Ισθμοκήλη μετά από Καισαρική Τομή
Η ισθμοκήλη – γνωστή και ως Cesarean Scar Niche ή isthmocele – είναι μία εσοχή που μπορεί να δημιουργηθεί στο σημείο της ουλής της καισαρικής τομής στο κατώτερο τμήμα της μήτρας. Στις περισσότερες γυναίκες δεν προκαλεί πρόβλημα, αλλά σε ορισμένες μπορεί να σχετίζεται με παρατεταμένη αιμορραγία μετά την περίοδο, πυελικό πόνο ή δυσκολία επίτευξης εγκυμοσύνης.
Τι είναι η ισθμοκήλη;
Μετά από μία καισαρική τομή, το τοίχωμα της μήτρας επουλώνεται στο σημείο όπου πραγματοποιήθηκε η τομή.
Σε ορισμένες γυναίκες η επούλωση δεν είναι ομοιόμορφη και δημιουργείται μία μικρή εσοχή ή «θύλακος» στην περιοχή της ουλής. Η εσοχή αυτή ονομάζεται:
Isthmocele
Ο όρος χρησιμοποιείται συχνά για την εσοχή που δημιουργείται στο κατώτερο τμήμα της μήτρας μετά από καισαρική τομή.
Cesarean Scar Niche
Ο διεθνώς χρησιμοποιούμενος όρος για το υπερηχογραφικό έλλειμμα της ουλής της καισαρικής.
Cesarean Scar Defect
Ένας ακόμη όρος που μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την ίδια ή παρόμοια κατάσταση.
Πώς δημιουργείται;
Η ακριβής αιτία δεν είναι πάντα μία και μοναδική. Η δημιουργία μιας ισθμοκήλης φαίνεται να σχετίζεται με τον τρόπο επούλωσης του μυομητρίου στην περιοχή της ουλής.
Παράγοντες που έχουν συσχετιστεί με την εμφάνισή της περιλαμβάνουν:
Περισσότερες καισαρικές τομές
Η πιθανότητα εμφάνισης niche μπορεί να αυξάνεται όσο αυξάνεται ο αριθμός προηγούμενων καισαρικών τομών.
Θέση της τομής
Η ανατομική θέση της τομής σε σχέση με τον τράχηλο και το κατώτερο τμήμα της μήτρας μπορεί να επηρεάζει την επούλωση.
Χαρακτηριστικά επούλωσης
Η επούλωση του μυομητρίου διαφέρει από γυναίκα σε γυναίκα και μπορεί να επηρεάζεται από πολλούς παράγοντες.
Ισθμοκήλη μετά από καισαρική τομή
Το παρακάτω διάγραμμα δείχνει πού δημιουργείται η ισθμοκήλη, πώς μπορεί να συγκρατεί αίμα μετά την περίοδο και ποιες είναι οι βασικές μέθοδοι διάγνωσης και αντιμετώπισης.
Ποια συμπτώματα μπορεί να προκαλεί;
Πολλές γυναίκες με ισθμοκήλη δεν έχουν κανένα σύμπτωμα.
Όταν υπάρχουν συμπτώματα, τα συχνότερα είναι:
Αιμορραγία μετά την περίοδο
Καφέ ή αιματηρές εκκρίσεις που συνεχίζονται για αρκετές ημέρες μετά το τέλος της κανονικής περιόδου.
Παρατεταμένη περίοδος
Η συνολική διάρκεια της αιμορραγίας μπορεί να είναι μεγαλύτερη από το συνηθισμένο.
Πυελικός πόνος
Μερικές γυναίκες αναφέρουν δυσμηνόρροια, χρόνιο πυελικό πόνο ή ενόχληση.
Πόνος στη σεξουαλική επαφή
Σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να υπάρχει δυσπαρευνία ή ενόχληση χαμηλά στην κοιλιά.
Γιατί προκαλεί spotting μετά την περίοδο;
Κατά την περίοδο, μικρή ποσότητα αίματος μπορεί να παγιδευτεί μέσα στην εσοχή της ουλής.
