ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΑ • HPV • ΚΟΝΔΥΛΩΜΑΤΑ

Κονδυλώματα HPV: Διάγνωση & Αντιμετώπιση

Τα γεννητικά κονδυλώματα είναι καλοήθεις βλάβες του δέρματος και των βλεννογόνων που προκαλούνται συνήθως από τύπους HPV χαμηλού κινδύνου. Μπορεί να εμφανιστούν στο αιδοίο, γύρω από τον κόλπο ή τον πρωκτό και, λιγότερο συχνά, μέσα στον κόλπο ή στον τράχηλο. Η θεραπεία εξατομικεύεται ανάλογα με τη θέση, το μέγεθος και τον αριθμό των βλαβών.

Τι είναι τα κονδυλώματα;

Τα κονδυλώματα των γεννητικών οργάνων είναι μικρές καλοήθεις προσεκβολές του δέρματος ή του βλεννογόνου που οφείλονται σε λοίμωξη από τον ιό των ανθρώπινων θηλωμάτων – HPV.

Οι περισσότεροι ορατοί γεννητικοί κονδυλωματώδεις σχηματισμοί σχετίζονται με τύπους HPV χαμηλού ογκογόνου κινδύνου, κυρίως τους HPV 6 και 11.

Κονδυλώματα δεν σημαίνει καρκίνος.
Οι τύποι HPV που προκαλούν συνήθως τα εξωτερικά κονδυλώματα είναι διαφορετικοί από εκείνους που ευθύνονται για τις περισσότερες υψηλόβαθμες προκαρκινικές αλλοιώσεις του τραχήλου.

Πώς μοιάζουν;

Η εμφάνιση μπορεί να διαφέρει αρκετά από γυναίκα σε γυναίκα.

Μικρές επίπεδες βλάβες

Μπορεί να είναι ελάχιστα υπερυψωμένες και να έχουν χρώμα παρόμοιο με το δέρμα.

Προεξέχουσες βλάβες

Μπορεί να έχουν θηλωματώδη ή λοβωτή επιφάνεια.

Μονήρεις ή πολλαπλές

Μπορεί να υπάρχει μία μόνο βλάβη ή πολλές συγκεντρωμένες στην ίδια περιοχή.

Διαφορετικό μέγεθος

Ορισμένες είναι πολύ μικρές, ενώ άλλες μπορεί να μεγαλώσουν ή να συνενωθούν μεταξύ τους.

Πού μπορεί να εμφανιστούν;

Αιδοίο

Μπορούν να εμφανιστούν στα μεγάλα ή μικρά χείλη και γύρω από την είσοδο του κόλπου.

Περίνεο

Μπορεί να υπάρχουν βλάβες ανάμεσα στον κόλπο και τον πρωκτό.

Περιπρωκτική περιοχή

Μπορεί να εμφανιστούν γύρω από τον πρωκτό, ακόμη και χωρίς ιστορικό πρωκτικής επαφής.

Κόλπος ή τράχηλος

Εσωτερικές βλάβες είναι λιγότερο συχνές και συνήθως αναγνωρίζονται κατά τη γυναικολογική εξέταση.

Πώς μεταδίδεται ο HPV;

Ο HPV μεταδίδεται κυρίως μέσω άμεσης επαφής δέρματος και βλεννογόνων κατά τη σεξουαλική δραστηριότητα.

Δεν απαιτείται απαραίτητα πλήρης σεξουαλική επαφή για να μεταδοθεί.

Η εμφάνιση κονδυλωμάτων δεν δείχνει πότε έγινε η μόλυνση.
Ο HPV μπορεί να παραμείνει χωρίς εμφανή συμπτώματα για μεγάλο χρονικό διάστημα πριν εμφανιστούν βλάβες.

Προκαλούν συμπτώματα;

Πολλά κονδυλώματα είναι ασυμπτωματικά.

Κνησμός

Ορισμένες γυναίκες αναφέρουν φαγούρα ή ερεθισμό.

Ενόχληση

Μεγαλύτερες βλάβες μπορεί να προκαλούν δυσφορία, ιδιαίτερα με στενά ρούχα ή κατά την επαφή.

Μικρή αιμορραγία

Εύθρυπτες βλάβες μπορεί να αιμορραγούν μετά από τριβή ή σεξουαλική επαφή.

