HPV – Ιός Ανθρωπίνων Θηλωμάτων
Ο HPV (Human Papillomavirus – Ιός Ανθρωπίνων Θηλωμάτων) είναι ένας πολύ συχνός ιός που μεταδίδεται κυρίως με τη σεξουαλική επαφή και την επαφή δέρμα με δέρμα στη γεννητική περιοχή. Οι περισσότερες λοιμώξεις υποχωρούν αυτόματα χωρίς να προκαλέσουν πρόβλημα. Ορισμένοι τύποι HPV όμως μπορεί να επιμένουν και να προκαλέσουν προκαρκινικές αλλοιώσεις του τραχήλου της μήτρας, ενώ άλλοι τύποι σχετίζονται κυρίως με κονδυλώματα.
Τι είναι ο HPV;
Ο HPV είναι μία μεγάλη οικογένεια ιών που περιλαμβάνει περισσότερους από 100 διαφορετικούς τύπους.
Πολλοί τύποι προσβάλλουν το δέρμα, ενώ άλλοι μολύνουν την περιοχή των γεννητικών οργάνων.
Οι περισσότεροι σεξουαλικά ενεργοί άνθρωποι θα έρθουν σε επαφή με κάποιον τύπο HPV κάποια στιγμή στη ζωή τους.
Υπάρχουν διαφορετικοί τύποι HPV;
HPV χαμηλού κινδύνου
Σχετίζονται κυρίως με καλοήθεις βλάβες, όπως τα κονδυλώματα των γεννητικών οργάνων.
HPV υψηλού κινδύνου
Ορισμένοι τύποι μπορούν, όταν επιμένουν για μεγάλο χρονικό διάστημα, να προκαλέσουν προκαρκινικές αλλοιώσεις και καρκίνο του τραχήλου της μήτρας.
Ποιοι τύποι θεωρούνται υψηλού κινδύνου;
Υπάρχουν αρκετοί ογκογόνοι τύποι HPV.
Οι τύποι HPV 16 και HPV 18 έχουν ιδιαίτερη σημασία επειδή σχετίζονται με μεγάλο ποσοστό καρκίνων του τραχήλου της μήτρας.
Υπάρχουν όμως και άλλοι τύποι υψηλού κινδύνου που μπορούν να προκαλέσουν προκαρκινικές αλλοιώσεις.
Πώς μεταδίδεται;
Ο HPV μεταδίδεται κυρίως με στενή επαφή δέρμα με δέρμα στη γεννητική περιοχή.
Κολπική επαφή
Αποτελεί συχνό τρόπο μετάδοσης.
Πρωκτική επαφή
Μπορεί επίσης να μεταδώσει HPV.
Στοματική επαφή
Ορισμένοι τύποι HPV μπορούν να μεταδοθούν και μέσω στοματογεννητικής επαφής.
Επαφή δέρμα με δέρμα
Δεν απαιτείται πάντα πλήρης διείσδυση για να μεταδοθεί ο ιός.
Το προφυλακτικό προστατεύει από τον HPV;
Το προφυλακτικό μειώνει σημαντικά την πιθανότητα μετάδοσης, αλλά δεν προσφέρει απόλυτη προστασία.
Ο HPV μπορεί να μεταδοθεί από περιοχές του δέρματος που δεν καλύπτονται από το προφυλακτικό.
Μειώνει την έκθεση στον HPV και προσφέρει προστασία από πολλά άλλα σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα.
Προκαλεί συμπτώματα;
Συνήθως όχι.
Οι περισσότερες λοιμώξεις από HPV υψηλού κινδύνου δεν προκαλούν πόνο, εκκρίσεις ή άλλες εμφανείς ενοχλήσεις.
Για αυτό ο προληπτικός έλεγχος είναι σημαντικός.
Τι σχέση έχει με τα κονδυλώματα;
Τα κονδυλώματα των γεννητικών οργάνων προκαλούνται συνήθως από τύπους HPV χαμηλού κινδύνου, κυρίως HPV 6 και 11.
Εμφανίζονται ως μικρές προσεκβολές στο αιδοίο, γύρω από τον κόλπο, τον πρωκτό ή άλλες περιοχές.
Φεύγει ο HPV από τον οργανισμό;
Στις περισσότερες περιπτώσεις, ναι.
Το ανοσοποιητικό σύστημα καταστέλλει ή καθαρίζει τη λοίμωξη μέσα σε 1–2 χρόνια.
