Πόνος στην Περίοδο – Δυσμηνόρροια
Η δυσμηνόρροια είναι ο πόνος που εμφανίζεται λίγο πριν ή κατά τη διάρκεια της περιόδου. Είναι πολύ συχνή, ιδιαίτερα στις νεότερες γυναίκες, αλλά όταν ο πόνος είναι έντονος, επιδεινώνεται με την πάροδο του χρόνου ή επηρεάζει σημαντικά την καθημερινότητα, χρειάζεται διερεύνηση για πιθανή υποκείμενη γυναικολογική πάθηση.
Τι είναι η δυσμηνόρροια;
Η δυσμηνόρροια είναι ο πόνος που σχετίζεται με την έμμηνο ρύση και συνήθως εντοπίζεται χαμηλά στην κοιλιά ή την πύελο.
Ο πόνος μπορεί να ξεκινά λίγες ώρες πριν από την περίοδο ή μαζί με την έναρξη της αιμορραγίας και να διαρκεί από μερικές ώρες έως αρκετές ημέρες.
Πρωτοπαθής και δευτεροπαθής δυσμηνόρροια
Πρωτοπαθής δυσμηνόρροια
Πόνος περιόδου χωρίς υποκείμενη ανατομική ή γυναικολογική πάθηση. Συνήθως εμφανίζεται από την εφηβεία ή τα πρώτα χρόνια μετά την έναρξη της περιόδου.
Δευτεροπαθής δυσμηνόρροια
Πόνος που προκαλείται από συγκεκριμένη γυναικολογική πάθηση, όπως ενδομητρίωση, αδενομύωση ή ινομυώματα.
Γιατί προκαλείται η πρωτοπαθής δυσμηνόρροια;
Κατά την περίοδο, το ενδομήτριο παράγει ουσίες που ονομάζονται προσταγλανδίνες.
Οι προσταγλανδίνες προκαλούν συσπάσεις της μήτρας ώστε να αποβληθεί το ενδομήτριο.
Σε ορισμένες γυναίκες η παραγωγή προσταγλανδινών είναι αυξημένη, με αποτέλεσμα πιο έντονες συσπάσεις και περισσότερο πόνο.
Πρόκειται κυρίως για υπερβολική φυσιολογική αντίδραση στις προσταγλανδίνες της περιόδου.
Ποια συμπτώματα μπορεί να υπάρχουν;
Κράμπες χαμηλά στην κοιλιά
Συχνά έχουν κυματοειδή μορφή και είναι εντονότερες τις πρώτες ημέρες της περιόδου.
Πόνος στη μέση
Ο πόνος μπορεί να αντανακλά στη μέση ή στο κάτω μέρος της πλάτης.
Πόνος στους μηρούς
Μπορεί να υπάρχει αντανάκλαση του πόνου προς τους μηρούς.
Ναυτία
Ορισμένες γυναίκες εμφανίζουν ναυτία ή γαστρεντερική δυσφορία.
Διάρροια
Οι προσταγλανδίνες μπορούν να επηρεάσουν και το έντερο.
Κεφαλαλγία ή κόπωση
Μπορεί να συνυπάρχουν ιδιαίτερα τις πρώτες ημέρες της περιόδου.
Πότε μπορεί να υπάρχει υποκείμενη πάθηση;
Ορισμένα χαρακτηριστικά αυξάνουν την πιθανότητα δευτεροπαθούς δυσμηνόρροιας.
Ο πόνος ξεκίνησε αργότερα στη ζωή
Νέα εμφάνιση έντονου πόνου σε γυναίκα που προηγουμένως είχε ανώδυνες περιόδους χρειάζεται αξιολόγηση.
Ο πόνος επιδεινώνεται
Σταδιακή επιδείνωση από χρόνο σε χρόνο μπορεί να σχετίζεται με υποκείμενη πάθηση.
Πόνος και εκτός περιόδου
Χρόνιος πυελικός πόνος ή πόνος και σε άλλες φάσεις του κύκλου μπορεί να υποδηλώνει ενδομητρίωση ή άλλη αιτία.
Πόνος στην επαφή
Βαθιά δυσπαρευνία μπορεί να σχετίζεται με ενδομητρίωση ή άλλες παθήσεις της πυέλου.
Πολύ έντονη περίοδος
Έντονη αιμορραγία μαζί με πόνο μπορεί να σχετίζεται με αδενομύωση ή ινομυώματα.
Δυσκολία σύλληψης
Η συνύπαρξη υπογονιμότητας και σημαντικής δυσμηνόρροιας αυξάνει την υποψία ενδομητρίωσης.
Τι σχέση έχει η ενδομητρίωση;
Η ενδομητρίωση είναι μία από τις σημαντικότερες αιτίες δευτεροπαθούς δυσμηνόρροιας.
Μπορεί να προκαλεί πόνο πριν και κατά την περίοδο, αλλά και συμπτώματα σε άλλες χρονικές στιγμές.
