Αιμορραγική Κύστη Ωοθήκης
Η αιμορραγική κύστη της ωοθήκης είναι συνήθως μία λειτουργική κύστη μέσα στην οποία έχει συμβεί αιμορραγία. Εμφανίζεται κυρίως σε γυναίκες αναπαραγωγικής ηλικίας και στις περισσότερες περιπτώσεις υποχωρεί μόνη της μέσα σε λίγες εβδομάδες. Μπορεί όμως να προκαλέσει ξαφνικό μονόπλευρο πόνο και, σπανιότερα, σημαντική ενδοκοιλιακή αιμορραγία.
Τι είναι η αιμορραγική κύστη;
Κατά τη διάρκεια ενός φυσιολογικού εμμηνορρυσιακού κύκλου αναπτύσσεται στην ωοθήκη ένα ωοθυλάκιο, από το οποίο απελευθερώνεται το ωάριο κατά την ωορρηξία.
Μετά την ωορρηξία σχηματίζεται το ωχρό σωμάτιο. Τόσο ένα ωοθυλάκιο όσο και, συχνότερα, ένα ωχρό σωμάτιο μπορεί να αιμορραγήσει στο εσωτερικό του και να δημιουργηθεί μία αιμορραγική κύστη.
Στις περισσότερες γυναίκες αποτελεί προσωρινή μεταβολή της ωοθήκης που σχετίζεται με τον φυσιολογικό κύκλο.
Πώς δημιουργείται;
1. Ανάπτυξη ωοθυλακίου
Κατά το πρώτο μέρος του κύκλου ένα ωοθυλάκιο αναπτύσσεται στην ωοθήκη.
2. Ωορρηξία
Το ώριμο ωοθυλάκιο απελευθερώνει το ωάριο.
3. Ωχρό σωμάτιο
Μετά την ωορρηξία το ωοθυλάκιο μετατρέπεται σε ωχρό σωμάτιο, το οποίο έχει πλούσια αγγείωση.
4. Αιμορραγία
Ένα μικρό αγγείο μπορεί να αιμορραγήσει μέσα στην κύστη και να δημιουργήσει την χαρακτηριστική εικόνα της αιμορραγικής κύστης.
Σε ποιες γυναίκες εμφανίζεται;
Οι αιμορραγικές κύστεις εμφανίζονται κυρίως σε γυναίκες που βρίσκονται σε αναπαραγωγική ηλικία και έχουν ωορρηκτικούς κύκλους.
Αναπαραγωγική ηλικία
Είναι πολύ συχνότερες πριν από την εμμηνόπαυση, όταν οι ωοθήκες εξακολουθούν να έχουν φυσιολογική ωορρηκτική δραστηριότητα.
Μετά την ωορρηξία
Πολλές αιμορραγικές κύστεις προέρχονται από αιμορραγία μέσα στο ωχρό σωμάτιο.
Αντιπηκτική αγωγή
Σε γυναίκες που λαμβάνουν αντιπηκτικά μπορεί να υπάρχει μεγαλύτερος κίνδυνος σημαντικής αιμορραγίας από το ωχρό σωμάτιο.
Ποια συμπτώματα μπορεί να προκαλέσει;
Μία μικρή αιμορραγική κύστη μπορεί να μην προκαλέσει κανένα σύμπτωμα και να ανακαλυφθεί τυχαία στο υπερηχογράφημα.
Μονόπλευρος πόνος
Μπορεί να εμφανιστεί πόνος χαμηλά δεξιά ή αριστερά, ανάλογα με την ωοθήκη στην οποία βρίσκεται η κύστη.
Ξαφνικός πόνος
Η αιμορραγία ή η ρήξη μιας κύστης μπορεί να προκαλέσει απότομη έναρξη πυελικού πόνου.
Αίσθημα πίεσης
Μεγαλύτερες κύστεις μπορεί να προκαλούν βάρος ή ενόχληση χαμηλά στην κοιλιά.
Χωρίς συμπτώματα
Πολλές αιμορραγικές κύστεις εντοπίζονται τυχαία κατά τη διάρκεια ενός γυναικολογικού υπερηχογραφήματος.
Πώς γίνεται η διάγνωση;
Η βασική εξέταση είναι το διακολπικό υπερηχογράφημα. Η αιμορραγική κύστη μπορεί να έχει αρκετά χαρακτηριστική εικόνα, η οποία όμως μεταβάλλεται καθώς το αίμα στο εσωτερικό της οργανώνεται.
Μέγεθος
Μετράται με ακρίβεια η διάμετρος της κύστης και αξιολογείται η συνολική εικόνα της ωοθήκης.
Εσωτερική μορφολογία
Μπορεί να εμφανίζονται λεπτές γραμμικές δομές από ινική ή θρόμβος αίματος στο εσωτερικό της κύστης.
Doppler
Η εξέταση της αγγείωσης βοηθά στην αξιολόγηση της βλάβης και στη διαφορική διάγνωση από άλλες ωοθηκικές μάζες.
Επανέλεγχος
Όταν χρειάζεται, ένα επαναληπτικό υπερηχογράφημα μπορεί να επιβεβαιώσει ότι η κύστη μειώνεται ή έχει εξαφανιστεί.
