ΕΜΜΗΝΟΠΑΥΣΗ

Συμπτώματα Περιεμμηνόπαυσης & Εμμηνόπαυσης

Η μετάβαση προς την εμμηνόπαυση είναι μία φυσιολογική περίοδος στη ζωή της γυναίκας. Οι ορμονικές μεταβολές μπορεί να προκαλέσουν αλλαγές στον κύκλο, εξάψεις, διαταραχές ύπνου, μεταβολές της διάθεσης και συμπτώματα από το ουρογεννητικό σύστημα, με πολύ διαφορετική ένταση από γυναίκα σε γυναίκα.

Τι είναι η περιεμμηνόπαυση;

Περιεμμηνόπαυση ονομάζουμε τη μεταβατική περίοδο πριν από την εμμηνόπαυση, κατά την οποία η λειτουργία των ωοθηκών και η παραγωγή ορμονών αρχίζουν να μεταβάλλονται.

Μπορεί να ξεκινήσει αρκετά χρόνια πριν από την τελευταία περίοδο και συχνά το πρώτο σημάδι είναι μία αλλαγή στη συχνότητα, στη διάρκεια ή στην ποσότητα της εμμήνου ρύσεως.

Πότε λέμε ότι μία γυναίκα βρίσκεται στην εμμηνόπαυση;

Η φυσική εμμηνόπαυση διαπιστώνεται αναδρομικά όταν έχουν περάσει 12 συνεχόμενοι μήνες χωρίς περίοδο και δεν υπάρχει άλλη παθολογική ή φυσιολογική αιτία που να εξηγεί την αμηνόρροια.

Η ηλικία εμφάνισης διαφέρει από γυναίκα σε γυναίκα. Η μετάβαση δεν συμβαίνει απότομα· αποτελεί μέρος μιας σταδιακής μεταβολής της ωοθηκικής λειτουργίας.

Σημαντικό: η εμμηνόπαυση δεν είναι ασθένεια. Είναι μία φυσιολογική βιολογική μετάβαση. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι συμπτώματα που επηρεάζουν σημαντικά την ποιότητα ζωής πρέπει απλώς να γίνονται ανεκτά.

Ποια είναι τα συχνότερα συμπτώματα;

Δεν εμφανίζουν όλες οι γυναίκες τα ίδια συμπτώματα και η έντασή τους μπορεί να διαφέρει σημαντικά.

Αλλαγές στην περίοδο Ο κύκλος μπορεί να γίνει μικρότερος ή μεγαλύτερος, η περίοδος περισσότερο ή λιγότερο έντονη και μπορεί να υπάρχουν μήνες χωρίς έμμηνο ρύση.

Εξάψεις Αιφνίδιο αίσθημα έντονης ζέστης, συχνά στο πρόσωπο, στον λαιμό και στο άνω μέρος του σώματος.

Νυχτερινές εφιδρώσεις Οι εξάψεις κατά τη διάρκεια της νύχτας μπορεί να προκαλούν έντονη εφίδρωση και διακοπές του ύπνου.

Διαταραχές ύπνου Δυσκολία στην έλευση του ύπνου, συχνές αφυπνίσεις ή αίσθημα ότι ο ύπνος δεν είναι ξεκούραστος.

Μεταβολές διάθεσης Ευερεθιστότητα, άγχος ή μεταβολές της διάθεσης μπορεί να εμφανιστούν ή να επιδεινωθούν κατά τη διάρκεια της μετάβασης.

Κολπική ξηρότητα Η μείωση των οιστρογόνων μπορεί να προκαλέσει ξηρότητα, ερεθισμό ή αίσθημα καύσου στον κόλπο.

Πόνος στη σεξουαλική επαφή Οι αλλαγές στους ιστούς του κόλπου μπορεί να κάνουν τη σεξουαλική επαφή δυσάρεστη ή επώδυνη.

