Αμηνόρροια
Αμηνόρροια ονομάζεται η απουσία εμμήνου ρύσεως για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα από το αναμενόμενο. Μπορεί να είναι φυσιολογική σε ορισμένες φάσεις της ζωής, όπως στην εγκυμοσύνη, τον θηλασμό ή μετά την εμμηνόπαυση, αλλά σε άλλες περιπτώσεις μπορεί να σχετίζεται με ορμονικές διαταραχές, αλλαγές βάρους, έντονη άσκηση, PCOS ή άλλες γυναικολογικές και ενδοκρινολογικές αιτίες.
Τι είναι η αμηνόρροια;
Η αμηνόρροια είναι η απουσία περιόδου.
Δεν αποτελεί από μόνη της μία συγκεκριμένη διάγνωση, αλλά ένα σύμπτωμα που μπορεί να έχει πολλές διαφορετικές αιτίες.
Η εγκυμοσύνη είναι η συχνότερη φυσιολογική αιτία απουσίας περιόδου.
Πρωτοπαθής και δευτεροπαθής αμηνόρροια
Πρωτοπαθής αμηνόρροια
Χρησιμοποιείται όταν μία έφηβη δεν έχει εμφανίσει ποτέ περίοδο στην ηλικία που θα αναμενόταν να έχει ξεκινήσει η εμμηνορρυσία.
Δευτεροπαθής αμηνόρροια
Αφορά γυναίκα που είχε προηγουμένως περίοδο και στη συνέχεια η εμμηνορρυσία σταματά για παρατεταμένο χρονικό διάστημα.
Πότε χρειάζεται διερεύνηση;
Σε γυναίκα με προηγουμένως τακτικό κύκλο, απουσία περιόδου για περίπου 3 μήνες συνήθως χρειάζεται αξιολόγηση.
Σε γυναίκες που είχαν ήδη ακανόνιστους κύκλους, παρατεταμένη απουσία περιόδου χρειάζεται επίσης διερεύνηση ανάλογα με το ιστορικό και την ηλικία.
Πυελικός πόνος, πιθανότητα εγκυμοσύνης, γαλακτόρροια, έντονη απώλεια βάρους ή συμπτώματα υπερανδρογονισμού μπορεί να χρειάζονται νωρίτερη αξιολόγηση.
Πότε είναι φυσιολογική η απουσία περιόδου;
Εγκυμοσύνη
Η πιο συχνή φυσιολογική αιτία αμηνόρροιας στην αναπαραγωγική ηλικία.
Θηλασμός
Η αυξημένη προλακτίνη κατά τον θηλασμό μπορεί να καταστείλει προσωρινά την ωορρηξία και την περίοδο.
Εμμηνόπαυση
Μετά την εμμηνόπαυση η μόνιμη διακοπή της περιόδου είναι φυσιολογική.
Ορισμένες ορμονικές θεραπείες
Ορμονικό σπιράλ, ορισμένα αντισυλληπτικά ή άλλες θεραπείες μπορεί να προκαλούν πολύ μικρή ή καθόλου αιμορραγία.
Ποιες είναι οι συχνότερες αιτίες;
PCOS
Το σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών μπορεί να προκαλεί αραιή ή απούσα ωορρηξία και συνεπώς αμηνόρροια.
Υποθαλαμική αμηνόρροια
Μπορεί να σχετίζεται με χαμηλό βάρος, σημαντική απώλεια βάρους, έντονη άσκηση, ψυχολογικό στρες ή ανεπαρκή ενεργειακή πρόσληψη.
Υπερπρολακτιναιμία
Αυξημένη προλακτίνη μπορεί να καταστείλει την ωορρηξία και να διακόψει την περίοδο.
Διαταραχές θυρεοειδούς
Τόσο ο υποθυρεοειδισμός όσο και ο υπερθυρεοειδισμός μπορεί να επηρεάσουν τον κύκλο.
Πρόωρη ωοθηκική ανεπάρκεια
Η απώλεια φυσιολογικής ωοθηκικής λειτουργίας πριν από την αναμενόμενη ηλικία εμμηνόπαυσης μπορεί να προκαλέσει αμηνόρροια και συμπτώματα χαμηλών οιστρογόνων.
