ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΑ • ΑΙΔΟΙΟ & ΚΟΛΠΟΣ

Δερματικές Αλλοιώσεις του Αιδοίου

Οι δερματικές αλλοιώσεις του αιδοίου είναι συχνές και μπορεί να οφείλονται σε απλό ερεθισμό, φλεγμονώδεις δερματοπάθειες, λοιμώξεις, καλοήθεις βλάβες ή, σπανιότερα, προκαρκινικές ή κακοήθεις αλλοιώσεις. Επειδή πολλές διαφορετικές παθήσεις μπορεί να μοιάζουν μεταξύ τους, η σωστή διάγνωση βασίζεται στην προσεκτική εξέταση του αιδοίου και, όταν χρειάζεται, σε μικροβιολογικό έλεγχο ή βιοψία.

Τι εννοούμε με τον όρο «δερματικές αλλοιώσεις του αιδοίου»;

Ο όρος περιγράφει οποιαδήποτε ορατή αλλαγή στο δέρμα ή στον βλεννογόνο του αιδοίου.

Μπορεί να αφορά αλλαγή στο χρώμα, την υφή, το πάχος ή την επιφάνεια του δέρματος ή την εμφάνιση νέας βλάβης.

Μία αλλοίωση στο αιδοίο δεν σημαίνει απαραίτητα κάτι σοβαρό.
Οι περισσότερες αιδοϊκές αλλοιώσεις είναι καλοήθεις ή φλεγμονώδεις, αλλά η σωστή εξέταση είναι σημαντική όταν μια αλλαγή επιμένει.

Πώς μπορεί να εμφανίζονται;

Λευκές περιοχές

Μπορεί να εμφανίζονται σε δερματοπάθειες όπως ο σκληρυντικός λειχήνας ή σε άλλες καταστάσεις.

Κόκκινες περιοχές

Μπορεί να σχετίζονται με φλεγμονή, ερεθισμό, λοίμωξη ή δερματίτιδα.

Σκούρες / μελαγχρωματικές αλλοιώσεις

Μπορεί να είναι φυσιολογικές ή καλοήθεις, αλλά νέες ή μεταβαλλόμενες βλάβες χρειάζονται αξιολόγηση.

Μικρά ογκίδια

Μπορεί να είναι κύστεις, αδένες, θηλώματα, κονδυλώματα ή άλλες καλοήθεις βλάβες.

Έλκη ή πληγές

Μπορεί να σχετίζονται με λοιμώξεις, φλεγμονή, τραυματισμό ή άλλες παθήσεις.

Πάχυνση του δέρματος

Μπορεί να εμφανιστεί μετά από χρόνιο κνησμό ή σε συγκεκριμένες δερματοπάθειες.

Τι συμπτώματα μπορεί να συνοδεύουν τις αλλοιώσεις;

Κνησμός

Είναι ένα από τα συχνότερα συμπτώματα των παθήσεων του αιδοίου.

Κάψιμο

Μπορεί να υπάρχει σε φλεγμονή, ερεθισμό ή νευροπαθητικό πόνο.

Πόνος

Μπορεί να σχετίζεται με φλεγμονή, ρωγμές, έλκη ή κύστεις.

Πόνος στην επαφή

Οι αλλοιώσεις του αιδοίου μπορεί να προκαλούν επιφανειακή δυσπαρευνία.

Αιμορραγία

Μπορεί να εμφανιστεί από εύθραυστες, τραυματισμένες ή ελκωμένες βλάβες.

Καθόλου συμπτώματα

Ορισμένες αλλοιώσεις ανακαλύπτονται τυχαία κατά τη γυναικολογική εξέταση.

Ποιες είναι οι συχνότερες αιτίες;

Δερματίτιδα επαφής

Σαπούνια, αρωματικά προϊόντα, σερβιέτες ή άλλα ερεθιστικά μπορούν να προκαλέσουν ερυθρότητα και κνησμό.

