Μυκητίαση – Αιδοιοκολπική Καντιντίαση
Η αιδοιοκολπική καντιντίαση, γνωστή συνήθως ως «μυκητίαση», είναι μία πολύ συχνή κατάσταση που προκαλείται από υπερανάπτυξη μυκήτων του γένους Candida, οι οποίοι μπορεί να υπάρχουν φυσιολογικά στον κόλπο χωρίς να προκαλούν συμπτώματα. Όταν διαταραχθεί η ισορροπία του κολπικού περιβάλλοντος, μπορεί να εμφανιστούν έντονος κνησμός, κάψιμο, ερυθρότητα, λευκές εκκρίσεις και πόνος στη σεξουαλική επαφή. Δεν θεωρείται συνήθως σεξουαλικώς μεταδιδόμενη λοίμωξη και αντιμετωπίζεται αποτελεσματικά με την κατάλληλη αντιμυκητιασική θεραπεία.
Τι είναι η μυκητίαση;
Η αιδοιοκολπική καντιντίαση προκαλείται από υπερανάπτυξη μυκήτων του γένους Candida.
Η Candida μπορεί να αποτελεί μέρος της φυσιολογικής μικροχλωρίδας του κόλπου χωρίς να δημιουργεί κανένα πρόβλημα. Η παρουσία της επομένως δεν σημαίνει απαραίτητα λοίμωξη.
Η θεραπεία αφορά κυρίως τη συμπτωματική αιδοιοκολπική καντιντίαση.
Πόσο συχνή είναι;
Η αιδοιοκολπική καντιντίαση είναι εξαιρετικά συχνή κατά την αναπαραγωγική ηλικία.
Πολλές γυναίκες θα παρουσιάσουν τουλάχιστον ένα επεισόδιο κατά τη διάρκεια της ζωής τους, ενώ ένα μικρότερο ποσοστό εμφανίζει συχνές υποτροπές.
Ποιος μύκητας την προκαλεί;
Η συχνότερη αιτία είναι η Candida albicans.
Μπορούν όμως να ευθύνονται και άλλα είδη Candida, τα οποία μπορεί να έχουν διαφορετική ευαισθησία στα συνήθη αντιμυκητιασικά φάρμακα.
Candida albicans
Είναι το συχνότερο είδος και συνήθως ανταποκρίνεται καλά στις καθιερωμένες αντιμυκητιασικές θεραπείες.
Non-albicans Candida
Είναι λιγότερο συχνή αλλά μπορεί να χρειάζεται διαφορετική ή μεγαλύτερης διάρκειας θεραπευτική προσέγγιση.
Ποια είναι τα συμπτώματα;
Έντονος κνησμός
Είναι ένα από τα συχνότερα και χαρακτηριστικότερα συμπτώματα.
Κάψιμο
Μπορεί να υπάρχει έντονο αίσθημα καύσου στον κόλπο ή κυρίως στο αιδοίο.
Ερυθρότητα και οίδημα
Το αιδοίο μπορεί να είναι ερεθισμένο, κόκκινο και πρησμένο.
Λευκές εκκρίσεις
Συχνά είναι παχύρρευστες και λευκές, χωρίς όμως αυτό να συμβαίνει σε όλες τις γυναίκες.
Πόνος στην επαφή
Η φλεγμονή μπορεί να προκαλεί πόνο ή έντονη ευαισθησία κατά τη διείσδυση.
Τσούξιμο στην ούρηση
Τα ούρα μπορεί να προκαλούν κάψιμο όταν έρχονται σε επαφή με το ερεθισμένο αιδοίο.
Πώς είναι οι εκκρίσεις στη μυκητίαση;
Οι εκκρίσεις μπορεί να είναι λευκές, παχύρρευστες και χωρίς έντονη δυσάρεστη οσμή.
Η κλασική περιγραφή είναι εκκρίσεις που μοιάζουν με «κομμένο γάλα», αλλά αυτή η εικόνα δεν υπάρχει σε όλες τις περιπτώσεις.
Προκαλεί έντονη οσμή;
Η Candida συνήθως δεν προκαλεί τη χαρακτηριστική έντονη οσμή που συναντάται συχνότερα στη βακτηριακή κολπίτιδα.
Όταν το κύριο σύμπτωμα είναι έντονη δυσάρεστη οσμή χωρίς σημαντικό κνησμό, χρειάζεται να εξεταστούν και άλλες αιτίες.