Ουρολογικά συμπτώματα Μπορεί να εμφανιστούν συχνουρία, επιτακτική ούρηση, δυσφορία ή μεγαλύτερη προδιάθεση για ουρολοιμώξεις.

Τι είναι οι εξάψεις;

Οι εξάψεις είναι από τα χαρακτηριστικότερα συμπτώματα της εμμηνοπαυσιακής μετάβασης.

Συνήθως περιγράφονται ως ξαφνικό κύμα θερμότητας που ξεκινά στο άνω μέρος του σώματος και μπορεί να συνοδεύεται από ερυθρότητα, εφίδρωση και μερικές φορές αίσθημα παλμών.

Μπορεί να εμφανίζονται σπάνια ή πολλές φορές μέσα στην ημέρα και, όταν συμβαίνουν τη νύχτα, να επηρεάζουν σημαντικά την ποιότητα του ύπνου.

Γιατί αλλάζει ο ύπνος;

Οι νυχτερινές εξάψεις μπορούν να προκαλούν επανειλημμένες αφυπνίσεις, αλλά οι διαταραχές ύπνου στην περιεμμηνόπαυση δεν οφείλονται πάντοτε μόνο σε αυτές.

Η ηλικία, το άγχος, η διάθεση και άλλες διαταραχές ύπνου μπορεί επίσης να συμμετέχουν και πρέπει να λαμβάνονται υπόψη.

Μπορεί να επηρεαστεί η διάθεση;

Κατά την περιεμμηνόπαυση ορισμένες γυναίκες παρατηρούν μεγαλύτερη ευερεθιστότητα, συναισθηματικές διακυμάνσεις ή αυξημένο άγχος.

Τα συμπτώματα αυτά μπορεί να σχετίζονται με τις ορμονικές μεταβολές, αλλά μπορεί επίσης να επηρεάζονται από τον ύπνο, τις εξάψεις και άλλους παράγοντες της καθημερινότητας.

Επίμονα ή σοβαρά συμπτώματα διάθεσης χρειάζονται κατάλληλη αξιολόγηση και δεν πρέπει να αποδίδονται αυτόματα στην εμμηνόπαυση.

Τι γίνεται με τη μνήμη και τη συγκέντρωση;

Ορισμένες γυναίκες κατά την περιεμμηνόπαυση περιγράφουν δυσκολία συγκέντρωσης, μεγαλύτερη αφηρημάδα ή το αίσθημα του λεγόμενου «brain fog».

Οι αλλαγές αυτές μπορεί να επηρεάζονται από τις ορμονικές μεταβολές, αλλά και από τον ανεπαρκή ύπνο, το άγχος και τα αγγειοκινητικά συμπτώματα.

Με απλά λόγια: η αίσθηση ότι «δεν συγκεντρώνομαι όπως παλιά» μπορεί να εμφανιστεί στην περιεμμηνόπαυση. Δεν σημαίνει από μόνη της ότι υπάρχει κάποια νευρολογική νόσος.

Μπορεί να αλλάξει η σεξουαλική ζωή;

Ναι. Η σεξουαλική υγεία μπορεί να επηρεαστεί από πολλούς διαφορετικούς παράγοντες κατά την εμμηνόπαυση.

Η κολπική ξηρότητα και ο πόνος στην επαφή μπορεί να μειώσουν τη σεξουαλική επιθυμία, ενώ παράλληλα ο ύπνος, η διάθεση, η σχέση και η γενική κατάσταση υγείας μπορεί επίσης να επηρεάζουν τη σεξουαλική λειτουργία.

Τι είναι το ουρογεννητικό σύνδρομο της εμμηνόπαυσης;

Μετά τη μείωση των οιστρογόνων μπορεί να εμφανιστούν αλλαγές στον κόλπο, στο αιδοίο και στο κατώτερο ουροποιητικό σύστημα.