Πώς φαίνεται στον υπέρηχο;
Το αίμα μέσα στην κύστη αλλάζει μορφή με την πάροδο του χρόνου. Για αυτό η υπερηχογραφική εικόνα μιας αιμορραγικής κύστης μπορεί να διαφέρει ανάλογα με το στάδιο στο οποίο εξετάζεται.
Μία τυπική αιμορραγική κύστη μπορεί να εμφανίζει ένα λεπτό δικτυωτό πρότυπο στο εσωτερικό της ή έναν θρόμβο που δεν παρουσιάζει εσωτερική αγγείωση στο Doppler.
Μία αιμορραγική κύστη μπορεί ορισμένες φορές να μοιάζει με ενδομητρίωμα ή με άλλη σύνθετη ωοθηκική βλάβη.
Μπορεί να εξαφανιστεί μόνη της;
Ναι. Αυτό είναι το συνηθέστερο.
Οι περισσότερες τυπικές αιμορραγικές κύστεις σε γυναίκες αναπαραγωγικής ηλικίας υποχωρούν αυτόματα καθώς το αίμα απορροφάται και ολοκληρώνεται ο φυσιολογικός κύκλος της ωοθήκης.
Στις περισσότερες περιπτώσεις αρκεί κλινική και, όταν ενδείκνυται, υπερηχογραφική παρακολούθηση.
Χρειάζεται επαναληπτικό υπερηχογράφημα;
Όχι απαραίτητα σε κάθε μικρή και απολύτως τυπική αιμορραγική κύστη. Η ανάγκη επανελέγχου εξαρτάται από την ηλικία, το μέγεθος, τα συμπτώματα και την υπερηχογραφική εικόνα.
Τυπική εικόνα
Σε μία μικρή κύστη με κλασικά καλοήθη χαρακτηριστικά μπορεί να μην απαιτείται στενή παρακολούθηση.
Μεγαλύτερη κύστη
Μπορεί να συστηθεί επαναληπτικό υπερηχογράφημα ώστε να επιβεβαιωθεί η υποχώρησή της.
Αμφίβολη εικόνα
Ο επανέλεγχος μπορεί να βοηθήσει στη διάκριση μιας αιμορραγικής κύστης από ένα ενδομητρίωμα ή άλλη ωοθηκική βλάβη.
Επίμονα συμπτώματα
Εάν ο πόνος επιμένει ή επιδεινώνεται χρειάζεται νέα κλινική αξιολόγηση.
Πώς αντιμετωπίζεται;
Η αντιμετώπιση εξαρτάται κυρίως από την κλινική κατάσταση της γυναίκας και όχι μόνο από την παρουσία της κύστης στον υπέρηχο.
Παρακολούθηση
Είναι η συνηθέστερη αντιμετώπιση όταν η γυναίκα είναι κλινικά σταθερή και η υπερηχογραφική εικόνα είναι τυπικά καλοήθης.
Αναλγησία
Μπορεί να χρησιμοποιηθεί κατάλληλη αναλγητική αγωγή όταν υπάρχει ήπιος ή μέτριος πόνος.
Υπερηχογραφικός επανέλεγχος
Σε επιλεγμένες περιπτώσεις πραγματοποιείται νέος υπέρηχος για να επιβεβαιωθεί η υποχώρηση της κύστης.
Χειρουργική αντιμετώπιση
Χρειάζεται σε μικρό ποσοστό περιπτώσεων, κυρίως όταν υπάρχει σημαντική αιμορραγία, αιμοδυναμική αστάθεια, επίμονος έντονος πόνος ή διαγνωστική αμφιβολία.
Τι συμβαίνει αν σπάσει η κύστη;
Μία αιμορραγική κύστη μπορεί να υποστεί ρήξη και μέρος του αίματος να περάσει στην πύελο ή στην κοιλιακή κοιλότητα.
Μικρή ποσότητα αίματος μπορεί να προκαλέσει πόνο αλλά συχνά απορροφάται χωρίς να απαιτείται χειρουργική επέμβαση.
Σπανιότερα, η αιμορραγία μπορεί να είναι σημαντική και να προκαλέσει αιμοπεριτόναιο.
Η απόφαση εξαρτάται από την αιμοδυναμική κατάσταση, την ένταση των συμπτωμάτων, την ποσότητα της αιμορραγίας και την εξέλιξη της κλινικής εικόνας.
Πότε χρειάζεται άμεση ιατρική αξιολόγηση;
Έντονος ξαφνικός πόνος
Ιδιαίτερα όταν ο πόνος είναι μονόπλευρος, πολύ έντονος ή επιδεινώνεται.
Ζάλη ή λιποθυμική τάση
Μπορεί να αποτελούν ένδειξη σημαντικότερης ενδοκοιλιακής αιμορραγίας.
Αδυναμία ή ταχυκαρδία
Χρειάζονται άμεση αξιολόγηση όταν συνοδεύουν οξύ κοιλιακό πόνο.