Το αίμα αυτό αποβάλλεται σταδιακά τις επόμενες ημέρες, με αποτέλεσμα να εμφανίζονται παρατεταμένες καφέ ή αιματηρές εκκρίσεις.
Μπορεί να επηρεάσει τη γονιμότητα;
Σε ορισμένες γυναίκες μία σημαντική ισθμοκήλη μπορεί να σχετίζεται με υπογονιμότητα ή δυσκολία εμφύτευσης.
Πιθανοί μηχανισμοί περιλαμβάνουν:
- συσσώρευση αίματος ή υγρού μέσα στην κοιλότητα της μήτρας,
- χρόνια τοπική φλεγμονή,
- μεταβολή του ενδομητρικού περιβάλλοντος,
- δυσκολία μεταφοράς σπερματοζωαρίων,
- πιθανή επίδραση στην εμφύτευση του εμβρύου.
Η παρουσία niche όμως δεν σημαίνει από μόνη της ότι μία γυναίκα θα έχει υπογονιμότητα. Η αξιολόγηση πρέπει να γίνεται στο πλαίσιο του συνολικού ελέγχου γονιμότητας.
Πώς γίνεται η διάγνωση;
Η βασική εξέταση είναι το διακολπικό υπερηχογράφημα.
Διακολπικό υπερηχογράφημα
Μπορεί να δείξει την εσοχή στην περιοχή της ουλής και να επιτρέψει τη μέτρηση του μεγέθους της.
Saline infusion sonography
Η έγχυση μικρής ποσότητας φυσιολογικού ορού στην κοιλότητα της μήτρας μπορεί να κάνει το niche πιο ευδιάκριτο και να βοηθήσει στην ακριβέστερη αξιολόγησή του.
Υστεροσκόπηση
Επιτρέπει άμεση όραση της εσωτερικής επιφάνειας της ουλής και χρησιμοποιείται σε επιλεγμένες περιπτώσεις για διάγνωση αλλά και θεραπεία.
MRI
Η μαγνητική τομογραφία μπορεί να χρησιμοποιηθεί όταν απαιτείται λεπτομερέστερη ανατομική αξιολόγηση.
Τι είναι το υπολειπόμενο πάχος του μυομητρίου;
Κατά το υπερηχογράφημα μπορεί να μετρηθεί το πάχος του μυϊκού τοιχώματος της μήτρας που απομένει πάνω από την ισθμοκήλη.
Η μέτρηση αυτή ονομάζεται Residual Myometrial Thickness – RMT.
Χρειάζεται κάθε ισθμοκήλη θεραπεία;
Όχι.
Μία ισθμοκήλη που ανακαλύπτεται τυχαία και δεν προκαλεί συμπτώματα συνήθως δεν χρειάζεται χειρουργική αντιμετώπιση.
Η απόφαση για θεραπεία βασίζεται κυρίως:
- στη βαρύτητα των συμπτωμάτων,
- στο μέγεθος και τη μορφολογία του niche,
- στο υπολειπόμενο πάχος του μυομητρίου,
- στην επιθυμία για μελλοντική εγκυμοσύνη,
- στην παρουσία υπογονιμότητας ή ενδομητρικού υγρού.
Υπάρχει συντηρητική θεραπεία;
Ναι. Όταν το κύριο πρόβλημα είναι η αιμορραγία και δεν υπάρχει άμεση επιθυμία για εγκυμοσύνη, μπορεί να συζητηθεί φαρμακευτική αντιμετώπιση.
Ορμονική αντισύλληψη
Μπορεί να μειώσει την αιμορραγία και το postmenstrual spotting σε ορισμένες γυναίκες.
Ενδομήτριο σύστημα λεβονοργεστρέλης
Σε κατάλληλες περιπτώσεις μπορεί επίσης να χρησιμοποιηθεί για τον έλεγχο της αιμορραγίας.
Η φαρμακευτική θεραπεία μπορεί να βελτιώσει τα συμπτώματα, αλλά δεν διορθώνει ανατομικά την ουλή.
