Κολπίτιδα
Η κολπίτιδα είναι ένας γενικός όρος που περιγράφει φλεγμονή ή διαταραχή του φυσιολογικού περιβάλλοντος του κόλπου. Μπορεί να προκαλεί αυξημένες ή διαφορετικές κολπικές εκκρίσεις, κνησμό, κάψιμο, δυσάρεστη οσμή, ερεθισμό ή πόνο στη σεξουαλική επαφή. Δεν πρόκειται όμως για μία συγκεκριμένη πάθηση: μυκητίαση, βακτηριακή κολπίτιδα, τριχομονάδες, ερεθιστικές ή φλεγμονώδεις καταστάσεις μπορεί να προκαλούν παρόμοια συμπτώματα αλλά χρειάζονται διαφορετική θεραπεία.
Τι είναι η κολπίτιδα;
Ο όρος κολπίτιδα χρησιμοποιείται για διάφορες καταστάσεις που προκαλούν μεταβολή στις κολπικές εκκρίσεις ή φλεγμονή και ερεθισμό του κόλπου και συχνά του αιδοίου.
Η φυσιολογική κολπική χλωρίδα περιλαμβάνει κυρίως λακτοβάκιλλους, οι οποίοι συμβάλλουν στη διατήρηση ενός όξινου περιβάλλοντος και περιορίζουν την ανάπτυξη παθογόνων μικροοργανισμών.
Η σωστή διάγνωση της αιτίας είναι σημαντική, επειδή η θεραπεία της μυκητίασης είναι εντελώς διαφορετική από τη θεραπεία της βακτηριακής κολπίτιδας ή μιας σεξουαλικώς μεταδιδόμενης λοίμωξης.
Είναι φυσιολογικό να υπάρχουν κολπικές εκκρίσεις;
Ναι. Η παρουσία κολπικών εκκρίσεων από μόνη της δεν σημαίνει λοίμωξη.
Οι φυσιολογικές εκκρίσεις μπορεί να αλλάζουν σε ποσότητα και σύσταση κατά τη διάρκεια του κύκλου, ιδιαίτερα γύρω από την ωορρηξία, πριν από την περίοδο, στην εγκυμοσύνη ή με ορμονικές μεταβολές.
Νέα οσμή, αλλαγή χρώματος, κνησμός, κάψιμο ή πόνος είναι περισσότερο ενδεικτικά ότι χρειάζεται αξιολόγηση.
Ποια είναι τα συχνότερα συμπτώματα;
Αλλαγή στις εκκρίσεις
Μπορεί να αλλάξει η ποσότητα, το χρώμα ή η σύσταση των κολπικών υγρών.
Κνησμός
Ο έντονος κνησμός του αιδοίου είναι ιδιαίτερα συχνός στη μυκητίαση.
Κάψιμο
Μπορεί να υπάρχει αίσθημα καύσου στον κόλπο ή στο αιδοίο.
Δυσάρεστη οσμή
Ορισμένες διαταραχές της κολπικής χλωρίδας προκαλούν χαρακτηριστική αλλαγή της οσμής.
Πόνος στην επαφή
Η φλεγμονή και ο ερεθισμός μπορεί να προκαλούν επιφανειακή δυσπαρευνία.
Τσούξιμο στην ούρηση
Ο ερεθισμός του αιδοίου μπορεί να προκαλεί κάψιμο όταν τα ούρα έρχονται σε επαφή με την περιοχή.
Ποιες είναι οι συχνότερες αιτίες;
Βακτηριακή κολπίτιδα
Προκαλείται από διαταραχή της φυσιολογικής κολπικής χλωρίδας και υπερανάπτυξη συγκεκριμένων βακτηρίων.
Μυκητίαση – Candida
Οφείλεται συνήθως σε υπερανάπτυξη Candida και χαρακτηρίζεται συχνά από έντονο κνησμό και ερεθισμό.
Τριχομονάδες
Η Trichomonas vaginalis είναι σεξουαλικώς μεταδιδόμενο πρωτόζωο και απαιτεί ειδική θεραπεία.
Ατροφία / εμμηνόπαυση
Η μείωση των οιστρογόνων μπορεί να προκαλεί ξηρότητα, κάψιμο και μεταβολή του κολπικού περιβάλλοντος.
Ερεθιστική ή αλλεργική αντίδραση
Σαπούνια, αντισηπτικά, αρωματικά προϊόντα ή άλλα χημικά μπορεί να προκαλέσουν συμπτώματα χωρίς λοίμωξη.
Άλλες φλεγμονώδεις καταστάσεις
Λιγότερο συχνές παθήσεις μπορεί να προκαλούν επίμονα συμπτώματα και χρειάζονται ειδικότερη αξιολόγηση.