Γιατί εμφανίζεται;
Η Candida μπορεί να υπάρχει φυσιολογικά στον κόλπο. Τα συμπτώματα εμφανίζονται όταν δημιουργούνται συνθήκες που ευνοούν την υπερανάπτυξή της ή μεταβάλλουν την ισορροπία του τοπικού περιβάλλοντος.
Αντιβιοτικά
Μπορούν να μεταβάλουν τη φυσιολογική βακτηριακή χλωρίδα και να ευνοήσουν την Candida.
Εγκυμοσύνη
Οι ορμονικές μεταβολές της εγκυμοσύνης αυξάνουν την πιθανότητα καντιντίασης.
Σακχαρώδης διαβήτης
Ιδιαίτερα όταν δεν είναι καλά ρυθμισμένος μπορεί να αυξάνει τον κίνδυνο.
Ανοσοκαταστολή
Ορισμένες παθήσεις ή θεραπείες μπορούν να αυξήσουν την προδιάθεση.
Ορμονικοί παράγοντες
Οι μεταβολές των οιστρογόνων επηρεάζουν το κολπικό περιβάλλον και μπορούν να συμβάλλουν στην ανάπτυξη Candida.
Οφείλεται σε κακή υγιεινή;
Όχι.
Η μυκητίαση δεν σημαίνει ότι η γυναίκα δεν προσέχει την καθαριότητά της.
Μάλιστα, η υπερβολική χρήση σαπουνιών, αντισηπτικών και κολπικών πλύσεων μπορεί να προκαλέσει ερεθισμό και να διαταράξει το φυσιολογικό περιβάλλον της περιοχής.
Είναι σεξουαλικώς μεταδιδόμενο νόσημα;
Η αιδοιοκολπική καντιντίαση δεν θεωρείται συνήθως σεξουαλικώς μεταδιδόμενη λοίμωξη.
Μπορεί να εμφανιστεί σε γυναίκες ανεξάρτητα από τη σεξουαλική δραστηριότητα.
Χρειάζεται θεραπεία και ο σύντροφος;
Συνήθως όχι.
Η θεραπεία ασυμπτωματικού συντρόφου δεν συνιστάται συνήθως στη μη επιπλεγμένη αιδοιοκολπική καντιντίαση.
Εάν ο σύντροφος έχει συμπτώματα, όπως ερυθρότητα, κνησμό ή ερεθισμό της βαλάνου, χρειάζεται κατάλληλη αξιολόγηση.
Πώς γίνεται η διάγνωση;
Τα συμπτώματα μπορεί να είναι χαρακτηριστικά, αλλά δεν είναι ειδικά μόνο για Candida.
Ιστορικό
Αξιολογούνται κνησμός, κάψιμο, εκκρίσεις, προηγούμενα επεισόδια και πρόσφατη χρήση αντιβιοτικών.
Γυναικολογική εξέταση
Ελέγχονται το αιδοίο, ο κόλπος και η μορφή των εκκρίσεων.
Μικροσκοπική εξέταση
Μπορεί να αναδείξει στοιχεία συμβατά με Candida.
Καλλιέργεια ή μοριακός έλεγχος
Είναι ιδιαίτερα χρήσιμα όταν τα συμπτώματα υποτροπιάζουν, η διάγνωση είναι αβέβαιη ή η θεραπεία αποτυγχάνει.
Αλλάζει το κολπικό pH;
Στην απλή αιδοιοκολπική καντιντίαση το κολπικό pH συνήθως παραμένει στο φυσιολογικό όξινο εύρος.
Αυτό μπορεί να βοηθήσει στη διαφοροποίηση από άλλες αιτίες κολπίτιδας, χωρίς όμως να αποτελεί από μόνο του διαγνωστικό τεστ.
Πώς αντιμετωπίζεται;
Η θεραπεία γίνεται με αντιμυκητιασικά φάρμακα.
Τοπική θεραπεία
Μπορούν να χρησιμοποιηθούν κατάλληλα κολπικά ή τοπικά αντιμυκητιασικά σκευάσματα.
Θεραπεία από το στόμα
Σε κατάλληλες μη έγκυες γυναίκες μπορεί να χρησιμοποιηθεί από του στόματος αντιμυκητιασική θεραπεία.
Παρατεταμένη θεραπεία
Μπορεί να χρειάζεται σε σοβαρή, υποτροπιάζουσα ή επιπλεγμένη καντιντίαση.
Πότε υποχωρούν τα συμπτώματα;
Με την κατάλληλη θεραπεία τα συμπτώματα συνήθως αρχίζουν να βελτιώνονται μέσα στις επόμενες ημέρες.