Γιατί μας ενδιαφέρει η επίμονη HPV λοίμωξη;
Ο σημαντικότερος παράγοντας για την ανάπτυξη προκαρκινικών αλλοιώσεων είναι η επιμονή HPV υψηλού κινδύνου για μεγάλο χρονικό διάστημα.
Όταν ο ιός παραμένει ενεργός, μπορεί σταδιακά να προκαλέσει αλλαγές στα κύτταρα του τραχήλου.
Ο κίνδυνος αυξάνεται κυρίως όταν ο HPV υψηλού κινδύνου επιμένει.
Τι είναι το HPV test;
Το HPV test αναζητά γενετικό υλικό τύπων HPV υψηλού κινδύνου σε κύτταρα που λαμβάνονται από τον τράχηλο.
HPV αρνητικό
Σημαίνει ότι δεν ανιχνεύθηκε HPV υψηλού κινδύνου στο δείγμα.
HPV θετικό
Σημαίνει ότι ανιχνεύθηκε ένας ή περισσότεροι τύποι HPV υψηλού κινδύνου.
Ποια είναι η διαφορά από το Pap test;
HPV test
Ανιχνεύει την παρουσία του ιού υψηλού κινδύνου.
Pap test
Εξετάζει αν τα κύτταρα του τραχήλου έχουν ήδη εμφανίσει αλλοιώσεις.
Τι σημαίνει ένα θετικό HPV test;
Σημαίνει ότι ανιχνεύθηκε HPV υψηλού κινδύνου.
Δεν σημαίνει ότι υπάρχει CIN και πολύ περισσότερο δεν σημαίνει ότι υπάρχει καρκίνος.
Το επόμενο βήμα εξαρτάται από:
Τον τύπο του HPV
Ορισμένοι τύποι, όπως HPV 16 και 18, έχουν μεγαλύτερη κλινική σημασία.
Το αποτέλεσμα του Pap
Φυσιολογική και παθολογική κυτταρολογία οδηγούν σε διαφορετική διαχείριση.
Το προηγούμενο ιστορικό
Προηγούμενα HPV, Pap, κολποσκόπηση ή θεραπεία CIN επηρεάζουν την εκτίμηση κινδύνου.
Την ηλικία
Η φυσική ιστορία της HPV λοίμωξης διαφέρει ανάλογα με την ηλικία.
Τι γίνεται αν το HPV είναι θετικό αλλά το Pap φυσιολογικό;
Αυτό είναι σχετικά συχνό.
Σημαίνει ότι υπάρχει HPV υψηλού κινδύνου, αλλά δεν έχουν ανιχνευθεί σημαντικές κυτταρικές αλλοιώσεις στο συγκεκριμένο δείγμα.
Ανάλογα με τον τύπο HPV και το ιστορικό μπορεί να προταθεί επανάληψη του ελέγχου ή κολποσκόπηση.
Πότε χρειάζεται κολποσκόπηση;
Η κολποσκόπηση μπορεί να χρειαστεί όταν ο συνδυασμός HPV, Pap και προηγούμενου ιστορικού δείχνει αυξημένο κίνδυνο σημαντικής αλλοίωσης.
HPV 16 ή 18
Οι συγκεκριμένοι τύποι μπορεί να οδηγήσουν σε πιο άμεση κολποσκοπική αξιολόγηση.
Παθολογικό Pap
Ορισμένα κυτταρολογικά αποτελέσματα χρειάζονται περαιτέρω διερεύνηση.
Επίμονη HPV λοίμωξη
Η επανειλημμένη ανίχνευση HPV υψηλού κινδύνου αυξάνει την ανάγκη για στενότερη αξιολόγηση.
Πώς προκαλεί CIN;
Όταν ο HPV υψηλού κινδύνου επιμένει, μπορεί να προκαλέσει σταδιακές αλλαγές στα κύτταρα του τραχήλου.
Οι ιστολογικές προκαρκινικές αλλοιώσεις ονομάζονται:
CIN 1
Χαμηλού βαθμού αλλοίωση που συχνά υποχωρεί αυτόματα.
CIN 2
Πιο σημαντική αλλοίωση που μπορεί να χρειάζεται στενή παρακολούθηση ή θεραπεία.
CIN 3
Υψηλού βαθμού προκαρκινική αλλοίωση που συνήθως χρειάζεται θεραπεία.