Τα συμπτώματα μπορεί να περιλαμβάνουν ξηρότητα, κάψιμο, ερεθισμό, πόνο κατά τη σεξουαλική επαφή, συχνουρία ή υποτροπιάζουσες ουρολοιμώξεις.

Σε αντίθεση με τις εξάψεις, τα ουρογεννητικά συμπτώματα συνήθως δεν υποχωρούν από μόνα τους με την πάροδο του χρόνου και μπορεί να επιδεινώνονται χωρίς αντιμετώπιση.

Αλλαγές στο σώμα και στο βάρος

Με την ηλικία μπορεί να αλλάζει η σύσταση του σώματος, με τάση για μείωση της μυϊκής μάζας και αύξηση του λίπους, ιδιαίτερα στην περιοχή της κοιλιάς.

Η εμμηνόπαυση δεν αποτελεί τη μοναδική αιτία αύξησης του σωματικού βάρους. Η ηλικία, η φυσική δραστηριότητα, η διατροφή, ο ύπνος και άλλοι μεταβολικοί παράγοντες έχουν επίσης σημαντικό ρόλο.

Μυϊκοί πόνοι και αρθραλγίες

Μυοσκελετικές ενοχλήσεις και πόνοι στις αρθρώσεις αναφέρονται συχνά κατά τη μετάβαση στην εμμηνόπαυση.

Επειδή όμως τέτοια συμπτώματα μπορεί να έχουν πολλές αιτίες, επίμονος ή σημαντικός πόνος χρειάζεται κατάλληλη αξιολόγηση και δεν πρέπει να αποδίδεται αυτόματα στις ορμονικές αλλαγές.

Χρειάζονται ορμονικές εξετάσεις για τη διάγνωση;

Στις περισσότερες γυναίκες της αναμενόμενης ηλικίας, η διάγνωση της περιεμμηνόπαυσης και της εμμηνόπαυσης βασίζεται κυρίως στην ηλικία, στα συμπτώματα και στις αλλαγές του εμμηνορρυσιακού κύκλου.

Η FSH και άλλες ορμόνες μπορεί να παρουσιάζουν σημαντικές διακυμάνσεις κατά την περιεμμηνόπαυση και επομένως μία μεμονωμένη μέτρηση δεν είναι πάντοτε χρήσιμη.

Σημαντικό: δεν χρειάζεται κάθε γυναίκα ένα μεγάλο «ορμονικό πακέτο» για να διαγνωστεί η εμμηνόπαυση. Οι εξετάσεις επιλέγονται όταν υπάρχει συγκεκριμένη κλινική ένδειξη.

Πρέπει να ελεγχθεί ο θυρεοειδής;

Ορισμένα συμπτώματα θυρεοειδικής δυσλειτουργίας μπορεί να μοιάζουν με συμπτώματα της περιεμμηνόπαυσης.

Όταν υπάρχουν ενδείξεις από το ιστορικό ή την κλινική εικόνα, μπορεί να χρειάζεται έλεγχος θυρεοειδικής λειτουργίας ή άλλη στοχευμένη διερεύνηση.

Είναι κάθε ακανόνιστη αιμορραγία φυσιολογική;

Όχι. Οι αλλαγές στην περίοδο είναι πολύ συχνές κατά την περιεμμηνόπαυση, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε μορφή αιμορραγίας πρέπει να θεωρείται φυσιολογική.

Πολύ έντονη ή παρατεταμένη αιμορραγία, αιμορραγία μεταξύ περιόδων ή μετά τη σεξουαλική επαφή μπορεί να χρειάζεται περαιτέρω διερεύνηση.

Και αν εμφανιστεί αίμα μετά την εμμηνόπαυση;

Κάθε κολπική αιμορραγία που εμφανίζεται μετά την εγκατάσταση της εμμηνόπαυσης χρειάζεται ιατρική αξιολόγηση.

Στις περισσότερες περιπτώσεις η αιτία δεν είναι κακοήθεια, αλλά πρέπει να αποκλειστούν παθήσεις του ενδομητρίου, του τραχήλου και άλλες γυναικολογικές αιτίες.

