Κολπική Ξηρότητα & Ουρογεννητικό Σύνδρομο της Εμμηνόπαυσης

Τι είναι το ουρογεννητικό σύνδρομο της εμμηνόπαυσης;

Ο όρος ουρογεννητικό σύνδρομο της εμμηνόπαυσης (Genitourinary Syndrome of Menopause – GSM) περιγράφει τις αλλαγές που μπορεί να εμφανιστούν στον κόλπο, στο αιδοίο, στην ουρήθρα και στην ουροδόχο κύστη μετά τη μείωση των οιστρογόνων.

Δεν αφορά μόνο την κολπική ξηρότητα. Μπορεί να προκαλέσει ένα σύνολο σεξουαλικών, κολπικών και ουρολογικών συμπτωμάτων.

Ποια συμπτώματα μπορεί να εμφανιστούν;

Γιατί συμβαίνουν αυτές οι αλλαγές;

Τα οιστρογόνα συμβάλλουν στη διατήρηση της ελαστικότητας, της αιμάτωσης και της υγρασίας των ιστών του κόλπου και του κατώτερου ουροποιητικού.

Μετά την εμμηνόπαυση, η μείωση των οιστρογόνων προκαλεί λέπτυνση των ιστών, μείωση της ελαστικότητας και μεταβολές στο κολπικό μικροπεριβάλλον.

Είναι φυσιολογικό να πονάει η επαφή;

Είναι συχνό σύμπτωμα, αλλά δεν σημαίνει ότι πρέπει να θεωρείται αναπόφευκτο ή να γίνεται αποδεκτό χωρίς αντιμετώπιση.

Η σεξουαλική επαφή μπορεί να γίνει επώδυνη λόγω ξηρότητας, μειωμένης ελαστικότητας, ευαισθησίας των ιστών ή και αντανακλαστικής σύσπασης των μυών του πυελικού εδάφους.

Πώς γίνεται η διάγνωση;

Η διάγνωση βασίζεται κυρίως στα συμπτώματα και, όταν χρειάζεται, στη γυναικολογική εξέταση.

Είναι σημαντικό να αποκλειστούν άλλες αιτίες, όπως κολπίτιδες, δερματολογικές παθήσεις, λοιμώξεις, τραχηλικές αλλοιώσεις ή άλλα γυναικολογικά προβλήματα.

Τι θεραπεία υπάρχει;

Η αντιμετώπιση εξαρτάται από τη βαρύτητα των συμπτωμάτων, το ιατρικό ιστορικό και το αν υπάρχουν παράλληλα συστηματικά συμπτώματα εμμηνόπαυσης.

Τι είναι το τοπικό κολπικό οιστρογόνο;

Είναι χαμηλής δόσης οιστρογόνο που εφαρμόζεται απευθείας στον κόλπο με μορφή κρέμας, δισκίου, ωαρίου ή άλλης τοπικής φαρμακοτεχνικής μορφής.

Η συστηματική απορρόφηση είναι συνήθως πολύ χαμηλότερη σε σχέση με τη συστηματική HRT.

Χρειάζεται προγεσταγόνο μαζί με τοπικό οιστρογόνο;

Με τις συνήθεις χαμηλές δόσεις τοπικού κολπικού οιστρογόνου, γενικά δεν απαιτείται η προσθήκη προγεσταγόνου μόνο και μόνο για προστασία του ενδομητρίου.

Όπως πάντα, η θεραπεία πρέπει να προσαρμόζεται στο ατομικό ιστορικό της γυναίκας.

Μπορεί να χρησιμοποιηθεί μακροχρόνια;

Τα ουρογεννητικά συμπτώματα συχνά υποτροπιάζουν όταν διακόπτεται η θεραπεία.

Για τον λόγο αυτό η τοπική θεραπεία μπορεί να χρειάζεται να συνεχίζεται για μεγάλο χρονικό διάστημα, εφόσον παραμένει αποτελεσματική και κατάλληλη για τη συγκεκριμένη γυναίκα.

Μπορεί να βοηθήσει στις υποτροπιάζουσες ουρολοιμώξεις;

Σε μετεμμηνοπαυσιακές γυναίκες με επαναλαμβανόμενες ουρολοιμώξεις, το τοπικό κολπικό οιστρογόνο μπορεί να μειώσει τον κίνδυνο νέων επεισοδίων.