Ο έντονος ερεθισμός του αιδοίου μπορεί να χρειαστεί λίγο περισσότερο χρόνο για να υποχωρήσει πλήρως.
Τι είναι η υποτροπιάζουσα μυκητίαση;
Ορισμένες γυναίκες παρουσιάζουν επαναλαμβανόμενα επεισόδια αιδοιοκολπικής καντιντίασης μέσα σε σχετικά μικρό χρονικό διάστημα.
Σε αυτές τις περιπτώσεις είναι σημαντικό να επιβεβαιώνεται εργαστηριακά η διάγνωση και, όταν χρειάζεται, να προσδιορίζεται το είδος της Candida.
Γιατί μπορεί να επανέρχεται;
Προδιάθεση της γυναίκας
Σε πολλές περιπτώσεις δεν εντοπίζεται κάποιος συγκεκριμένος εξωτερικός παράγοντας.
Συχνή χρήση αντιβιοτικών
Μπορεί να ευνοεί επαναλαμβανόμενα επεισόδια σε ορισμένες γυναίκες.
Σακχαρώδης διαβήτης
Χρειάζεται να λαμβάνεται υπόψη ιδιαίτερα όταν υπάρχουν άλλοι παράγοντες κινδύνου.
Non-albicans Candida
Ορισμένα είδη μπορεί να ανταποκρίνονται λιγότερο στα συνήθη θεραπευτικά σχήματα.
Λανθασμένη διάγνωση
Κνησμός και κάψιμο μπορεί να οφείλονται σε εντελώς διαφορετική πάθηση.
Υπάρχει θεραπεία συντήρησης για συχνές υποτροπές;
Ναι.
Σε επιβεβαιωμένη υποτροπιάζουσα αιδοιοκολπική καντιντίαση μπορεί να χρησιμοποιηθεί αρχικά θεραπεία για πλήρη έλεγχο του επεισοδίου και στη συνέχεια μακροχρόνιο σχήμα συντήρησης.
Η επιλογή και η διάρκεια της θεραπείας εξατομικεύονται.
Γιατί εμφανίζεται συχνά μετά από αντιβίωση;
Τα αντιβιοτικά μπορεί να μειώσουν ορισμένα από τα φυσιολογικά βακτήρια που συμμετέχουν στη διατήρηση της ισορροπίας του κολπικού μικροβιώματος.
Αυτό μπορεί να δημιουργήσει συνθήκες που επιτρέπουν στην Candida να πολλαπλασιαστεί περισσότερο.
Μυκητίαση στην εγκυμοσύνη
Η αιδοιοκολπική καντιντίαση είναι συχνότερη κατά την εγκυμοσύνη λόγω των ορμονικών μεταβολών.
Η θεραπευτική προσέγγιση διαφέρει από εκείνη της μη εγκύου γυναίκας και προτιμώνται κατάλληλα τοπικά αντιμυκητιασικά σχήματα.
Επηρεάζει τη γονιμότητα;
Η απλή αιδοιοκολπική καντιντίαση δεν θεωρείται αιτία υπογονιμότητας.
Δεν προκαλεί απόφραξη των σαλπίγγων και δεν αποτελεί πυελική φλεγμονώδη νόσο.
Μπορώ να έχω σεξουαλικές επαφές όταν έχω μυκητίαση;
Η σεξουαλική επαφή δεν απαγορεύεται γενικά, αλλά όταν υπάρχει έντονη φλεγμονή μπορεί να προκαλεί σημαντικό πόνο και να επιδεινώνει προσωρινά τον ερεθισμό.
Συνήθως είναι προτιμότερο να αναμένεται η βελτίωση των συμπτωμάτων όταν η επαφή είναι επώδυνη.
Βοηθούν τα προβιοτικά;
Οι λακτοβάκιλλοι αποτελούν σημαντικό μέρος του φυσιολογικού κολπικού μικροβιώματος.
Ωστόσο, τα διαθέσιμα δεδομένα δεν υποστηρίζουν τη χρήση προβιοτικών ως υποκατάστατο της καθιερωμένης αντιμυκητιασικής θεραπείας για ενεργό αιδοιοκολπική καντιντίαση.
Χρειάζεται ειδική «δίαιτα Candida»;
Δεν υπάρχουν επαρκή επιστημονικά δεδομένα ότι αυστηρές δίαιτες αποκλεισμού ζάχαρης, υδατανθράκων ή μαγιάς θεραπεύουν την αιδοιοκολπική καντιντίαση.