Πόσο γρήγορα μπορεί να προκαλέσει καρκίνο;
Η εξέλιξη από HPV λοίμωξη σε σοβαρή προκαρκινική αλλοίωση και στη συνέχεια σε καρκίνο συνήθως χρειάζεται πολλά χρόνια.
Αυτό δίνει τη δυνατότητα να εντοπιστούν και να θεραπευτούν οι αλλοιώσεις σε προκαρκινικό στάδιο μέσω του προληπτικού ελέγχου.
Ένα θετικό HPV σημαίνει πρόσφατη μόλυνση;
Όχι.
Ο HPV μπορεί να παραμείνει σε λανθάνουσα ή μη ανιχνεύσιμη κατάσταση για μεγάλο χρονικό διάστημα και να ανιχνευθεί αργότερα.
Μπορούμε να γνωρίζουμε από ποιον σύντροφο μεταδόθηκε;
Όχι.
Επειδή ο HPV μπορεί να παραμένει για χρόνια χωρίς συμπτώματα, δεν υπάρχει τρόπος να προσδιοριστεί με αξιοπιστία πότε ή από ποιον σύντροφο μεταδόθηκε.
Χρειάζεται να εξεταστεί ο σύντροφός μου;
Συνήθως όχι.
Δεν υπάρχει καθιερωμένος προληπτικός HPV έλεγχος για ασυμπτωματικούς άνδρες συντρόφους αντίστοιχος με το screening του τραχήλου.
Εάν υπάρχουν ορατές βλάβες ή κονδυλώματα, χρειάζεται κλινική αξιολόγηση.
Υπάρχει θεραπεία που εξαφανίζει τον HPV;
Δεν υπάρχει φάρμακο που να εκριζώνει απευθείας τον HPV από τον οργανισμό.
Στις περισσότερες περιπτώσεις το ανοσοποιητικό σύστημα ελέγχει τη λοίμωξη από μόνο του.
Η ιατρική αντιμετώπιση στοχεύει στις βλάβες που μπορεί να προκαλέσει ο ιός, όπως κονδυλώματα ή CIN.
Μπορώ να βοηθήσω τον οργανισμό να καθαρίσει τον HPV;
Δεν υπάρχει ειδική δίαιτα ή συμπλήρωμα που να έχει αποδειχθεί ότι «καθαρίζει» τον HPV.
Η γενική φροντίδα της υγείας και η διακοπή καπνίσματος έχουν σημασία.
Διακοπή καπνίσματος
Το κάπνισμα σχετίζεται με αυξημένη πιθανότητα επιμονής HPV και προκαρκινικών αλλοιώσεων.
Ισορροπημένη διατροφή
Υποστηρίζει τη γενική λειτουργία του ανοσοποιητικού, χωρίς να αποτελεί ειδική θεραπεία HPV.
Προληπτικός έλεγχος
Η σωστή παρακολούθηση έχει πολύ μεγαλύτερη σημασία από μη αποδεδειγμένες «θεραπείες καθαρισμού».
Τι σχέση έχει το κάπνισμα;
Το κάπνισμα επηρεάζει την τοπική ανοσολογική άμυνα του τραχήλου και σχετίζεται με μεγαλύτερη πιθανότητα επίμονης HPV λοίμωξης και CIN.
Πώς προστατεύει το εμβόλιο HPV;
Το εμβόλιο προκαλεί ανοσία απέναντι σε συγκεκριμένους τύπους HPV που σχετίζονται με καρκίνο και κονδυλώματα.
Η μεγαλύτερη προστασία επιτυγχάνεται όταν ο εμβολιασμός γίνεται πριν από την έκθεση στον ιό, αλλά μπορεί να υπάρχει όφελος και σε μεγαλύτερες ηλικίες ανάλογα με το ιστορικό.
Έχει νόημα το εμβόλιο αν έχω ήδη HPV;
Ναι, μπορεί να έχει.
Η παρουσία ενός τύπου HPV δεν σημαίνει ότι η γυναίκα έχει εκτεθεί σε όλους τους τύπους που περιλαμβάνει το εμβόλιο.
Το εμβόλιο δεν θεραπεύει την υπάρχουσα λοίμωξη, αλλά μπορεί να προσφέρει προστασία από άλλους τύπους.
Έχει νόημα μετά από θεραπεία CIN;
Σε κατάλληλες γυναίκες μπορεί να συζητηθεί εμβολιασμός ακόμη και μετά από θεραπεία υψηλού βαθμού CIN.