Τι είναι η βακτηριακή κολπίτιδα;
Η βακτηριακή κολπίτιδα – bacterial vaginosis (BV) είναι μία διαταραχή της ισορροπίας της φυσιολογικής κολπικής χλωρίδας.
Οι προστατευτικοί λακτοβάκιλλοι μειώνονται και αυξάνονται άλλα βακτήρια.
Εκκρίσεις
Συνήθως λεπτόρρευστες, λευκές ή γκριζωπές.
Οσμή
Μπορεί να υπάρχει χαρακτηριστική έντονη οσμή, συχνά περισσότερο αισθητή μετά τη σεξουαλική επαφή.
Κνησμός
Συνήθως δεν είναι τόσο έντονος όσο στη μυκητίαση.
Πρόκειται κυρίως για μεταβολή της ισορροπίας του κολπικού μικροβιώματος.
Τι είναι η μυκητιασική κολπίτιδα;
Η αιδοιοκολπική καντιντίαση προκαλείται συνήθως από είδη Candida.
Έντονος κνησμός
Είναι ένα από τα χαρακτηριστικότερα συμπτώματα.
Ερυθρότητα και κάψιμο
Το αιδοίο μπορεί να είναι ιδιαίτερα ερεθισμένο και ευαίσθητο.
Λευκές εκκρίσεις
Μπορεί να είναι παχύρρευστες, αλλά η εμφάνισή τους δεν είναι πάντα χαρακτηριστική.
Πόνος στην επαφή
Η φλεγμονή μπορεί να προκαλεί πόνο στην είσοδο του κόλπου.
Πώς διαφέρει η μυκητίαση από τη βακτηριακή κολπίτιδα;
Μυκητίαση
Συχνότερα προκαλεί έντονο κνησμό, ερυθρότητα, κάψιμο και παχύρρευστες λευκές εκκρίσεις.
Βακτηριακή κολπίτιδα
Συχνότερα προκαλεί λεπτόρρευστες εκκρίσεις και χαρακτηριστική δυσάρεστη οσμή, με λιγότερο έντονο κνησμό.
Δεν είναι πάντα δυνατό να γίνει αξιόπιστη διάγνωση μόνο από την εμφάνιση των εκκρίσεων.
Τι είναι η τριχομονάδωση;
Η τριχομονάδωση προκαλείται από το Trichomonas vaginalis και μεταδίδεται κυρίως με τη σεξουαλική επαφή.
Μπορεί να προκαλεί αυξημένες εκκρίσεις, δυσάρεστη οσμή, ερεθισμό, κάψιμο ή δυσφορία στην ούρηση και στη σεξουαλική επαφή.
Είναι η κολπίτιδα σεξουαλικώς μεταδιδόμενο νόσημα;
Όχι απαραίτητα.
Η Candida και η βακτηριακή κολπίτιδα δεν αντιμετωπίζονται γενικά ως κλασικά σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα.
Αντίθετα, οι τριχομονάδες είναι σεξουαλικώς μεταδιδόμενη λοίμωξη, ενώ χλαμύδια και γονόρροια μπορεί να προκαλέσουν τραχηλίτιδα με εκκρίσεις και παρόμοια συμπτώματα.
Μπορεί οι εκκρίσεις να προέρχονται από τον τράχηλο;
Ναι.
Δεν προέρχονται όλες οι παθολογικές εκκρίσεις από τον κόλπο. Τραχηλίτιδα από χλαμύδια, γονόρροια ή άλλες λοιμώξεις μπορεί να προκαλεί εκκρίσεις, αιμορραγία μετά τη σεξουαλική επαφή ή ενδιάμεση αιμορραγία.
Πώς γίνεται η διάγνωση;
Η διάγνωση ξεκινά με το ιστορικό και τη γυναικολογική εξέταση.
Ιστορικό
Αξιολογούνται η διάρκεια, η οσμή, οι εκκρίσεις, ο κνησμός, η σεξουαλική δραστηριότητα και προηγούμενες θεραπείες.
Γυναικολογική εξέταση
Εξετάζονται το αιδοίο, ο κόλπος και ο τράχηλος.
Κολπικό pH
Μπορεί να βοηθήσει στη διαφοροποίηση ορισμένων συχνών αιτιών.
Μικροσκοπική εξέταση
Όταν είναι διαθέσιμη, μπορεί να δώσει άμεσες πληροφορίες για τη φύση της κολπίτιδας.
Καλλιέργεια
Μπορεί να χρειάζεται ιδιαίτερα σε υποτροπιάζουσες ή δύσκολες περιπτώσεις.
Μοριακές εξετάσεις
Μπορούν να χρησιμοποιηθούν για συγκεκριμένες λοιμώξεις ή σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα.
Πώς αντιμετωπίζεται;
Η θεραπεία εξαρτάται από την αιτία.
Μυκητίαση
Αντιμετωπίζεται με κατάλληλη αντιμυκητιασική θεραπεία.