Σκληρυντικός λειχήνας

Χρόνια φλεγμονώδης δερματοπάθεια που μπορεί να προκαλεί λευκές αλλοιώσεις, κνησμό και ουλοποίηση.

Έκζεμα

Μπορεί να προκαλεί ξηρότητα, ερυθρότητα και έντονο κνησμό.

Ψωρίαση

Μπορεί να προσβάλλει και το αιδοίο, με διαφορετική εικόνα από την ψωρίαση σε άλλες περιοχές του σώματος.

Λοιμώξεις

Candida, έρπης, HPV και άλλες λοιμώξεις μπορεί να προκαλέσουν χαρακτηριστικές ή μη ειδικές αλλοιώσεις.

Καλοήθεις κύστεις ή ογκίδια

Κύστεις, αποφραγμένοι αδένες και άλλες καλοήθεις βλάβες είναι επίσης συχνές.

Δερματίτιδα του αιδοίου

Η δερματίτιδα μπορεί να είναι ερεθιστική ή αλλεργική και είναι μία από τις συχνότερες αιτίες κνησμού και ερυθρότητας.

Σαπούνια

Ιδιαίτερα αρωματικά ή ισχυρά προϊόντα μπορούν να προκαλέσουν ερεθισμό.

Αρωματισμένες σερβιέτες

Μπορεί να προκαλέσουν αλλεργική ή ερεθιστική αντίδραση.

Μωρομάντηλα

Συντηρητικά και αρώματα μπορεί να προκαλούν χρόνια δερματίτιδα.

Τοπικά φάρμακα

Ακόμη και αντιμυκητιασικές ή άλλες θεραπευτικές κρέμες μπορεί μερικές φορές να προκαλέσουν επιπλέον ερεθισμό.

Σκληρυντικός λειχήνας

Ο σκληρυντικός λειχήνας είναι μία χρόνια φλεγμονώδης πάθηση που αφορά κυρίως το αιδοίο και την περιπρωκτική περιοχή.

Λευκές αλλοιώσεις

Το δέρμα μπορεί να φαίνεται λευκό, λεπτό και γυαλιστερό.

Έντονος κνησμός

Είναι συχνά το κυρίαρχο σύμπτωμα.

Ρωγμές και ευαισθησία

Το δέρμα μπορεί να τραυματίζεται εύκολα.

Ανατομικές αλλαγές

Μακροχρόνια ενεργός νόσος μπορεί να προκαλέσει ουλές ή συμφύσεις.

Ο σκληρυντικός λειχήνας χρειάζεται θεραπεία και μακροχρόνια παρακολούθηση.

Λειχήνας planus

Ο λειχήνας planus είναι φλεγμονώδης δερματοπάθεια που μπορεί να επηρεάζει το αιδοίο και, σε αντίθεση με τον σκληρυντικό λειχήνα, μπορεί να αφορά και τον κολπικό βλεννογόνο.

Μπορεί να προκαλεί ερυθρότητα, διαβρώσεις, κάψιμο, πόνο και δυσπαρευνία.

Ψωρίαση του αιδοίου

Η ψωρίαση μπορεί να εμφανιστεί και στη γεννητική περιοχή.

Στο αιδοίο συχνά δεν έχει την τυπική παχιά λέπια που εμφανίζονται σε άλλες περιοχές του σώματος λόγω της υγρασίας και της τριβής.

Ιστορικό ψωρίασης σε άλλα σημεία του σώματος μπορεί να βοηθήσει σημαντικά στη διάγνωση.

Χρόνιος κνησμός και λειχήνας simplex

Όταν ο κνησμός διαρκεί για μεγάλο χρονικό διάστημα και η γυναίκα ξύνει επανειλημμένα την περιοχή, το δέρμα μπορεί να παχύνει.

Αυτή η κατάσταση ονομάζεται lichen simplex chronicus.