Έντονη δυσμηνόρροια
Ο πόνος μπορεί να ξεκινά πριν από την περίοδο και να διαρκεί αρκετές ημέρες.
Δυσπαρευνία
Μπορεί να υπάρχει βαθύς πόνος κατά ή μετά τη σεξουαλική επαφή.
Πόνος στην αφόδευση
Ορισμένες γυναίκες εμφανίζουν κυκλικό πόνο κατά την αφόδευση, ιδιαίτερα κατά την περίοδο.
Προβλήματα γονιμότητας
Η ενδομητρίωση μπορεί σε ορισμένες γυναίκες να σχετίζεται με δυσκολία σύλληψης.
Η διάγνωση βασίζεται στο ιστορικό, την εξέταση και την κατάλληλη απεικόνιση.
Τι σχέση έχει η αδενομύωση;
Η αδενομύωση είναι κατάσταση κατά την οποία ιστός παρόμοιος με το ενδομήτριο βρίσκεται μέσα στο μυϊκό τοίχωμα της μήτρας.
Μπορεί να προκαλεί:
Έντονο πόνο περιόδου
Η δυσμηνόρροια μπορεί να γίνεται σταδιακά πιο έντονη.
Βαριά περίοδο
Συχνά συνυπάρχει αυξημένη ή παρατεταμένη αιμορραγία.
Αίσθημα πίεσης
Σε ορισμένες γυναίκες η μήτρα μπορεί να είναι διογκωμένη ή ευαίσθητη.
Μπορούν τα ινομυώματα να προκαλούν πόνο;
Ναι. Αν και αρκετές γυναίκες με ινομυώματα δεν έχουν συμπτώματα, ορισμένα ινομυώματα μπορεί να σχετίζονται με:
Έντονη περίοδο
Ιδιαίτερα όταν τα ινομυώματα επηρεάζουν την ενδομητρική κοιλότητα.
Πόνο ή πίεση
Μεγαλύτερα ινομυώματα μπορεί να προκαλούν αίσθημα βάρους ή πίεσης στην πύελο.
Κράμπες
Σε ορισμένες γυναίκες οι συσπάσεις κατά την περίοδο γίνονται περισσότερο επώδυνες.
Πότε χρειάζεται διερεύνηση;
Η αξιολόγηση βασίζεται κυρίως στα χαρακτηριστικά του πόνου και στα συνοδά συμπτώματα.
Ιστορικό
Αξιολογείται πότε αρχίζει ο πόνος, πόσο διαρκεί, πόσο έντονος είναι και αν συνδέεται με άλλες φάσεις του κύκλου.
Γυναικολογική εξέταση
Μπορεί να αποκαλύψει ευαισθησία, διογκωμένη μήτρα ή άλλα πυελικά ευρήματα.
Διακολπικό υπερηχογράφημα
Μπορεί να βοηθήσει στην αναγνώριση αδενομύωσης, ινομυωμάτων, ενδομητριωμάτων ή άλλης πυελικής παθολογίας.
Τι μπορεί να δείξει το υπερηχογράφημα;
Ενδομητρίωμα
Μπορεί να εμφανιστεί ως χαρακτηριστική κύστη της ωοθήκης σε γυναίκες με ενδομητρίωση.
Αδενομύωση
Μπορεί να υπάρχουν χαρακτηριστικές μεταβολές στο μυομήτριο.
Ινομυώματα
Αξιολογούνται το μέγεθος, ο αριθμός και η θέση τους.
Άλλες πυελικές παθήσεις
Κύστεις ωοθηκών ή άλλες αλλοιώσεις μπορούν επίσης να προκαλούν πόνο.
Πώς αντιμετωπίζεται ο πόνος;
Η θεραπεία εξαρτάται από την ένταση των συμπτωμάτων, την πιθανή αιτία και τις ανάγκες κάθε γυναίκας.
Μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη
Φάρμακα όπως η ιβουπροφαίνη ή άλλα NSAIDs μειώνουν την παραγωγή προσταγλανδινών και αποτελούν συχνά θεραπεία πρώτης γραμμής όταν δεν υπάρχει αντένδειξη.
Απλά αναλγητικά
Μπορούν να χρησιμοποιηθούν σε επιλεγμένες γυναίκες ανάλογα με την ένταση του πόνου και το ιατρικό ιστορικό.
Σε γυναίκες με προβλέψιμο κύκλο μπορεί να είναι χρήσιμο να ξεκινούν με την έναρξη των συμπτωμάτων ή λίγο πριν από την αναμενόμενη περίοδο, σύμφωνα με ιατρική οδηγία.
Μπορεί να βοηθήσει η ορμονική θεραπεία;
Ναι. Η καταστολή ή τροποποίηση της ωορρηξίας και της εμμήνου ρύσεως μπορεί να μειώσει σημαντικά τη δυσμηνόρροια.