Βακτηριακή κολπίτιδα
Αντιμετωπίζεται με συγκεκριμένη αντιμικροβιακή θεραπεία όταν υπάρχει ένδειξη.
Τριχομονάδες
Χρειάζεται ειδική αντιμικροβιακή θεραπεία και κατάλληλη αντιμετώπιση των σεξουαλικών συντρόφων.
Ατροφική συμπτωματολογία
Μπορεί να χρειάζεται τοπική θεραπεία για το ουρογεννητικό σύνδρομο της εμμηνόπαυσης.
Ερεθιστική κολπίτιδα
Βασικό βήμα είναι η αναγνώριση και απομάκρυνση του ερεθιστικού παράγοντα.
Να χρησιμοποιήσω μόνη μου αντιμυκητιασική θεραπεία;
Όταν μία γυναίκα έχει προηγούμενη επιβεβαιωμένη μυκητίαση και αναγνωρίζει τα ίδια χαρακτηριστικά συμπτώματα, μπορεί να θεωρήσει ότι πρόκειται για υποτροπή.
Ωστόσο, τα επαναλαμβανόμενα ή άτυπα συμπτώματα χρειάζονται εξέταση πριν από συνεχείς εμπειρικές θεραπείες.
Δερματοπάθειες του αιδοίου, αιδοιοδυνία και άλλες καταστάσεις μπορεί να προκαλούν παρόμοια συμπτώματα.
Γιατί η κολπίτιδα μπορεί να επανέρχεται;
Οι υποτροπές μπορεί να έχουν διαφορετικές αιτίες.
Λανθασμένη αρχική διάγνωση
Τα ίδια συμπτώματα μπορεί να οφείλονται σε διαφορετικές παθήσεις.
Υποτροπιάζουσα Candida
Ορισμένες γυναίκες εμφανίζουν πραγματικά επαναλαμβανόμενα επεισόδια καντιντίασης.
Υποτροπιάζουσα BV
Η βακτηριακή κολπίτιδα παρουσιάζει σχετικά συχνά υποτροπές μετά τη θεραπεία.
Αντιβιοτικά
Μπορούν να μεταβάλουν την κολπική χλωρίδα και να ευνοήσουν την ανάπτυξη Candida σε ορισμένες γυναίκες.
Ορμονικές μεταβολές
Εγκυμοσύνη, κύκλος και εμμηνόπαυση μπορούν να επηρεάσουν το κολπικό περιβάλλον.
Άλλη πάθηση
Επίμονα συμπτώματα μπορεί να μην οφείλονται τελικά σε λοίμωξη.
Τι γίνεται όταν οι μυκητιάσεις επανέρχονται συχνά;
Σε επαναλαμβανόμενα επεισόδια είναι σημαντικό να επιβεβαιωθεί ότι πρόκειται πραγματικά για Candida και, όταν χρειάζεται, να προσδιοριστεί το είδος του μύκητα.
Σε επιβεβαιωμένη υποτροπιάζουσα αιδοιοκολπική καντιντίαση μπορεί να χρειάζεται μεγαλύτερης διάρκειας αρχική θεραπεία και στη συνέχεια θεραπεία συντήρησης.
Χρειάζεται θεραπεία και ο σύντροφος;
Εξαρτάται από την αιτία.
Candida
Η θεραπεία ασυμπτωματικού συντρόφου συνήθως δεν απαιτείται.
Βακτηριακή κολπίτιδα
Η διαχείριση του συντρόφου εξαρτάται από το κλινικό πλαίσιο και τις σύγχρονες συστάσεις, ιδιαίτερα σε υποτροπιάζουσες περιπτώσεις.
Τριχομονάδες
Η θεραπεία των σεξουαλικών συντρόφων είναι σημαντική για την αποφυγή επαναμόλυνσης.
Μπορώ να έχω σεξουαλικές επαφές;
Εάν υπάρχει σημαντικός ερεθισμός ή πόνος, η σεξουαλική επαφή μπορεί να επιδεινώσει προσωρινά τα συμπτώματα.
Όταν υπάρχει επιβεβαιωμένο σεξουαλικώς μεταδιδόμενο νόσημα, χρειάζονται ειδικές οδηγίες σχετικά με τη θεραπεία, τον σύντροφο και την επανέναρξη των επαφών.
Βοηθούν τα προβιοτικά;
Η φυσιολογική κολπική χλωρίδα και οι λακτοβάκιλλοι έχουν σημαντικό προστατευτικό ρόλο.
Ωστόσο, τα προβιοτικά δεν πρέπει να θεωρούνται υποκατάστατο της κατάλληλης θεραπείας μιας επιβεβαιωμένης λοίμωξης.