Μπορεί να δημιουργηθεί φαύλος κύκλος: κνησμός → ξύσιμο → φλεγμονή → περισσότερος κνησμός.

Μυκητίαση – Candida

Η Candida μπορεί να προκαλεί έντονη ερυθρότητα και οίδημα του αιδοίου, συχνά με κνησμό και κάψιμο.

Μπορεί να υπάρχουν μικρές ρωγμές ή εκδορές λόγω της φλεγμονής και του ξυσίματος.

Η Candida είναι μόνο μία από τις πολλές αιτίες κόκκινου και ερεθισμένου αιδοίου.

Έρπης γεννητικών οργάνων

Ο γεννητικός έρπης μπορεί να εμφανίζεται αρχικά ως μικρές φυσαλίδες που στη συνέχεια ανοίγουν και δημιουργούν επώδυνα έλκη.

Συχνά συνοδεύεται από κάψιμο, τσούξιμο ή πόνο.

Όταν υπάρχουν νέες φυσαλίδες ή έλκη, η έγκαιρη εξέταση επιτρέπει λήψη δείγματος για PCR.

Κονδυλώματα από HPV

Τα γεννητικά κονδυλώματα προκαλούνται συνήθως από τύπους HPV χαμηλού ογκογόνου κινδύνου.

Μπορεί να εμφανίζονται ως μικρές προσεκβολές, μεμονωμένες ή πολλαπλές, στο αιδοίο, γύρω από την είσοδο του κόλπου ή στην περιπρωκτική περιοχή.

Τα κονδυλώματα δεν είναι το ίδιο με τις προκαρκινικές αλλοιώσεις του αιδοίου.

Κύστεις και μικρά ογκίδια

Πολλά μικρά ογκίδια του αιδοίου είναι καλοήθη.

Κύστεις σμηγματογόνων αδένων

Μπορεί να εμφανίζονται ως μικρά λευκά ή κιτρινωπά ογκίδια.

Κύστη Βαρθολινείου

Εμφανίζεται συνήθως ως βαθύτερο ογκίδιο κοντά στην είσοδο του κόλπου.

Θυλακίτιδα

Συχνά σχετίζεται με τρίχες, ξύρισμα ή αποτρίχωση.

Επιδερμοειδής κύστη

Καλοήθης κύστη του δέρματος που μπορεί να εμφανιστεί και στο αιδοίο.

Πότε ένα ογκίδιο μπορεί να είναι κύστη Βαρθολινείου;

Η κύστη Βαρθολινείου εμφανίζεται συνήθως στο κατώτερο τμήμα του αιδοίου, κοντά στην είσοδο του κόλπου.

Μπορεί να είναι ανώδυνη όταν είναι μικρή ή πολύ επώδυνη όταν μολυνθεί και δημιουργηθεί απόστημα.

Σκούρες ή μελαγχρωματικές αλλοιώσεις

Το αιδοίο παρουσιάζει φυσιολογικά σημαντικές διαφορές στο χρώμα του δέρματος από γυναίκα σε γυναίκα.

Καλοήθεις σπίλοι και άλλες μελαγχρωματικές αλλοιώσεις μπορεί επίσης να υπάρχουν.

Νέα μελαγχρωματική αλλοίωση ή αλλοίωση που αλλάζει μέγεθος, σχήμα ή χρώμα χρειάζεται εξέταση.

Μπορεί μία «αλλοίωση» να είναι φυσιολογική παραλλαγή;

Ναι.

Η ανατομία του αιδοίου παρουσιάζει μεγάλη φυσιολογική ποικιλία και ορισμένες φυσιολογικές δομές μπορεί λανθασμένα να θεωρηθούν παθολογικές.

Σμηγματογόνοι αδένες

Μπορεί να φαίνονται ως μικρές λευκές ή κιτρινωπές κουκκίδες.

