Παθήσεις Πλακούντα
Ο πλακούντας αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα όργανα της εγκυμοσύνης, καθώς εξασφαλίζει την παροχή οξυγόνου και θρεπτικών συστατικών στο έμβρυο. Ορισμένες διαταραχές της θέσης, της πρόσφυσης ή της λειτουργίας του μπορεί να επηρεάσουν την πορεία της εγκυμοσύνης και να χρειάζονται στενότερη παρακολούθηση.
Ποιος είναι ο ρόλος του πλακούντα;
Ο πλακούντας αναπτύσσεται μέσα στη μήτρα κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης και αποτελεί τη βασική σύνδεση ανάμεσα στη μητέρα και το έμβρυο.
Μέσω του πλακούντα το έμβρυο λαμβάνει οξυγόνο και θρεπτικά συστατικά, ενώ παράλληλα απομακρύνονται προϊόντα του μεταβολισμού. Ο πλακούντας παράγει επίσης ορμόνες απαραίτητες για τη φυσιολογική εξέλιξη της εγκυμοσύνης.
Όταν όμως υπάρχει πρόβλημα στη θέση, την πρόσφυση ή τη λειτουργία του, μπορεί να χρειάζεται ειδικότερη παρακολούθηση και διαφορετικός σχεδιασμός του τοκετού.
Ποιες είναι οι σημαντικότερες παθήσεις του πλακούντα;
Προδρομικός πλακούντας
Ο πλακούντας βρίσκεται χαμηλά μέσα στη μήτρα και μπορεί να καλύπτει μερικώς ή πλήρως το έσω τραχηλικό στόμιο.
Αποκόλληση πλακούντα
Ο πλακούντας αποχωρίζεται μερικώς ή πλήρως από το τοίχωμα της μήτρας πριν από τη γέννηση του μωρού.
Placenta Accreta Spectrum
Ο πλακούντας προσκολλάται παθολογικά βαθιά στο τοίχωμα της μήτρας και δεν αποχωρίζεται φυσιολογικά μετά τον τοκετό.
Πλακουντιακή δυσλειτουργία
Ο πλακούντας δεν λειτουργεί επαρκώς ώστε να υποστηρίζει με τον αναμενόμενο τρόπο την ανάπτυξη και την οξυγόνωση του εμβρύου.
Προδρομικός πλακούντας
Ο προδρομικός πλακούντας – placenta previa είναι μία κατάσταση στην οποία ο πλακούντας βρίσκεται στο κατώτερο τμήμα της μήτρας και καλύπτει το έσω τραχηλικό στόμιο.
Ένας πλακούντας που φαίνεται χαμηλά σε υπερηχογράφημα νωρίς στην εγκυμοσύνη δεν σημαίνει απαραίτητα ότι θα παραμείνει χαμηλά μέχρι το τέλος. Καθώς μεγαλώνει η μήτρα, η σχέση του πλακούντα με τον τράχηλο συχνά μεταβάλλεται.
Χαμηλή πρόσφυση πλακούντα
Ο πλακούντας βρίσκεται κοντά στον τράχηλο χωρίς να καλύπτει το έσω τραχηλικό στόμιο.
Placenta previa
Ο πλακούντας καλύπτει το έσω τραχηλικό στόμιο και μπορεί να εμποδίζει τον ασφαλή κολπικό τοκετό.
Κάθε σημαντική αιμορραγία κατά το δεύτερο ή τρίτο τρίμηνο της εγκυμοσύνης χρειάζεται άμεση μαιευτική αξιολόγηση.
Πώς διαγιγνώσκεται ο προδρομικός πλακούντας;
Η θέση του πλακούντα αξιολογείται με υπερηχογράφημα.
Όταν υπάρχει υποψία χαμηλής πρόσφυσης, το διακολπικό υπερηχογράφημα μπορεί να προσδιορίσει με μεγαλύτερη ακρίβεια τη σχέση του πλακούντα με το έσω τραχηλικό στόμιο και θεωρείται ασφαλές όταν πραγματοποιείται σωστά.
Για τον λόγο αυτό ένας χαμηλός πλακούντας που εντοπίζεται στο υπερηχογράφημα β΄ επιπέδου συνήθως επανελέγχεται αργότερα στην εγκυμοσύνη.
Αποκόλληση πλακούντα
Η αποκόλληση πλακούντα συμβαίνει όταν ένας φυσιολογικά προσκολλημένος πλακούντας αποχωρίζεται μερικώς ή πλήρως από το τοίχωμα της μήτρας πριν γεννηθεί το μωρό.
Η κατάσταση μπορεί να είναι από σχετικά περιορισμένη έως σοβαρή και να επηρεάσει τόσο τη μητέρα όσο και το έμβρυο.