Αισθητική ενόχληση

Για αρκετές γυναίκες η κύρια επιβάρυνση είναι ψυχολογική ή αισθητική.

Πώς γίνεται η διάγνωση;

Η διάγνωση γίνεται συνήθως με κλινική εξέταση.

Η εμφάνιση των βλαβών είναι συχνά χαρακτηριστική και δεν χρειάζεται ειδική εργαστηριακή εξέταση για να επιβεβαιωθεί κάθε περίπτωση.

Το HPV test δεν χρησιμοποιείται για τη διάγνωση των εξωτερικών κονδυλωμάτων.
Το HPV test χρησιμοποιείται κυρίως στον προληπτικό έλεγχο του τραχήλου για HPV υψηλού κινδύνου.

Πότε μπορεί να χρειαστεί βιοψία;

Βιοψία δεν χρειάζεται συνήθως σε τυπικά κονδυλώματα.

Μπορεί όμως να προταθεί όταν η εμφάνιση δεν είναι χαρακτηριστική ή υπάρχει αμφιβολία για τη διάγνωση.

Άτυπη εμφάνιση

Σκούρο χρώμα, σκληρία, εξέλκωση ή ασυνήθιστη μορφολογία μπορεί να χρειάζονται ιστολογική επιβεβαίωση.

Αιμορραγία ή έλκωση

Βλάβες που αιμορραγούν εύκολα ή έχουν έλκος πρέπει να αξιολογούνται προσεκτικά.

Αποτυχία θεραπείας

Μία βλάβη που δεν ανταποκρίνεται όπως αναμένεται μπορεί να χρειάζεται επανεκτίμηση.

Ανοσοκαταστολή

Σε ανοσοκατεσταλμένες γυναίκες μπορεί να χρειάζεται χαμηλότερο όριο για ιστολογικό έλεγχο.

Χρειάζονται πάντα θεραπεία;

Όχι απαραίτητα.

Ορισμένα κονδυλώματα μπορεί να υποχωρήσουν αυτόματα καθώς το ανοσοποιητικό σύστημα ελέγχει τη λοίμωξη.

Άλλα μπορεί να παραμείνουν σταθερά ή να αυξηθούν σε αριθμό και μέγεθος.

Η θεραπεία αφαιρεί τις ορατές βλάβες αλλά δεν «εξαλείφει» άμεσα τον HPV από τον οργανισμό.
Για αυτό μπορεί να εμφανιστούν νέες βλάβες μετά από επιτυχημένη θεραπεία.

Πώς επιλέγεται η θεραπεία;

Δεν υπάρχει μία θεραπεία που να είναι ιδανική για όλες τις γυναίκες.

Αριθμός βλαβών

Λίγες μεμονωμένες βλάβες αντιμετωπίζονται διαφορετικά από εκτεταμένη νόσο.

Μέγεθος

Μεγαλύτερες βλάβες μπορεί να είναι καταλληλότερες για άμεση αφαίρεση.

Θέση

Η ανατομική θέση επηρεάζει σημαντικά την επιλογή μεθόδου.

Προτιμήσεις της γυναίκας

Η διάρκεια θεραπείας, η ενόχληση και η πιθανότητα ουλής μπορούν να ληφθούν υπόψη.

Χειρουργική αφαίρεση

Η εκτομή μπορεί να χρησιμοποιηθεί για μεμονωμένα ή μεγαλύτερα κονδυλώματα.

Η βλάβη αφαιρείται άμεσα, συνήθως υπό τοπική αναισθησία, ανάλογα με το μέγεθος και την περιοχή.

Άμεση αφαίρεση

Το ορατό κονδύλωμα αφαιρείται σε μία συνεδρία.

Δυνατότητα ιστολογίας

Ο αφαιρεθείς ιστός μπορεί να σταλεί για ιστολογική εξέταση όταν υπάρχει σχετική ένδειξη.

Η εκτομή μπορεί να είναι ιδιαίτερα χρήσιμη σε μεγάλες ή εξωφυτικές βλάβες.
Χρειάζεται προσεκτική τεχνική ώστε να αφαιρείται η βλάβη χωρίς περιττό τραυματισμό του φυσιολογικού ιστού.