Ο εμβολιασμός δεν αντικαθιστά όμως την απαραίτητη HPV-based παρακολούθηση μετά τη θεραπεία.
Αν έχω κάνει το εμβόλιο, χρειάζομαι Pap ή HPV test;
Ναι.
Τα εμβόλια προσφέρουν εξαιρετική προστασία, αλλά δεν καλύπτουν όλους τους ογκογόνους τύπους HPV.
Τι γίνεται αν βρεθεί HPV στην εγκυμοσύνη;
Η παρουσία HPV από μόνη της συνήθως δεν επηρεάζει την πορεία της εγκυμοσύνης και δεν αποτελεί ένδειξη για καισαρική τομή.
Εάν υπάρχει παθολογικό Pap, η κολποσκόπηση μπορεί να πραγματοποιηθεί με ασφάλεια όταν ενδείκνυται.
Επηρεάζει ο HPV τη γονιμότητα;
Η απλή HPV λοίμωξη συνήθως δεν αποτελεί αιτία γυναικείας υπογονιμότητας.
Οι περισσότερες γυναίκες με HPV μπορούν να συλλάβουν και να έχουν φυσιολογική εγκυμοσύνη.
Μπορεί να εμφανιστεί HPV μετά την εμμηνόπαυση;
Ναι.
Ένα HPV test μπορεί να γίνει θετικό και σε μεγαλύτερες ηλικίες είτε λόγω νέας έκθεσης είτε λόγω επανενεργοποίησης παλαιότερης λοίμωξης.
Μπορεί να ξαναγίνει θετικό αφού είχε γίνει αρνητικό;
Ναι.
Αυτό μπορεί να οφείλεται σε νέα λοίμωξη ή σε επανενεργοποίηση μιας παλαιότερης λοίμωξης που είχε γίνει μη ανιχνεύσιμη.
Η κλινική σημασία αξιολογείται με βάση την ηλικία, τον τύπο HPV και το προηγούμενο ιστορικό.
Κάθε πότε χρειάζεται HPV test;
Το διάστημα μεταξύ των εξετάσεων εξαρτάται από την ηλικία, το χρησιμοποιούμενο πρόγραμμα screening και τα προηγούμενα αποτελέσματα.
Ένα αρνητικό HPV test επιτρέπει συνήθως μεγαλύτερο διάστημα μέχρι τον επόμενο προληπτικό έλεγχο σε σχέση με την κυτταρολογία μόνη της.
Πότε χρειάζεται γυναικολογική αξιολόγηση;
Θετικό HPV υψηλού κινδύνου
Χρειάζεται σωστή εκτίμηση του αποτελέσματος και του επόμενου βήματος.
HPV 16 ή 18
Οι συγκεκριμένοι τύποι έχουν μεγαλύτερη κλινική σημασία και μπορεί να χρειάζονται πιο άμεση αξιολόγηση.
Παθολογικό Pap
Η διαχείριση εξαρτάται από το είδος της κυτταρολογικής αλλοίωσης.
Επίμονη HPV λοίμωξη
Η επανειλημμένη θετικότητα αυξάνει την ανάγκη για στενότερη παρακολούθηση.
Κονδυλώματα
Ορατές βλάβες στην περιοχή των γεννητικών οργάνων χρειάζονται κλινική αξιολόγηση.
Ο HPV είναι ένας πολύ συχνός ιός που μεταδίδεται κυρίως με τη σεξουαλική και στενή δερματική επαφή. Οι περισσότερες λοιμώξεις υποχωρούν αυτόματα χωρίς να προκαλέσουν πρόβλημα. Οι τύποι χαμηλού κινδύνου σχετίζονται κυρίως με κονδυλώματα, ενώ η επίμονη λοίμωξη από HPV υψηλού κινδύνου μπορεί με την πάροδο των ετών να προκαλέσει CIN και, εάν δεν εντοπιστεί και αντιμετωπιστεί, καρκίνο του τραχήλου. Ένα θετικό HPV test δεν σημαίνει καρκίνο και δεν μπορεί να προσδιορίσει πότε έγινε η μόλυνση. Ο εμβολιασμός HPV και ο σωστός προληπτικός έλεγχος με HPV test και Pap test μπορούν να προλάβουν τη μεγάλη πλειονότητα των περιπτώσεων καρκίνου του τραχήλου.