Η ισορροπημένη διατροφή είναι σημαντική για τη γενική υγεία, αλλά δεν αντικαθιστά την κατάλληλη θεραπεία.
Βοηθούν το γιαούρτι, το ξύδι ή άλλες σπιτικές θεραπείες;
Δεν συνιστάται η εισαγωγή γιαουρτιού, ξυδιού, σόδας, αιθέριων ελαίων ή άλλων προϊόντων μέσα στον κόλπο.
Μπορούν να προκαλέσουν επιπλέον ερεθισμό και δεν αποτελούν αξιόπιστη θεραπεία της αιδοιοκολπικής καντιντίασης.
Τι μπορώ να κάνω για να μειώσω τον ερεθισμό;
Ήπιος καθαρισμός
Αποφύγετε το υπερβολικό πλύσιμο και τα ισχυρά καθαριστικά.
Όχι κολπικές πλύσεις
Δεν χρειάζονται και μπορεί να διαταράξουν το φυσιολογικό περιβάλλον.
Αποφυγή αρωματικών προϊόντων
Αρωματικά σαπούνια, sprays και μωρομάντηλα μπορεί να επιδεινώσουν τον ερεθισμό.
Μείωση τριβής
Άνετα ρούχα μπορούν να βοηθήσουν όταν το αιδοίο είναι έντονα ερεθισμένο.
Κνησμός και κάψιμο σημαίνουν πάντα μυκητίαση;
Όχι.
Αυτά τα συμπτώματα μπορεί επίσης να προκαλούνται από άλλες λοιμώξεις, ερεθιστική δερματίτιδα, αλλεργία, σκληρυντικό λειχήνα, ουρογεννητικό σύνδρομο της εμμηνόπαυσης ή αιδοιοδυνία.
Πότε χρειάζεται καλλιέργεια ή ειδικότερος έλεγχος;
Συχνές υποτροπές
Χρειάζεται να επιβεβαιωθεί ότι τα επεισόδια οφείλονται πραγματικά σε Candida.
Αποτυχία θεραπείας
Μπορεί να υπάρχει διαφορετικό είδος Candida ή διαφορετική διάγνωση.
Άτυπα συμπτώματα
Όταν η εικόνα δεν είναι χαρακτηριστική χρειάζεται ευρύτερη διερεύνηση.
Επιπλεγμένη περίπτωση
Σοβαρά συμπτώματα ή σημαντικοί παράγοντες κινδύνου μπορεί να απαιτούν πιο λεπτομερή αξιολόγηση.
Πότε χρειάζεται γυναικολογική αξιολόγηση;
Πρώτο επεισόδιο
Όταν δεν είναι βέβαιο ότι τα συμπτώματα οφείλονται σε Candida.
Συχνές «μυκητιάσεις»
Η διάγνωση πρέπει να επιβεβαιωθεί πριν από επαναλαμβανόμενες θεραπείες.
Θεραπεία που δεν βοηθά
Χρειάζεται να αποκλειστεί ανθεκτική Candida ή διαφορετική πάθηση.
Εγκυμοσύνη
Χρειάζεται σωστή διάγνωση και επιλογή κατάλληλης θεραπείας.
Πυρετός ή πυελικός πόνος
Δεν αποτελούν τυπικά συμπτώματα απλής μυκητίασης και χρειάζονται αξιολόγηση για άλλη αιτία.
Πληγές ή αλλοιώσεις
Ορατές βλάβες στο αιδοίο χρειάζονται εξέταση και δεν πρέπει να αποδίδονται αυτόματα σε Candida.
Η αιδοιοκολπική καντιντίαση είναι μία πολύ συχνή κατάσταση που προκαλείται από υπερανάπτυξη Candida και συνήθως εκδηλώνεται με έντονο κνησμό, κάψιμο, ερυθρότητα και λευκές εκκρίσεις. Δεν θεωρείται συνήθως σεξουαλικώς μεταδιδόμενη λοίμωξη και η θεραπεία του ασυμπτωματικού συντρόφου δεν είναι κατά κανόνα απαραίτητη. Η απλή μυκητίαση αντιμετωπίζεται αποτελεσματικά με αντιμυκητιασική θεραπεία. Όταν όμως τα συμπτώματα επανέρχονται συχνά ή δεν ανταποκρίνονται στη θεραπεία, χρειάζεται επιβεβαίωση της Candida και αποκλεισμός άλλων παθήσεων που μπορούν να προκαλούν παρόμοιο κνησμό ή κάψιμο.