Ναυτία και έμετος
Ιδιαίτερα με έντονο μονόπλευρο πόνο πρέπει να αξιολογούνται και για το ενδεχόμενο συστροφής της ωοθήκης.
Γιατί πρέπει να αποκλειστεί εγκυμοσύνη;
Σε μία γυναίκα αναπαραγωγικής ηλικίας που παρουσιάζει οξύ πυελικό πόνο, η πιθανότητα εγκυμοσύνης πρέπει πάντα να λαμβάνεται υπόψη.
Μία εξωμήτριος κύηση μπορεί να παρουσιάζεται με πόνο και ενδοκοιλιακή αιμορραγία και σε ορισμένες περιπτώσεις να μοιάζει κλινικά με ρήξη αιμορραγικής κύστης.
Αιμορραγική κύστη ή ενδομητρίωμα;
Οι δύο καταστάσεις μπορεί ορισμένες φορές να έχουν παρόμοια υπερηχογραφική εμφάνιση, αλλά είναι διαφορετικές.
Αιμορραγική κύστη
Συνήθως σχετίζεται με τον φυσιολογικό κύκλο και έχει την τάση να υποχωρεί αυτόματα.
Ενδομητρίωμα
Σχετίζεται με ενδομητρίωση και συνήθως επιμένει σε διαδοχικούς υπερηχογραφικούς ελέγχους.
Όταν η εικόνα δεν είναι απολύτως σαφής, η επανάληψη του υπερηχογραφήματος μετά από κατάλληλο χρονικό διάστημα μπορεί να βοηθήσει σημαντικά στη διαφορική διάγνωση.
Σημαίνει ότι υπάρχει καρκίνος;
Όχι.
Μία τυπική αιμορραγική κύστη σε γυναίκα αναπαραγωγικής ηλικίας αποτελεί κατά κανόνα καλοήθη λειτουργική μεταβολή της ωοθήκης.
Ωστόσο, οποιαδήποτε ωοθηκική βλάβη με άτυπη μορφολογία ή επίμονη εικόνα χρειάζεται κατάλληλη αξιολόγηση ώστε να επιβεβαιωθεί η διάγνωση.
Τι σημαίνει αιμορραγική κύστη μετά την εμμηνόπαυση;
Μετά την εμμηνόπαυση οι ωοθήκες δεν αναμένεται να σχηματίζουν φυσιολογικά ωοθυλάκια και ωχρά σωμάτια.
Για αυτό μία σύνθετη ή «αιμορραγική» ωοθηκική βλάβη σε μετεμμηνοπαυσιακή γυναίκα χρειάζεται προσεκτικότερη διερεύνηση και δεν πρέπει απλώς να θεωρείται λειτουργική κύστη.
Επηρεάζει τη γονιμότητα;
Μία μεμονωμένη αιμορραγική κύστη συνήθως δεν επηρεάζει τη μελλοντική γονιμότητα.
Στις περισσότερες περιπτώσεις υποχωρεί χωρίς να προκαλέσει μόνιμη βλάβη στην ωοθήκη.
Όταν, σπανιότερα, χρειάζεται χειρουργική επέμβαση σε γυναίκα αναπαραγωγικής ηλικίας, στόχος είναι η διατήρηση όσο το δυνατόν περισσότερου φυσιολογικού ωοθηκικού ιστού.
Μπορεί να εμφανιστεί στην αρχή της εγκυμοσύνης;
Ναι. Στην αρχή της εγκυμοσύνης είναι φυσιολογικό να υπάρχει στην ωοθήκη το ωχρό σωμάτιο της κύησης, το οποίο υποστηρίζει ορμονικά την πρώιμη εγκυμοσύνη.
Το ωχρό σωμάτιο μπορεί ορισμένες φορές να έχει αιμορραγική εμφάνιση στο υπερηχογράφημα.
Η συνολική αξιολόγηση όμως πρέπει να γίνεται σε συνδυασμό με τη θέση της κύησης, τα συμπτώματα και τα υπόλοιπα υπερηχογραφικά ευρήματα.
Μπορεί να ξανασυμβεί;
Ναι.
Επειδή οι αιμορραγικές κύστεις σχετίζονται με την ωορρηξία, μία γυναίκα μπορεί να εμφανίσει νέα λειτουργική ή αιμορραγική κύστη σε διαφορετικό εμμηνορρυσιακό κύκλο.
Αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα ότι υπάρχει κάποια πάθηση της ωοθήκης.
Η αιμορραγική κύστη της ωοθήκης είναι συνήθως μία καλοήθης λειτουργική κύστη μέσα στην οποία έχει συμβεί αιμορραγία. Εμφανίζεται κυρίως σε γυναίκες αναπαραγωγικής ηλικίας και στις περισσότερες περιπτώσεις υποχωρεί αυτόματα. Η αντιμετώπιση είναι συνήθως συντηρητική, αλλά ξαφνικός έντονος πόνος, ζάλη, λιποθυμική τάση ή επιδείνωση των συμπτωμάτων χρειάζονται άμεση ιατρική αξιολόγηση ώστε να αποκλειστεί σημαντική αιμορραγία, συστροφή της ωοθήκης ή άλλη αιτία οξέος πυελικού πόνου.