Vestibular papillomatosis

Μικρές συμμετρικές θηλώδεις προσεκβολές μπορεί να αποτελούν φυσιολογική ανατομική παραλλαγή.

Φυσιολογική μελάγχρωση

Το χρώμα μπορεί να διαφέρει σημαντικά χωρίς να υπάρχει νόσος.

Δεν είναι κάθε μικρή προσεκβολή του αιδοίου κονδύλωμα.

Τι είναι η VIN;

Η Vulvar Intraepithelial Neoplasia – VIN αφορά προκαρκινικές αλλοιώσεις του αιδοίου.

Η εμφάνιση μπορεί να διαφέρει σημαντικά και οι βλάβες μπορεί να είναι λευκές, κόκκινες, σκούρες, υπερυψωμένες ή επίπεδες.

Η VIN δεν μπορεί να διαγνωστεί με ασφάλεια μόνο από την εμφάνιση.
Η οριστική διάγνωση γίνεται με βιοψία.

Πότε πρέπει να αποκλειστεί καρκίνος του αιδοίου;

Ο καρκίνος του αιδοίου είναι σχετικά σπάνιος, αλλά ορισμένες επίμονες αλλοιώσεις χρειάζονται ιδιαίτερη προσοχή.

Έλκος που δεν επουλώνεται

Χρειάζεται κλινική εξέταση και πιθανώς βιοψία.

Νέο ογκίδιο

Ιδιαίτερα εάν είναι σκληρό, αυξάνεται ή αιμορραγεί.

Επίμονη πάχυνση

Μία νέα σκληρή ή υπερκερατωσική περιοχή χρειάζεται αξιολόγηση.

Αλλαγή χρώματος

Νέα ή εξελισσόμενη κόκκινη, λευκή ή σκούρα βλάβη πρέπει να εξετάζεται.

Χρόνιος εντοπισμένος κνησμός

Όταν επιμένει σε συγκεκριμένο σημείο μπορεί να χρειάζεται βιοψία της περιοχής.

Οι περισσότερες αιδοϊκές βλάβες δεν είναι καρκίνος, αλλά μία επίμονη βλάβη δεν πρέπει να παραμένει χωρίς διάγνωση.

Πώς γίνεται η διάγνωση;

Η προσεκτική οπτική εξέταση αποτελεί το σημαντικότερο πρώτο βήμα.

Ιστορικό

Αξιολογούνται διάρκεια, κνησμός, πόνος, αλλαγές της βλάβης και προηγούμενες θεραπείες.

Εξέταση αιδοίου

Καταγράφονται η θέση, το χρώμα, η υφή, τα όρια και το μέγεθος της αλλοίωσης.

Έλεγχος κόλπου και τραχήλου

Γίνεται όταν υπάρχουν αντίστοιχα συμπτώματα ή σχετικές ενδείξεις.

Μικροβιολογικός έλεγχος

Χρησιμοποιείται όταν υπάρχει υποψία Candida, έρπη ή άλλης λοίμωξης.

Βιοψία

Μπορεί να χρειάζεται για επίμονες, άτυπες ή ύποπτες αλλοιώσεις.

Πότε χρειάζεται βιοψία του αιδοίου;

Η βιοψία είναι μία μικρή διαδικασία κατά την οποία λαμβάνεται μικρό δείγμα ιστού για ιστολογική εξέταση.

Μπορεί να συστηθεί όταν:

Η διάγνωση δεν είναι σαφής

Η ιστολογική εξέταση μπορεί να διαφοροποιήσει παρόμοιες δερματοπάθειες.

Η θεραπεία αποτυγχάνει

Χρειάζεται να επανεκτιμηθεί η αρχική διάγνωση.

Υπάρχει έλκος ή ογκίδιο

Ιδιαίτερα εάν επιμένει ή εξελίσσεται.

Υπάρχει ύποπτη μελάγχρωση

Μία μεταβαλλόμενη μελαγχρωματική βλάβη μπορεί να χρειάζεται ιστολογικό έλεγχο.