Πότε χρειάζεται έλεγχος: ακόμη και μία μικρή ποσότητα αίματος ή καφέ εκκρίσεων μετά την εμμηνόπαυση πρέπει να αναφέρεται στον γυναικολόγο.

Υπάρχουν αποτελεσματικές θεραπείες;

Ναι. Η θεραπεία εξαρτάται από το ποια συμπτώματα υπάρχουν, πόσο επηρεάζουν την ποιότητα ζωής, την ηλικία, το ιατρικό ιστορικό και τις προτιμήσεις της γυναίκας.

Ορμονική θεραπεία εμμηνόπαυσης Αποτελεί την αποτελεσματικότερη θεραπεία για τις εξάψεις και τις νυχτερινές εφιδρώσεις σε κατάλληλα επιλεγμένες γυναίκες.

Τοπική κολπική θεραπεία Μπορεί να είναι ιδιαίτερα αποτελεσματική για ξηρότητα, δυσπαρευνία και άλλα ουρογεννητικά συμπτώματα.

Μη ορμονικές θεραπείες Υπάρχουν επιλογές για γυναίκες που δεν επιθυμούν ή δεν μπορούν να χρησιμοποιήσουν ορμονική θεραπεία.

Τρόπος ζωής και συνολική υγεία Άσκηση, διατροφή, ύπνος, διακοπή καπνίσματος και έλεγχος καρδιαγγειακών παραγόντων έχουν σημαντικό ρόλο στη μακροπρόθεσμη υγεία.

Χρειάζεται κάθε γυναίκα HRT;

Όχι. Η ορμονική θεραπεία δεν είναι απαραίτητη για κάθε γυναίκα που περνά την εμμηνόπαυση.

Για γυναίκες όμως με ενοχλητικά συμπτώματα μπορεί να αποτελεί πολύ αποτελεσματική θεραπεία, εφόσον δεν υπάρχουν αντενδείξεις και έχει προηγηθεί εξατομικευμένη αξιολόγηση.

Τι πρέπει να αξιολογηθεί συνολικά;

Η επίσκεψη για την εμμηνόπαυση δεν χρειάζεται να περιορίζεται μόνο στην αντιμετώπιση των εξάψεων.

Συμπτώματα και ποιότητα ζωής Αξιολογείται ποια συμπτώματα ενοχλούν πραγματικά τη συγκεκριμένη γυναίκα.

Καρδιαγγειακή υγεία Αρτηριακή πίεση, κάπνισμα, λιπίδια, διαβήτης και άλλοι παράγοντες κινδύνου έχουν ιδιαίτερη σημασία.

Υγεία των οστών Αξιολογούνται παράγοντες κινδύνου για οστεοπόρωση και κατάγματα.

Σεξουαλική και ουρογεννητική υγεία Συμπτώματα που συχνά δεν αναφέρονται αυθόρμητα πρέπει να μπορούν να συζητηθούν χωρίς αμηχανία.

Η θεραπεία πρέπει να είναι εξατομικευμένη

Δεν υπάρχει μία θεραπεία που να είναι κατάλληλη για όλες τις γυναίκες.

Μία γυναίκα μπορεί να χρειάζεται μόνο ενημέρωση και παρακολούθηση, μία άλλη τοπική θεραπεία για κολπικά συμπτώματα και μία άλλη συστηματική ορμονική ή μη ορμονική θεραπεία για έντονες εξάψεις.

Το βασικό μήνυμα: η εμμηνόπαυση είναι φυσιολογικό στάδιο της ζωής, αλλά τα συμπτώματά της δεν χρειάζεται να υποβαθμίζουν την καθημερινότητα μιας γυναίκας. Με σωστή αξιολόγηση μπορούμε να επιλέξουμε μία ασφαλή και εξατομικευμένη αντιμετώπιση ανάλογα με τις ανάγκες της.