Κολπική αιμορραγία
Μπορεί να υπάρχει εμφανής αιμορραγία, αλλά η ποσότητά της δεν αντικατοπτρίζει πάντα τη σοβαρότητα της αποκόλλησης.
Κοιλιακός πόνος
Ο πόνος μπορεί να είναι ξαφνικός και έντονος και να συνοδεύεται από ευαισθησία της μήτρας.
Συσπάσεις
Μπορεί να εμφανιστούν συχνές συσπάσεις ή αυξημένος τόνος της μήτρας.
Μεταβολές στην κατάσταση του εμβρύου
Σε σημαντική αποκόλληση μπορεί να επηρεαστεί η οξυγόνωση του εμβρύου.
Έντονος κοιλιακός πόνος, αιμορραγία, συνεχής σύσπαση της μήτρας ή σημαντική αλλαγή στις κινήσεις του μωρού χρειάζονται άμεση αξιολόγηση.
Τι αυξάνει τον κίνδυνο αποκόλλησης;
Υπέρταση και προεκλαμψία
Οι υπερτασικές διαταραχές αποτελούν σημαντικούς παράγοντες κινδύνου.
Προηγούμενη αποκόλληση
Το ιστορικό αποκόλλησης πλακούντα αυξάνει τον κίνδυνο επανεμφάνισης σε επόμενη εγκυμοσύνη.
Κάπνισμα
Το κάπνισμα σχετίζεται με αυξημένο κίνδυνο πλακουντιακών επιπλοκών.
Τραύμα
Σημαντικό κοιλιακό τραύμα μπορεί να προκαλέσει αποκόλληση και χρειάζεται μαιευτική αξιολόγηση.
Placenta Accreta Spectrum
Ο όρος Placenta Accreta Spectrum – PAS περιγράφει καταστάσεις στις οποίες ο πλακούντας προσκολλάται παθολογικά βαθιά στο τοίχωμα της μήτρας.
Αυτό μπορεί να έχει ως αποτέλεσμα ο πλακούντας να μην αποχωρίζεται φυσιολογικά μετά τη γέννηση και να προκαλέσει σημαντική αιμορραγία.
Placenta accreta
Ο πλακούντας προσκολλάται παθολογικά στο μυομήτριο.
Placenta increta
Ο πλακουντιακός ιστός διεισδύει βαθύτερα μέσα στο μυομήτριο.
Placenta percreta
Η διήθηση εκτείνεται μέσα από το μυομήτριο και μπορεί να φτάσει σε γειτονικά όργανα, συχνότερα την ουροδόχο κύστη.
Ποια γυναίκα έχει μεγαλύτερο κίνδυνο για placenta accreta;
Ο σημαντικότερος συνδυασμός παραγόντων κινδύνου είναι η παρουσία προδρομικού ή χαμηλού πλακούντα σε γυναίκα με προηγούμενη καισαρική τομή.
Προηγούμενες καισαρικές τομές
Ο κίνδυνος αυξάνεται όσο αυξάνεται ο αριθμός των προηγούμενων καισαρικών, ιδιαίτερα όταν συνυπάρχει placenta previa.
Προηγούμενες επεμβάσεις στη μήτρα
Ορισμένες χειρουργικές επεμβάσεις ή τραυματισμοί του ενδομητρίου μπορεί να αυξήσουν τον κίνδυνο παθολογικής πρόσφυσης.
Όταν υπάρχει υποψία placenta accreta spectrum, ο τοκετός μπορεί να οργανωθεί εκ των προτέρων σε κατάλληλο νοσοκομείο με έμπειρη πολυεπιστημονική ομάδα.
Πλακουντιακή δυσλειτουργία
Ο όρος πλακουντιακή δυσλειτουργία χρησιμοποιείται όταν ο πλακούντας δεν μπορεί να υποστηρίξει με τον αναμενόμενο τρόπο την ανάπτυξη και την οξυγόνωση του εμβρύου.
Μπορεί να σχετίζεται με περιορισμό εμβρυϊκής ανάπτυξης (FGR), προεκλαμψία ή άλλες επιπλοκές της κύησης.
Ανάπτυξη του εμβρύου
Η πλακουντιακή δυσλειτουργία μπορεί να οδηγήσει σε μικρότερο από το αναμενόμενο έμβρυο ή σε επιβράδυνση της ανάπτυξης.
Doppler
Η αξιολόγηση της αιματικής ροής, ιδιαίτερα στην ομφαλική αρτηρία, παρέχει σημαντικές πληροφορίες για την πλακουντιακή λειτουργία.
Αμνιακό υγρό
Σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να παρατηρηθεί μειωμένη ποσότητα αμνιακού υγρού.