Ηλεκτροκαυτηρίαση

Η ηλεκτροκαυτηρίαση χρησιμοποιεί ηλεκτρική ενέργεια για την καταστροφή του κονδυλωματώδους ιστού.

Μπορεί να εφαρμοστεί σε μεμονωμένες ή πολλαπλές βλάβες, ανάλογα με τη θέση και την έκτασή τους.

Αποτελεσματική άμεση θεραπεία

Οι ορατές βλάβες αντιμετωπίζονται κατά τη διάρκεια της ίδιας συνεδρίας.

Τοπική αναισθησία

Χρησιμοποιείται συνήθως ώστε η διαδικασία να είναι όσο το δυνατόν πιο άνετη.

Επούλωση

Μετά την καυτηρίαση δημιουργείται μικρή επιφανειακή περιοχή επούλωσης που χρειάζεται τοπική φροντίδα.

Laser

Το laser μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την καταστροφή κονδυλωματώδους ιστού με μεγάλη ακρίβεια.

Χρησιμοποιείται περισσότερο σε επιλεγμένες περιπτώσεις, όπως εκτεταμένες, υποτροπιάζουσες ή ανατομικά δυσπρόσιτες βλάβες.

Δεν είναι απαραίτητα καλύτερο από τις άλλες μεθόδους για κάθε περίπτωση.

Κρυοθεραπεία

Η κρυοθεραπεία καταστρέφει τον ιστό μέσω πολύ χαμηλής θερμοκρασίας.

Μπορεί να χρειαστούν περισσότερες από μία συνεδρίες για πλήρη υποχώρηση των βλαβών.

Χωρίς χειρουργική τομή

Η βλάβη καταστρέφεται τοπικά χωρίς εκτομή.

Επαναληπτικές συνεδρίες

Ορισμένες βλάβες χρειάζονται περισσότερες εφαρμογές.

Υπάρχουν τοπικές θεραπείες;

Ναι. Υπάρχουν φαρμακευτικές θεραπείες που εφαρμόζονται απευθείας πάνω στα εξωτερικά κονδυλώματα.

Imiquimod

Διεγείρει την τοπική ανοσολογική αντίδραση και χρησιμοποιείται σε επιλεγμένες εξωτερικές βλάβες.

Podophyllotoxin

Προκαλεί καταστροφή του κονδυλωματώδους ιστού και μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε κατάλληλες εξωτερικές βλάβες.

Ιατρικά εφαρμοζόμενες θεραπείες

Ορισμένες χημικές θεραπείες εφαρμόζονται μόνο από επαγγελματία υγείας.

Δεν είναι όλες οι τοπικές θεραπείες κατάλληλες για όλες τις ανατομικές περιοχές ή για την εγκυμοσύνη.
Η επιλογή πρέπει να γίνεται μετά από γυναικολογική αξιολόγηση.

Εκτομή ή καυτηρίαση;

Η επιλογή εξαρτάται από τη μορφολογία της βλάβης.

Εκτομή

Ιδιαίτερα χρήσιμη όταν η βλάβη είναι μεγαλύτερη, μισχωτή ή όταν χρειάζεται ιστολογική εξέταση.

Καυτηρίαση

Μπορεί να είναι πρακτική επιλογή για πολλαπλές μικρότερες βλάβες ή για την αντιμετώπιση υπολειμματικού ιστού.

Σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να χρησιμοποιηθεί συνδυασμός των δύο τεχνικών.

Πονάει η αφαίρεση;

Οι επεμβατικές τεχνικές όπως εκτομή ή καυτηρίαση γίνονται συνήθως με τοπική αναισθησία.

Κατά τη διάρκεια της διαδικασίας μπορεί να υπάρχει αίσθημα πίεσης ή χειρισμού αλλά στόχος είναι να μην υπάρχει σημαντικός πόνος.

Μετά τη θεραπεία μπορεί να υπάρχει παροδικό τσούξιμο, ευαισθησία ή ήπιος πόνος.

Τι να περιμένω μετά από εκτομή ή καυτηρίαση;

Ήπιος πόνος

Η περιοχή μπορεί να είναι ευαίσθητη για λίγες ημέρες.