Αντισυλληπτικό χάπι
Μπορεί να μειώσει τόσο την ένταση της αιμορραγίας όσο και τον πόνο.
Προγεσταγόνα
Μπορούν να χρησιμοποιηθούν σε διάφορα θεραπευτικά σχήματα ανάλογα με την περίπτωση.
Ορμονικό σπιράλ
Το ενδομήτριο σύστημα λεβονοργεστρέλης μπορεί να μειώσει σημαντικά τόσο την αιμορραγία όσο και τη δυσμηνόρροια σε κατάλληλες γυναίκες.
Συνεχής ορμονική θεραπεία
Σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να χρησιμοποιηθεί για να μειωθεί ή να κατασταλεί η έμμηνος ρύση.
Τι άλλο μπορεί να βοηθήσει;
Θερμότητα
Θερμοφόρα ή άλλο τοπικό θερμικό μέσο μπορεί να ανακουφίσει τις κράμπες σε αρκετές γυναίκες.
Άσκηση
Τακτική φυσική δραστηριότητα μπορεί να μειώσει τη βαρύτητα των συμπτωμάτων σε ορισμένες γυναίκες.
Ύπνος και ξεκούραση
Η επαρκής ξεκούραση μπορεί να βοηθήσει στην καλύτερη διαχείριση των συμπτωμάτων.
Χρειάζεται ποτέ χειρουργική αντιμετώπιση;
Όχι για την πρωτοπαθή δυσμηνόρροια.
Χειρουργική θεραπεία εξετάζεται όταν υπάρχει συγκεκριμένη πάθηση που προκαλεί τα συμπτώματα.
Ενδομητρίωση
Σε επιλεγμένες περιπτώσεις μπορεί να χρειάζεται λαπαροσκοπική θεραπεία.
Ινομυώματα
Η αντιμετώπιση εξαρτάται από τη θέση, το μέγεθος, τα συμπτώματα και την επιθυμία γονιμότητας.
Άλλη οργανική παθολογία
Η επέμβαση προσαρμόζεται στη συγκεκριμένη διάγνωση και όχι απλώς στην παρουσία πόνου.
Η δυσμηνόρροια επηρεάζει τη γονιμότητα;
Η πρωτοπαθής δυσμηνόρροια από μόνη της δεν επηρεάζει τη γονιμότητα.
Ωστόσο, ορισμένες αιτίες δευτεροπαθούς δυσμηνόρροιας, ιδιαίτερα η ενδομητρίωση, μπορεί να σχετίζονται με μειωμένη γονιμότητα.
Η σημασία εξαρτάται από την πραγματική αιτία του πόνου.
Πότε χρειάζεται γυναικολογική αξιολόγηση;
Ο πόνος επηρεάζει την καθημερινότητα
Όταν οδηγεί συχνά σε απουσία από εργασία, σχολείο ή καθημερινές δραστηριότητες.
Ο πόνος επιδεινώνεται
Ιδιαίτερα όταν έχει γίνει σταδιακά εντονότερος τα τελευταία χρόνια.
Υπάρχει πόνος και εκτός περιόδου
Μπορεί να χρειάζεται διερεύνηση για ενδομητρίωση ή άλλη πυελική πάθηση.
Υπάρχει πόνος στην επαφή
Βαθιά δυσπαρευνία μπορεί να αποτελεί σημαντικό συνοδό σύμπτωμα.
Η περίοδος είναι πολύ έντονη
Η συνύπαρξη σημαντικής αιμορραγίας μπορεί να κατευθύνει τη διερεύνηση προς αδενομύωση ή ινομυώματα.
Τα απλά αναλγητικά δεν βοηθούν
Επίμονα συμπτώματα παρά κατάλληλη θεραπεία χρειάζονται επανεκτίμηση.
Πότε ο πόνος χρειάζεται άμεση αξιολόγηση;
Ο ξαφνικός και πολύ έντονος πυελικός πόνος δεν πρέπει να αποδίδεται αυτόματα στην περίοδο.
Σε αυτές τις περιπτώσεις πρέπει να αποκλειστούν καταστάσεις όπως έκτοπη κύηση, συστροφή ωοθήκης ή άλλη οξεία πυελική παθολογία.
Η δυσμηνόρροια είναι πολύ συχνή και συνήθως οφείλεται στις αυξημένες προσταγλανδίνες και τις συσπάσεις της μήτρας κατά την περίοδο. Όταν όμως ο πόνος είναι πολύ έντονος, επιδεινώνεται, εμφανίζεται και εκτός περιόδου ή συνοδεύεται από έντονη αιμορραγία, δυσπαρευνία ή προβλήματα γονιμότητας, πρέπει να διερευνηθούν παθήσεις όπως η ενδομητρίωση, η αδενομύωση ή τα ινομυώματα. Υπάρχουν αποτελεσματικές φαρμακευτικές και ορμονικές θεραπείες και η αντιμετώπιση προσαρμόζεται στην πραγματική αιτία των συμπτωμάτων.