Υστεροσκοπική θεραπεία
Σε επιλεγμένες γυναίκες μπορεί να πραγματοποιηθεί υστεροσκοπική διόρθωση της ισθμοκήλης.
Κατά τη διαδικασία, μέσω ενός λεπτού υστεροσκοπίου διορθώνεται το κατώτερο χείλος της εσοχής και αφαιρείται ινώδης ιστός, ώστε να διευκολύνεται η φυσιολογική παροχέτευση του αίματος.
Λαπαροσκοπική ή ρομποτική αποκατάσταση
Όταν η ισθμοκήλη είναι μεγάλη, το μυομήτριο είναι πολύ λεπτό ή υπάρχει επιθυμία για μελλοντική εγκυμοσύνη, μπορεί να εξεταστεί λαπαροσκοπική ή ρομποτική αποκατάσταση.
Στην επέμβαση αφαιρείται το ελαττωματικό τμήμα της ουλής και πραγματοποιείται νέα σύγκλειση του μυομητρίου, με στόχο την αποκατάσταση του πάχους και της ανατομίας του τοιχώματος της μήτρας.
Χρειάζεται θεραπεία πριν από IVF;
Όχι απαραίτητα.
Η παρουσία μίας ισθμοκήλης χωρίς υγρό στην κοιλότητα της μήτρας και χωρίς σημαντικά συμπτώματα δεν σημαίνει ότι απαιτείται υποχρεωτικά χειρουργική επέμβαση πριν από εξωσωματική γονιμοποίηση.
Αντίθετα, όταν υπάρχει επίμονη συλλογή υγρού μέσα στην ενδομητρική κοιλότητα, σημαντικό niche ή επανειλημμένη αποτυχία εμφύτευσης, η χειρουργική διόρθωση μπορεί να συζητηθεί εξατομικευμένα.
Τι σημαίνει για μία μελλοντική εγκυμοσύνη;
Οι περισσότερες γυναίκες με niche μπορούν να έχουν φυσιολογική μελλοντική εγκυμοσύνη.
Ωστόσο, η ύπαρξη προηγούμενης καισαρικής τομής και ουλής απαιτεί κατάλληλη παρακολούθηση στην επόμενη κύηση.
Ιδιαίτερη σημασία έχει η πρώιμη υπερηχογραφική επιβεβαίωση της θέσης του σάκου κύησης.
Η ισθμοκήλη είναι καρκίνος ή προκαρκινική κατάσταση;
Όχι.
Η ισθμοκήλη είναι μία ανατομική μεταβολή της ουλής της καισαρικής τομής και δεν αποτελεί καρκίνο.
Πότε πρέπει να συζητήσετε με τον γυναικολόγο;
Αξίζει να γίνει αξιολόγηση όταν μετά από καισαρική τομή παρατηρείτε:
- αιματηρές ή καφέ εκκρίσεις για αρκετές ημέρες μετά την περίοδο,
- σημαντική αλλαγή στη διάρκεια της περιόδου,
- επίμονο πυελικό πόνο,
- πόνο κατά τη σεξουαλική επαφή,
- δυσκολία επίτευξης εγκυμοσύνης,
- υγρό μέσα στην ενδομητρική κοιλότητα κατά τον υπερηχογραφικό έλεγχο.
Τι πρέπει να θυμάστε;
Είναι συχνό εύρημα
Μία εσοχή στην ουλή μπορεί να εμφανιστεί μετά από καισαρική τομή χωρίς να προκαλεί απαραίτητα πρόβλημα.
Δεν χρειάζεται πάντα θεραπεία
Η αντιμετώπιση έχει νόημα κυρίως όταν υπάρχουν σημαντικά συμπτώματα ή προβλήματα γονιμότητας.
Το υπερηχογράφημα είναι η βασική εξέταση
Το διακολπικό υπερηχογράφημα μπορεί συνήθως να αναγνωρίσει και να μετρήσει την ισθμοκήλη.
Η θεραπεία εξατομικεύεται
Η κατάλληλη θεραπεία εξαρτάται από τα συμπτώματα, την ανατομία της ουλής και την επιθυμία για μελλοντική εγκυμοσύνη.