Ορμονική Θεραπεία Εμμηνόπαυσης (HRT)

Τι είναι η HRT;

Η ορμονική θεραπεία εμμηνόπαυσης αντικαθιστά μέρος των ορμονών που μειώνονται καθώς η λειτουργία των ωοθηκών υποχωρεί.

Το κύριο συστατικό είναι το οιστρογόνο. Αν η γυναίκα έχει μήτρα, χρειάζεται συνήθως και προγεσταγόνο για να προστατεύεται το ενδομήτριο από τη συνεχή δράση του οιστρογόνου.

Ποια συμπτώματα μπορεί να βελτιώσει;

Οιστρογόνο μόνο ή οιστρογόνο με προγεσταγόνο;

Η βασική επιλογή εξαρτάται από το αν η γυναίκα έχει μήτρα.

Συνεχές ή κυκλικό σχήμα;

Σε γυναίκες που έχουν μήτρα υπάρχουν διαφορετικοί τρόποι συνδυασμού οιστρογόνου και προγεσταγόνου.

Από το στόμα ή διαδερμικά;

Το οιστρογόνο μπορεί να χορηγηθεί με διαφορετικούς τρόπους, όπως δισκίο, διαδερμικό επίθεμα, γέλη ή spray.

Η επιλογή δεν είναι μόνο θέμα ευκολίας. Η οδός χορήγησης επηρεάζει και ορισμένους κινδύνους.

Ποιος είναι ο κίνδυνος θρόμβωσης;

Η από του στόματος συστηματική ορμονική θεραπεία μπορεί να αυξήσει ελαφρά τον κίνδυνο φλεβικής θρομβοεμβολής.

Ο απόλυτος κίνδυνος εξαρτάται από την ηλικία, το σωματικό βάρος, το ιστορικό θρόμβωσης, το κάπνισμα και άλλους παράγοντες.

Η διαδερμική οιστραδιόλη φαίνεται να έχει χαμηλότερο θρομβωτικό κίνδυνο σε σχέση με την από του στόματος οδό.

Τι ισχύει για τον καρκίνο του μαστού;

Ο κίνδυνος δεν είναι ίδιος για όλα τα σχήματα HRT. Η διάρκεια της θεραπείας, το είδος του προγεσταγόνου, η ηλικία και ο βασικός ατομικός κίνδυνος της γυναίκας πρέπει να λαμβάνονται υπόψη.

Η συνδυασμένη θεραπεία οιστρογόνου και προγεσταγόνου σχετίζεται με μικρή αύξηση του κινδύνου καρκίνου του μαστού, ιδιαίτερα όσο αυξάνεται η διάρκεια χρήσης.

Η θεραπεία μόνο με οιστρογόνο μετά από υστερεκτομή έχει διαφορετικό προφίλ κινδύνου και δεν πρέπει να θεωρείται ισοδύναμη με τη συνδυασμένη θεραπεία.

Τι ισχύει για το ενδομήτριο;

Η χρήση συστηματικού οιστρογόνου χωρίς επαρκή προστασία με προγεσταγόνο σε γυναίκα που έχει μήτρα αυξάνει τον κίνδυνο υπερπλασίας και καρκίνου του ενδομητρίου.

Για τον λόγο αυτό η σωστή επιλογή και δόση του προγεσταγόνου αποτελεί απαραίτητο μέρος της θεραπείας σε γυναίκες με μήτρα.

Τι ισχύει για την καρδιά;

Η HRT δεν πρέπει να ξεκινά αποκλειστικά με σκοπό την πρόληψη καρδιαγγειακής νόσου.

Ωστόσο, σε υγιείς γυναίκες που ξεκινούν θεραπεία πριν από τα 60 έτη ή σχετικά κοντά στην έναρξη της εμμηνόπαυσης, το συνολικό ισοζύγιο οφέλους και κινδύνου είναι συνήθως ευνοϊκό όταν υπάρχει ένδειξη για θεραπεία συμπτωμάτων.

Τι ισχύει για τα οστά;

Η απώλεια οστικής μάζας επιταχύνεται μετά την εμμηνόπαυση. Η συστηματική HRT μειώνει αυτή την απώλεια και μειώνει τον κίνδυνο οστεοπορωτικών καταγμάτων κατά τη διάρκεια της χρήσης.

Η σημασία αυτού του οφέλους εξαρτάται από την ηλικία και τον ατομικό κίνδυνο οστεοπόρωσης.