Υποψία VIN

Η βιοψία είναι απαραίτητη για την οριστική διάγνωση.

Η βιοψία του αιδοίου είναι συνήθως μικρή διαδικασία που πραγματοποιείται με τοπική αναισθησία.

Πονάει η βιοψία;

Η περιοχή αναισθητοποιείται με τοπικό αναισθητικό πριν ληφθεί το δείγμα.

Η ένεση του αναισθητικού μπορεί να προκαλέσει σύντομο τσούξιμο, αλλά η ίδια η λήψη του δείγματος συνήθως γίνεται χωρίς σημαντικό πόνο.

Πώς αντιμετωπίζονται οι δερματικές αλλοιώσεις;

Δεν υπάρχει μία κοινή θεραπεία για όλες τις αιδοϊκές αλλοιώσεις.

Δερματίτιδα

Απομακρύνονται τα ερεθιστικά και χρησιμοποιείται κατάλληλη τοπική θεραπεία όταν χρειάζεται.

Σκληρυντικός λειχήνας

Αντιμετωπίζεται κυρίως με ισχυρό τοπικό κορτικοστεροειδές.

Candida

Χρησιμοποιείται αντιμυκητιασική θεραπεία όταν υπάρχει επιβεβαιωμένη συμπτωματική λοίμωξη.

Έρπης

Μπορεί να χρησιμοποιηθεί αντιική θεραπεία.

Κονδυλώματα

Υπάρχουν τοπικές και επεμβατικές επιλογές ανάλογα με τη θέση και τον αριθμό των βλαβών.

VIN

Η θεραπεία εξαρτάται από τον τύπο, την έκταση και τη θέση της αλλοίωσης.

Μπορώ να χρησιμοποιήσω μόνη μου κάποια κρέμα;

Δεν είναι καλή ιδέα να αντιμετωπίζεται κάθε αιδοϊκή αλλοίωση εμπειρικά ως μυκητίαση.

Η επαναλαμβανόμενη χρήση διαφορετικών αντιμυκητιασικών, αντισηπτικών ή κορτιζονούχων προϊόντων μπορεί να αλλοιώσει την εικόνα της περιοχής και μερικές φορές να προκαλέσει επιπλέον δερματίτιδα.

Όταν υπάρχει ορατή και επίμονη αλλοίωση, η διάγνωση πρέπει να προηγείται της θεραπείας.

Πώς πρέπει να φροντίζεται το δέρμα του αιδοίου;

Ήπιος καθαρισμός

Δεν χρειάζεται έντονο τρίψιμο ή συχνό πλύσιμο.

Αποφυγή αρωμάτων

Αρωματικά σαπούνια, sprays και μωρομάντηλα μπορεί να ερεθίζουν.

Όχι κολπικές πλύσεις

Δεν προσφέρουν όφελος στη φροντίδα του αιδοίου.

Μείωση τριβής

Άνετα εσώρουχα και αποφυγή παρατεταμένης υγρασίας μπορεί να βοηθούν.

Αποφυγή ξυσίματος

Το ξύσιμο μπορεί να τραυματίσει και να παχύνει το δέρμα.

Τι αλλάζει μετά την εμμηνόπαυση;

Μετά την εμμηνόπαυση, η μείωση των οιστρογόνων προκαλεί λέπτυνση και μεγαλύτερη ευαισθησία των ιστών του αιδοίου και του κόλπου.

Παράλληλα, ορισμένες δερματοπάθειες όπως ο σκληρυντικός λειχήνας είναι συχνότερες σε αυτή την ηλικία.

Νέα ή επίμονη αιδοϊκή αλλοίωση μετά την εμμηνόπαυση δεν πρέπει να αποδίδεται αυτόματα στην «ξηρότητα» χωρίς εξέταση.