Μικρή έκκριση ή υγρασία

Κατά την επούλωση μπορεί να υπάρχει μικρή ποσότητα ορώδους υγρού.

Μικρή αιμορραγία

Μπορεί να εμφανιστεί μικρή ποσότητα αίματος, ιδιαίτερα μετά από εκτομή.

Σταδιακή επούλωση

Η επιφάνεια επουλώνεται σταδιακά μέσα στις επόμενες ημέρες ή εβδομάδες ανάλογα με την έκταση.

Τι πρέπει να προσέχω μετά τη θεραπεία;

Οι οδηγίες εξαρτώνται από τη θέση και την έκταση της θεραπείας.

Καθαριότητα

Η περιοχή διατηρείται καθαρή και στεγνή σύμφωνα με τις οδηγίες του γιατρού.

Σεξουαλική επαφή

Συνήθως συνιστάται αποχή μέχρι να ολοκληρωθεί η επούλωση και να μην υπάρχει πόνος ή αιμορραγία.

Έντονη τριβή

Καλό είναι να αποφεύγονται δραστηριότητες που προκαλούν σημαντική τριβή στην περιοχή όσο επουλώνεται.

Πότε χρειάζεται επικοινωνία μετά τη θεραπεία;

Έντονος πόνος

Πόνος που επιδεινώνεται αντί να βελτιώνεται χρειάζεται αξιολόγηση.

Σημαντική αιμορραγία

Αιμορραγία μεγαλύτερη από την αναμενόμενη πρέπει να εκτιμηθεί.

Πυρετός

Μπορεί να υποδηλώνει λοίμωξη.

Έντονο οίδημα ή δύσοσμη έκκριση

Μπορεί επίσης να χρειάζεται ιατρική αξιολόγηση.

Μπορούν να ξαναεμφανιστούν;

Ναι.

Τα κονδυλώματα μπορούν να υποτροπιάσουν μετά τη θεραπεία, ιδιαίτερα τους πρώτους μήνες.

Αυτό συμβαίνει επειδή η θεραπεία αφαιρεί ή καταστρέφει τις ορατές βλάβες αλλά ο HPV μπορεί να παραμένει προσωρινά στους γύρω ιστούς.

Υποτροπή δεν σημαίνει ότι η θεραπεία έγινε λανθασμένα.
Είναι χαρακτηριστικό της φυσικής ιστορίας της HPV λοίμωξης και μπορεί να χρειαστούν περισσότερες από μία θεραπείες.

Φεύγει ποτέ ο HPV;

Στις περισσότερες γυναίκες το ανοσοποιητικό σύστημα καταστέλλει τη λοίμωξη με την πάροδο του χρόνου.

Αυτό σημαίνει ότι ο HPV μπορεί να γίνει μη ανιχνεύσιμος ή κλινικά ανενεργός χωρίς να υπάρχει ειδικό φάρμακο που να «σκοτώνει» άμεσα τον ιό.

Χρειάζεται εξέταση ο σύντροφος;

Ο σύντροφος μπορεί να έχει ήδη εκτεθεί στον ίδιο HPV χωρίς να έχει εμφανείς βλάβες.

Δεν υπάρχει συνήθως ειδικός HPV έλεγχος ρουτίνας για ασυμπτωματικούς άνδρες.

Εάν υπάρχουν ορατές βλάβες, συμπτώματα ή αμφιβολία, χρειάζεται κλινική αξιολόγηση από κατάλληλο ιατρό.

Το προφυλακτικό προστατεύει;

Η χρήση προφυλακτικού μειώνει την πιθανότητα μετάδοσης HPV, αλλά δεν παρέχει πλήρη προστασία επειδή ο ιός μπορεί να υπάρχει σε περιοχές του δέρματος που δεν καλύπτονται.

Παρόλα αυτά, η χρήση προφυλακτικού παραμένει σημαντική.
Μειώνει τον κίνδυνο μετάδοσης HPV και άλλων σεξουαλικώς μεταδιδόμενων λοιμώξεων.

Τι ρόλο έχει το εμβόλιο HPV;

Το εμβόλιο HPV προλαμβάνει λοιμώξεις από σημαντικούς τύπους HPV, συμπεριλαμβανομένων τύπων που προκαλούν γεννητικά κονδυλώματα και τύπων υψηλού κινδύνου που σχετίζονται με καρκίνο.