Πότε είναι συνήθως καλό το ισοζύγιο οφέλους και κινδύνου;

Σε υγιείς, συμπτωματικές γυναίκες κάτω των 60 ετών ή εντός περίπου 10 ετών από την έναρξη της εμμηνόπαυσης, χωρίς σημαντικές αντενδείξεις, το ισοζύγιο οφέλους και κινδύνου είναι συχνά ευνοϊκό.

Πότε μπορεί να μην είναι κατάλληλη η συστηματική HRT;

Υπάρχουν καταστάσεις στις οποίες η συστηματική θεραπεία μπορεί να μην είναι κατάλληλη ή χρειάζεται ιδιαίτερα εξειδικευμένη αξιολόγηση.

Χρειάζονται ορμονικές εξετάσεις πριν ξεκινήσει η HRT;

Στις περισσότερες γυναίκες της αναμενόμενης ηλικίας δεν χρειάζεται μέτρηση ορμονών για να αποφασιστεί αν μπορούν να χρησιμοποιήσουν HRT.

Η απόφαση βασίζεται κυρίως στα συμπτώματα, στον εμμηνορρυσιακό κύκλο, στην ηλικία και στο ιατρικό ιστορικό.

Τι είναι η «βιοπανομοιότυπη» HRT;

Ο όρος χρησιμοποιείται συχνά με διαφορετικό τρόπο. Υπάρχουν εγκεκριμένα φάρμακα που περιέχουν οιστραδιόλη και μικρονισμένη προγεστερόνη, ορμόνες χημικά όμοιες με εκείνες που παράγει το ανθρώπινο σώμα.

Αυτό δεν πρέπει να συγχέεται με μη τυποποιημένα εξατομικευμένα παρασκευάσματα από φαρμακεία χωρίς την ίδια ρυθμιστική αξιολόγηση ποιότητας και δοσολογίας.

Τι γίνεται αν έχω μόνο κολπική ξηρότητα;

Όταν τα συμπτώματα περιορίζονται κυρίως στον κόλπο και στο ουροποιητικό, μπορεί να μην χρειάζεται συστηματική HRT.

Χαμηλής δόσης τοπικό κολπικό οιστρογόνο ή άλλες τοπικές θεραπείες μπορεί να είναι πολύ αποτελεσματικές για αυτά τα συμπτώματα.

Πρέπει να σταματήσει η HRT μετά από συγκεκριμένο αριθμό ετών;

Δεν υπάρχει ένας αυθαίρετος μέγιστος χρόνος θεραπείας που να ισχύει για όλες τις γυναίκες.

Η συνέχιση ή διακοπή της θεραπείας πρέπει να επανεκτιμάται εξατομικευμένα, ανάλογα με τα συμπτώματα, τα οφέλη, τους κινδύνους και τις προτιμήσεις της γυναίκας.

Χρειάζεται επανέλεγχος;

Ναι. Μετά την έναρξη της HRT είναι χρήσιμη η επανεκτίμηση της αποτελεσματικότητας, της ανοχής και τυχόν ανεπιθύμητων ενεργειών.

Στη συνέχεια η θεραπεία συνήθως επανεξετάζεται περιοδικά, ώστε να επιβεβαιώνεται ότι συνεχίζει να προσφέρει περισσότερα οφέλη από κινδύνους.

Τι γίνεται με την αιμορραγία κατά τη HRT;

Η αιμορραγία μπορεί να είναι αναμενόμενη σε ορισμένα κυκλικά θεραπευτικά σχήματα.

Με συνεχές συνδυασμένο σχήμα μπορεί να υπάρχει ακανόνιστη κηλίδωση τους πρώτους μήνες, αλλά νέα, επίμονη ή ανεξήγητη αιμορραγία χρειάζεται αξιολόγηση.

Ποια είναι η καλύτερη HRT;

Δεν υπάρχει ένα σχήμα που να είναι καλύτερο για όλες τις γυναίκες.

Η επιλογή πρέπει να λαμβάνει υπόψη αν υπάρχει μήτρα, ποια συμπτώματα χρειάζονται θεραπεία, τον κίνδυνο θρόμβωσης και καρκίνου του μαστού, τις ημικρανίες, τη μεταβολική υγεία, τις προτιμήσεις και τον τρόπο ζωής της γυναίκας.