Αυτό σχετίζεται με τη βελτίωση της κατάστασης του ουρογεννητικού βλεννογόνου και του τοπικού περιβάλλοντος.

Τι γίνεται αν η γυναίκα έχει ιστορικό καρκίνου μαστού;

Σε γυναίκες με ιστορικό ορμονοεξαρτώμενου καρκίνου μαστού, η αρχική προσέγγιση συνήθως περιλαμβάνει μη ορμονικά μέτρα.

Όταν τα συμπτώματα παραμένουν σοβαρά παρά τη μη ορμονική αντιμετώπιση, η πιθανή χρήση χαμηλής δόσης τοπικού οιστρογόνου χρειάζεται εξατομικευμένη συζήτηση και, σε ορισμένες περιπτώσεις, συνεργασία με τον ογκολόγο.

Τι γίνεται με laser ή άλλες συσκευές;

Διάφορες ενεργειακές θεραπείες, όπως κολπικό laser ή άλλες συσκευές, έχουν προωθηθεί για την αντιμετώπιση των συμπτωμάτων του GSM.

Ωστόσο, τα διαθέσιμα δεδομένα δεν είναι ισοδύναμα με την τεκμηρίωση που υπάρχει για τις καθιερωμένες θεραπείες και δεν πρέπει να παρουσιάζονται ως αποδεδειγμένα ανώτερες ή χωρίς κινδύνους.

Τι ρόλο έχουν τα λιπαντικά;

Τα λιπαντικά μπορούν να προσφέρουν άμεση ανακούφιση από την τριβή και τον πόνο κατά τη σεξουαλική επαφή.

Δεν θεραπεύουν όμως την υποκείμενη ατροφία των ιστών και χρησιμοποιούνται κυρίως ως συμπτωματική υποστήριξη.

Και τα κολπικά ενυδατικά;

Τα κολπικά ενυδατικά χρησιμοποιούνται σε τακτική βάση και όχι μόνο κατά τη σεξουαλική επαφή.

Μπορούν να βελτιώσουν τη συνολική αίσθηση υγρασίας και άνεσης, ιδιαίτερα σε γυναίκες με ήπια συμπτώματα ή σε όσες προτιμούν αρχικά μη ορμονική θεραπεία.

Πρέπει να συνεχίζεται η σεξουαλική δραστηριότητα;

Η τακτική σεξουαλική δραστηριότητα, με ή χωρίς σύντροφο, μπορεί να βοηθά στη διατήρηση της ελαστικότητας των ιστών και της λειτουργικότητας του κόλπου.

Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι μία γυναίκα πρέπει να συνεχίζει επώδυνες επαφές. Ο πόνος πρέπει πρώτα να αντιμετωπίζεται ώστε η σεξουαλική δραστηριότητα να παραμένει άνετη και επιθυμητή.

Μπορεί να βοηθήσει η φυσικοθεραπεία πυελικού εδάφους;

Ναι, ιδιαίτερα όταν ο πόνος συνοδεύεται από υπερτονία, αντανακλαστική σύσπαση των μυών ή δυσκολία στη διείσδυση.

Σε αυτές τις περιπτώσεις η τοπική θεραπεία των ιστών μπορεί να συνδυάζεται με εξειδικευμένη φυσικοθεραπεία του πυελικού εδάφους.

Τι γίνεται αν υπάρχει αίμα μετά τη σεξουαλική επαφή;

Οι ατροφικοί ιστοί μπορεί να τραυματίζονται εύκολα και να προκαλούν μικρή κηλίδωση.

Παρ' όλα αυτά, αιμορραγία μετά την επαφή ή νέα αιμορραγία μετά την εμμηνόπαυση πρέπει να αξιολογείται και να μην αποδίδεται αυτόματα στην ξηρότητα.

Πότε πρέπει να ζητήσω βοήθεια;

Αξίζει να συζητηθούν τα συμπτώματα όταν προκαλούν δυσφορία, επηρεάζουν τη σεξουαλική ζωή, προκαλούν ουρολογικά προβλήματα ή μειώνουν την ποιότητα ζωής.

Δεν χρειάζεται να περιμένει μία γυναίκα μέχρι τα συμπτώματα να γίνουν σοβαρά για να ζητήσει θεραπεία.