Γιαούρτι, ξύδι ή άλλες «σπιτικές θεραπείες» βοηθούν;
Δεν συνιστάται η εισαγωγή γιαουρτιού, ξυδιού, σόδας, αιθέριων ελαίων ή άλλων προϊόντων μέσα στον κόλπο.
Μπορούν να προκαλέσουν ερεθισμό και να μεταβάλουν περισσότερο το φυσιολογικό κολπικό περιβάλλον.
Ποια είναι η σωστή καθημερινή υγιεινή;
Ήπιος εξωτερικός καθαρισμός
Δεν χρειάζεται υπερβολικό πλύσιμο της περιοχής.
Αποφυγή κολπικών πλύσεων
Μπορούν να διαταράξουν τη φυσιολογική χλωρίδα.
Αποφυγή αρωματικών προϊόντων
Αρωματικά σαπούνια, sprays και μωρομάντηλα μπορεί να προκαλέσουν ερεθισμό.
Μείωση υγρασίας και τριβής
Άνετα εσώρουχα και ρούχα μπορούν να βοηθούν όταν υπάρχει ερεθισμός.
Τι γίνεται στην εγκυμοσύνη;
Οι κολπικές εκκρίσεις συχνά αυξάνονται φυσιολογικά κατά την εγκυμοσύνη.
Όταν όμως υπάρχει έντονος κνησμός, οσμή, κάψιμο ή σημαντική αλλαγή των εκκρίσεων, χρειάζεται αξιολόγηση.
Η επιλογή θεραπείας στην εγκυμοσύνη εξαρτάται από την αιτία και πρέπει να χρησιμοποιούνται φάρμακα κατάλληλα για την κύηση.
Κολπικά συμπτώματα μετά την εμμηνόπαυση
Μετά την εμμηνόπαυση, η μείωση των οιστρογόνων προκαλεί μεταβολές στο κολπικό επιθήλιο και στη φυσιολογική χλωρίδα.
Μπορεί να εμφανιστούν ξηρότητα, κάψιμο, ερεθισμός, δυσπαρευνία ή ουρολογικά συμπτώματα χωρίς να υπάρχει λοίμωξη.
Τι γίνεται όταν οι εξετάσεις είναι αρνητικές αλλά τα συμπτώματα συνεχίζονται;
Τότε χρειάζεται επανεκτίμηση της αρχικής διάγνωσης.
Επίμονος κνησμός, κάψιμο ή πόνος μπορεί να σχετίζονται με:
Δερματίτιδα
Ερεθιστική ή αλλεργική αντίδραση της περιοχής.
Σκληρυντικό λειχήνα
Χρόνια δερματοπάθεια που χρειάζεται ειδική θεραπεία και παρακολούθηση.
Αιδοιοδυνία
Χρόνιο σύνδρομο πόνου που μπορεί να εκδηλώνεται ως επίμονο κάψιμο.
Ουρογεννητικό σύνδρομο εμμηνόπαυσης
Συχνή αιτία ξηρότητας, καύσου και δυσπαρευνίας μετά την εμμηνόπαυση.
Πότε χρειάζεται γυναικολογική αξιολόγηση;
Πρώτο επεισόδιο
Ιδιαίτερα όταν δεν είναι σαφές ποια είναι η αιτία των συμπτωμάτων.
Επαναλαμβανόμενα επεισόδια
Χρειάζεται επιβεβαίωση της διάγνωσης πριν από συνεχείς θεραπείες.
Έντονη δυσάρεστη οσμή
Μπορεί να σχετίζεται με μεταβολή της κολπικής χλωρίδας ή λοίμωξη.
Πόνος χαμηλά στην κοιλιά
Ιδιαίτερα με πυρετό ή ευαισθησία χρειάζεται άμεση αξιολόγηση.
Αιμορραγία
Αίμα μετά την επαφή ή μεταξύ των περιόδων χρειάζεται ξεχωριστή διερεύνηση.
Εγκυμοσύνη
Νέα συμπτώματα στην εγκυμοσύνη χρειάζονται κατάλληλη αξιολόγηση και ασφαλή θεραπεία.
Η κολπίτιδα δεν είναι μία συγκεκριμένη νόσος αλλά ένας γενικός όρος για διαφορετικές καταστάσεις που μπορεί να προκαλούν εκκρίσεις, κνησμό, κάψιμο, οσμή ή πόνο. Οι συχνότερες αιτίες είναι η βακτηριακή κολπίτιδα, η Candida και οι τριχομονάδες, ενώ παρόμοια συμπτώματα μπορεί να προκαλούν ορμονικές μεταβολές, ερεθιστικές ουσίες και παθήσεις του αιδοίου. Επειδή διαφορετικές αιτίες χρειάζονται διαφορετική θεραπεία, ιδιαίτερα σε επίμονα ή επαναλαμβανόμενα συμπτώματα έχει σημασία να επιβεβαιώνεται πρώτα η διάγνωση.