Τι γίνεται στην εγκυμοσύνη;

Κατά την εγκυμοσύνη μπορεί να εμφανιστούν αλλαγές στην αιμάτωση και στη μελάγχρωση του αιδοίου, οι οποίες μπορεί να είναι φυσιολογικές.

Παράλληλα όμως μπορεί να εμφανιστούν Candida, κονδυλώματα, κύστεις ή άλλες αλλοιώσεις.

Η θεραπεία εξατομικεύεται ώστε να είναι ασφαλής για την κύηση.

Χρειάζεται να ελέγχω μόνη μου το αιδοίο;

Είναι χρήσιμο μία γυναίκα να γνωρίζει τη φυσιολογική εικόνα της περιοχής της ώστε να μπορεί να αντιληφθεί μία πραγματικά νέα αλλαγή.

Δεν χρειάζεται συνεχής ή αγχώδης αυτοεξέταση.
Αυτό που έχει σημασία είναι να αναφέρονται νέες αλλοιώσεις που επιμένουν, μεταβάλλονται ή προκαλούν συμπτώματα.

Ποιες αλλοιώσεις χρειάζονται πιο άμεση αξιολόγηση;

Έλκος που δεν επουλώνεται

Ιδιαίτερα όταν επιμένει για εβδομάδες.

Νέο σκληρό ογκίδιο

Χρειάζεται κλινική αξιολόγηση και πιθανώς βιοψία.

Αιμορραγία από τη βλάβη

Ιδιαίτερα όταν εμφανίζεται χωρίς εμφανή τραυματισμό.

Νέα αλλαγή χρώματος

Λευκή, κόκκινη ή σκούρα βλάβη που αλλάζει χρειάζεται έλεγχο.

Επίμονος εντοπισμένος κνησμός

Ιδιαίτερα όταν συνοδεύεται από ορατή δερματική αλλαγή.

Αλλαγή ανατομίας

Συμφύσεις, ουλές ή σταδιακή απώλεια της φυσιολογικής αρχιτεκτονικής χρειάζονται αξιολόγηση.

Πότε χρειάζεται γυναικολογικός έλεγχος;

Η αλλοίωση επιμένει

Μία νέα αλλαγή που δεν υποχωρεί χρειάζεται εξέταση.

Αλλάζει μέγεθος ή χρώμα

Η εξέλιξη μιας βλάβης αποτελεί λόγο αξιολόγησης.

Υπάρχει έντονος κνησμός

Ιδιαίτερα όταν επανέρχεται ή δεν ανταποκρίνεται στη συνήθη θεραπεία.

Υπάρχει πόνος ή πληγή

Χρειάζεται αποκλεισμός λοίμωξης ή άλλης πάθησης.

Η θεραπεία δεν βοηθά

Η αρχική διάγνωση μπορεί να χρειάζεται επανεκτίμηση.

Μετά την εμμηνόπαυση

Νέα επίμονη αλλοίωση έχει χαμηλότερο όριο για κλινικό ή ιστολογικό έλεγχο.

Με λίγα λόγια
Οι δερματικές αλλοιώσεις του αιδοίου μπορεί να έχουν πολλές διαφορετικές αιτίες, από απλό ερεθισμό και μυκητίαση μέχρι σκληρυντικό λειχήνα, κονδυλώματα, κύστεις ή άλλες καλοήθεις βλάβες. Σπανιότερα μπορεί να πρόκειται για προκαρκινική ή κακοήθη αλλοίωση. Το χρώμα ή η εμφάνιση από μόνα τους δεν αρκούν για ασφαλή διάγνωση. Η προσεκτική εξέταση του αιδοίου και, όταν υπάρχει ένδειξη, μία μικρή βιοψία μπορούν να δώσουν την ακριβή διάγνωση και να επιτρέψουν τη σωστή θεραπεία. Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζονται αλλοιώσεις που επιμένουν, αλλάζουν, αιμορραγούν ή δεν επουλώνονται.