Το εμβόλιο δεν θεραπεύει ένα κονδύλωμα που υπάρχει ήδη, αλλά μπορεί να προσφέρει προστασία από άλλους τύπους HPV στους οποίους το άτομο δεν έχει προηγουμένως εκτεθεί.

Ιστορικό κονδυλωμάτων δεν σημαίνει ότι το εμβόλιο δεν έχει πλέον αξία.
Η καταλληλότητα του εμβολιασμού εξαρτάται από την ηλικία και το προηγούμενο ιστορικό εμβολιασμού.

Χρειάζεται διαφορετικό Pap test επειδή έχω κονδυλώματα;

Η παρουσία εξωτερικών γεννητικών κονδυλωμάτων από μόνη της δεν σημαίνει ότι χρειάζεται συχνότερο Pap test από αυτό που προβλέπεται από το πρόγραμμα προληπτικού ελέγχου.

Ο έλεγχος του τραχήλου καθορίζεται από την ηλικία, το προηγούμενο Pap/HPV αποτέλεσμα και το ιστορικό προκαρκινικών αλλοιώσεων.

Εξωτερικά κονδυλώματα και προκαρκινικές αλλοιώσεις του τραχήλου είναι διαφορετικά προβλήματα.
Μπορούν να συνυπάρχουν, αλλά η μία κατάσταση δεν συνεπάγεται αυτόματα την άλλη.

Τι γίνεται με τα κονδυλώματα στην εγκυμοσύνη;

Κατά την εγκυμοσύνη τα κονδυλώματα μπορεί να μεγαλώσουν ή να γίνουν περισσότερο εμφανή λόγω ορμονικών και ανοσολογικών αλλαγών.

Η θεραπεία εξατομικεύεται, επειδή ορισμένα φάρμακα που χρησιμοποιούνται εκτός εγκυμοσύνης δεν είναι κατάλληλα κατά την κύηση.

Εάν χρειάζεται θεραπεία, μπορούν να χρησιμοποιηθούν κατάλληλες ιατρικά εφαρμοζόμενες μέθοδοι ανάλογα με την περίπτωση.

Χρειάζεται καισαρική αν υπάρχουν κονδυλώματα;

Συνήθως όχι.

Η παρουσία κονδυλωμάτων από μόνη της δεν αποτελεί ένδειξη για καισαρική τομή.

Καισαρική μπορεί να εξεταστεί σε σπάνιες περιπτώσεις όταν οι βλάβες είναι τόσο εκτεταμένες ώστε να εμποδίζουν μηχανικά τον κολπικό τοκετό ή υπάρχει σημαντικός κίνδυνος αιμορραγίας.

Η διάγνωση μπορεί να προκαλέσει άγχος;

Ναι. Η διάγνωση HPV ή κονδυλωμάτων μπορεί να προκαλέσει αμηχανία, φόβο ή ανησυχία σχετικά με τη σχέση ή τη σεξουαλική υγεία.

Ο HPV όμως είναι εξαιρετικά συχνός και μπορεί να παραμένει χωρίς συμπτώματα για μεγάλο χρονικό διάστημα.

Η εμφάνιση κονδυλωμάτων δεν μπορεί να προσδιορίσει πότε ή από ποιον μεταδόθηκε ο HPV.
Η λοίμωξη μπορεί να έχει αποκτηθεί πολύ καιρό πριν εμφανιστούν οι πρώτες βλάβες.

Με λίγα λόγια
Τα γεννητικά κονδυλώματα είναι καλοήθεις βλάβες που σχετίζονται συνήθως με HPV χαμηλού κινδύνου. Η θεραπεία μπορεί να περιλαμβάνει τοπικά φάρμακα, κρυοθεραπεία, ηλεκτροκαυτηρίαση, laser ή χειρουργική εκτομή. Η κατάλληλη επιλογή εξαρτάται από τη θέση, τον αριθμό και το μέγεθος των βλαβών. Η θεραπεία αφαιρεί τις ορατές βλάβες αλλά δεν εξαλείφει άμεσα τον HPV, γι' αυτό μπορεί να εμφανιστούν υποτροπές.