυμία, η οριστική θεραπεία είναι συνήθως η υστερεκτομή.
Υστερεκτομή
Αφαιρεί ολόκληρο το ενδομήτριο και επιτρέπει πλήρη ιστολογική εξέταση της μήτρας.
Συντηρητική θεραπεία
Σε επιλεγμένες γυναίκες που επιθυμούν διατήρηση της γονιμότητας μπορεί να χρησιμοποιηθεί προγεσταγονική θεραπεία με πολύ στενή παρακολούθηση.
Μπορεί να διατηρηθεί η γονιμότητα;
Σε επιλεγμένες γυναίκες με EIN που επιθυμούν εγκυμοσύνη μπορεί να εξεταστεί συντηρητική θεραπεία.
Πριν από αυτή την επιλογή χρειάζεται προσεκτική αξιολόγηση ώστε να αποκλειστεί όσο το δυνατόν περισσότερο η ύπαρξη ήδη διηθητικού καρκίνου.
Απαιτεί ενεργή προγεσταγονική θεραπεία και επαναλαμβανόμενη ιστολογική αξιολόγηση.
Ποιος είναι ο κίνδυνος καρκίνου;
Ο κίνδυνος εξαρτάται κυρίως από τον ιστολογικό τύπο.
Χωρίς ατυπία
Ο μακροπρόθεσμος κίνδυνος εξέλιξης είναι χαμηλός, ιδιαίτερα όταν υπάρχει σωστή θεραπεία και παρακολούθηση.
Με ατυπία / EIN
Ο κίνδυνος είναι σημαντικά μεγαλύτερος και μπορεί να συνυπάρχει ήδη καρκίνος που δεν είχε αναγνωριστεί στην αρχική βιοψία.
Τι σημαίνει υπερπλασία μετά την εμμηνόπαυση;
Μετά την εμμηνόπαυση, κάθε παθολογική αιμορραγία ή ύποπτο ενδομήτριο χρειάζεται προσεκτική αξιολόγηση.
Η ιστολογική διάγνωση είναι ιδιαίτερα σημαντική επειδή η πιθανότητα σημαντικής ενδομητρικής παθολογίας αυξάνεται με την ηλικία.
Τι σχέση έχει η ορμονική θεραπεία εμμηνόπαυσης;
Σε γυναίκα που έχει μήτρα, η συστηματική χορήγηση οιστρογόνων πρέπει συνήθως να συνοδεύεται από επαρκή προγεσταγονική προστασία του ενδομητρίου.
Γιατί έχει σημασία η πολύ αραιή περίοδος στο PCOS;
Σε γυναίκες με χρόνια ανωορρηξία μπορεί να περνούν πολλοί μήνες χωρίς φυσιολογική προγεστερονική επίδραση στο ενδομήτριο.
Αυτό μπορεί να προκαλέσει προοδευτική πάχυνση και να αυξήσει τον κίνδυνο υπερπλασίας.
Σε ορισμένες γυναίκες χρειάζεται προγεσταγονική προστασία του ενδομητρίου.
Τι ρόλο παίζει το σωματικό βάρος;
Ο λιπώδης ιστός συμμετέχει στη μετατροπή ορμονών σε οιστρογόνα.
Σε γυναίκες με αυξημένο σωματικό βάρος, αυτή η συνεχής οιστρογονική επίδραση μπορεί να αυξάνει τον κίνδυνο υπερπλασίας, ιδιαίτερα όταν συνυπάρχει ανωορρηξία.
Χρειάζεται πάντα υστερεκτομή;
Όχι.
Χωρίς ατυπία
Συνήθως αντιμετωπίζεται αρχικά με προγεσταγονική θεραπεία και παρακολούθηση.
EIN / άτυπη υπερπλασία
Η υστερεκτομή αποτελεί συνήθως την οριστική θεραπεία όταν έχει ολοκληρωθεί η αναπαραγωγική επιθυμία.
Πότε χρειάζεται γυναικολογική αξιολόγηση;
Έντονη ή ακανόνιστη αιμορραγία
Ιδιαίτερα όταν επιμένει ή έχει αλλάξει πρόσφατα το πρότυπο της περιόδου.
Πολύ αραιές περίοδοι
Χρόνια ανωορρηξία μπορεί να χρειάζεται προστασία του ενδομητρίου.
Μετεμμηνοπαυσιακή αιμορραγία
Πρέπει πάντα να διερευνάται.
Παχύ ή ανομοιογενές ενδομήτριο
Μπορεί να χρειάζεται ιστολογικός έλεγχος ανάλογα με την ηλικία και τα συμπτώματα.
Η υπερπλασία ενδομητρίου είναι υπερβολική ανάπτυξη του ενδομητρικού ιστού και συνδέεται συνήθως με παρατεταμένη οιστρογονική επίδραση χωρίς επαρκή προγεστερόνη. Η διάγνωση δεν γίνεται μόνο από το υπερηχογράφημα αλλά απαιτεί ιστολογική εξέταση. Η υπερπλασία χωρίς ατυπία συνήθως αντιμετωπίζεται με προγεσταγονική θεραπεία και παρακολούθηση, ενώ η άτυπη υπερπλασία / EIN έχει σημαντικά μεγαλύτερο κίνδυνο και συχνά χρειάζεται πιο οριστική αντιμετώπιση.