Πώς παρακολουθούνται οι παθήσεις του πλακούντα;
Η παρακολούθηση εξαρτάται από το είδος της πάθησης, την ηλικία κύησης και την κατάσταση της μητέρας και του εμβρύου.
Υπερηχογράφημα
Χρησιμοποιείται για την αξιολόγηση της θέσης και της μορφολογίας του πλακούντα καθώς και της ανάπτυξης του εμβρύου.
Doppler
Σε περιπτώσεις πλακουντιακής δυσλειτουργίας βοηθά στην αξιολόγηση της αιματικής κυκλοφορίας μητέρας, πλακούντα και εμβρύου.
Καρδιοτοκογράφημα
Στο τρίτο τρίμηνο μπορεί να χρησιμοποιείται για την παρακολούθηση της εμβρυϊκής καρδιακής λειτουργίας.
Παρακολούθηση της μητέρας
Η αρτηριακή πίεση, η αιμορραγία και άλλα συμπτώματα αξιολογούνται ανάλογα με την κλινική κατάσταση.
Πώς επηρεάζεται ο τοκετός;
Η παρουσία μιας πάθησης του πλακούντα δεν σημαίνει ότι όλες οι γυναίκες θα χρειαστούν τον ίδιο τρόπο ή χρόνο τοκετού.
Η απόφαση εξατομικεύεται ανάλογα με την πάθηση, την ηλικία κύησης, την κατάσταση του εμβρύου και το μαιευτικό ιστορικό.
Placenta previa
Όταν ο πλακούντας εξακολουθεί να καλύπτει το έσω τραχηλικό στόμιο προς το τέλος της εγκυμοσύνης, ο τοκετός πραγματοποιείται με καισαρική τομή.
Αποκόλληση
Ο χρόνος και ο τρόπος τοκετού εξαρτώνται από τη σοβαρότητα της αποκόλλησης και την κατάσταση της μητέρας και του εμβρύου.
Placenta accreta spectrum
Χρειάζεται προσεκτικός προγεννητικός σχεδιασμός του τοκετού από εξειδικευμένη ομάδα λόγω του αυξημένου κινδύνου σοβαρής αιμορραγίας.
Πλακουντιακή δυσλειτουργία
Ο χρόνος τοκετού καθορίζεται από την ανάπτυξη, τα Doppler και τη συνολική κατάσταση του εμβρύου.
Κατακράτηση πλακούντα μετά τον τοκετό
Φυσιολογικά ο πλακούντας αποκολλάται και εξέρχεται μετά τη γέννηση του μωρού.
Όταν αυτό δεν συμβεί μέσα στο αναμενόμενο χρονικό διάστημα, ονομάζεται κατακράτηση πλακούντα και μπορεί να χρειαστεί ιατρική παρέμβαση για την αφαίρεσή του.
Η κατακράτηση πλακούντα μπορεί να σχετίζεται με αυξημένο κίνδυνο αιμορραγίας μετά τον τοκετό.
Ποια συμπτώματα χρειάζονται άμεση αξιολόγηση;
Κολπική αιμορραγία
Ιδιαίτερα στο δεύτερο ή τρίτο τρίμηνο, η αιμορραγία χρειάζεται άμεση μαιευτική αξιολόγηση.
Ξαφνικός κοιλιακός πόνος
Έντονος ή συνεχής πόνος μπορεί να σχετίζεται, μεταξύ άλλων, με αποκόλληση πλακούντα.
Συχνές συσπάσεις
Συχνές ή επίμονες συσπάσεις, ιδιαίτερα όταν συνοδεύονται από πόνο ή αιμορραγία, χρειάζονται αξιολόγηση.
Μειωμένες κινήσεις του μωρού
Σημαντική αλλαγή ή μείωση των συνηθισμένων κινήσεων του εμβρύου χρειάζεται άμεση επικοινωνία με τη μαιευτική ομάδα.
Σε περίπτωση σημαντικής αιμορραγίας, έντονου πόνου, ζάλης, λιποθυμίας ή σημαντικής αλλαγής στις κινήσεις του μωρού απαιτείται άμεση μαιευτική αξιολόγηση.
Οι παθήσεις του πλακούντα περιλαμβάνουν διαφορετικές καταστάσεις, όπως τον προδρομικό πλακούντα, την αποκόλληση, το placenta accreta spectrum και την πλακουντιακή δυσλειτουργία. Η σημασία τους διαφέρει σημαντικά και η αντιμετώπιση εξατομικεύεται. Η σωστή υπερηχογραφική διάγνωση, η κατάλληλη παρακολούθηση και ο έγκαιρος σχεδιασμός του τοκετού συμβάλλουν στην ασφάλεια της μητέρας και του μωρού.