Ανατομικά αίτια
Σπανιότερα, συμφύσεις της ενδομητρικής κοιλότητας ή άλλες ανατομικές διαταραχές μπορεί να εμποδίζουν την εμφάνιση περιόδου.
Πρέπει πάντα να γίνεται τεστ εγκυμοσύνης;
Όταν υπάρχει πιθανότητα εγκυμοσύνης, ναι.
Ακόμη και γυναίκες με ακανόνιστους κύκλους ή PCOS μπορεί να έχουν ωορρηξία απρόβλεπτα και να συλλάβουν.
Πότε μπορεί να οφείλεται σε PCOS;
Το PCOS είναι μία συχνή αιτία χρόνιας ανωορρηξίας.
Μπορεί να συνυπάρχουν:
Ακανόνιστη ή απούσα περίοδος
Οι κύκλοι μπορεί να απέχουν πολλές εβδομάδες ή μήνες.
Ακμή
Μπορεί να σχετίζεται με αυξημένη δράση ανδρογόνων.
Αυξημένη τριχοφυΐα
Η τριχοφυΐα στο πρόσωπο ή το σώμα μπορεί να αποτελεί ένδειξη υπερανδρογονισμού.
Διαταραχές ωορρηξίας
Μπορεί να επηρεάζουν τη γονιμότητα και τη συχνότητα των κύκλων.
Τι είναι η υποθαλαμική αμηνόρροια;
Η λειτουργική υποθαλαμική αμηνόρροια εμφανίζεται όταν ο εγκέφαλος μειώνει τα ορμονικά σήματα που είναι απαραίτητα για φυσιολογική ωορρηξία.
Συχνά σχετίζεται με:
Χαμηλό βάρος
Το πολύ χαμηλό σωματικό βάρος μπορεί να επηρεάσει σημαντικά τον αναπαραγωγικό άξονα.
Ταχεία απώλεια βάρους
Η απότομη μείωση της διαθέσιμης ενέργειας μπορεί να σταματήσει προσωρινά την ωορρηξία.
Έντονη άσκηση
Ιδιαίτερα όταν δεν συνοδεύεται από επαρκή θερμιδική πρόσληψη.
Ψυχολογικό στρες
Το χρόνιο ή έντονο στρες μπορεί επίσης να επηρεάσει τον ορμονικό άξονα.
Γιατί έχει σημασία η παρατεταμένη έλλειψη οιστρογόνων;
Όταν η αμηνόρροια συνοδεύεται από παρατεταμένα χαμηλά επίπεδα οιστρογόνων, μπορεί να επηρεαστεί η υγεία των οστών.
Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό σε νεαρές γυναίκες με λειτουργική υποθαλαμική αμηνόρροια ή πρόωρη ωοθηκική ανεπάρκεια.
Σε ορισμένες περιπτώσεις η χρόνια έλλειψη οιστρογόνων μπορεί να επηρεάσει τα οστά και τη γενικότερη υγεία.
Τι είναι η αυξημένη προλακτίνη;
Η προλακτίνη είναι η ορμόνη που σχετίζεται κυρίως με την παραγωγή γάλακτος.
Όταν είναι παθολογικά αυξημένη εκτός εγκυμοσύνης ή θηλασμού, μπορεί να επηρεάσει την ωορρηξία.
Γαλακτόρροια
Μπορεί να υπάρχει έκκριση γάλακτος από τον μαστό χωρίς θηλασμό.
Αμηνόρροια
Η αυξημένη προλακτίνη μπορεί να μειώσει τα ορμονικά σήματα που χρειάζονται για ωορρηξία.
Ορισμένα φάρμακα, παθήσεις του θυρεοειδούς και σπανιότερα παθήσεις της υπόφυσης μπορεί να προκαλέσουν υπερπρολακτιναιμία.
Τι σχέση έχει ο θυρεοειδής;
Οι θυρεοειδικές ορμόνες επηρεάζουν πολλαπλές λειτουργίες του οργανισμού, συμπεριλαμβανομένου του εμμηνορρυσιακού κύκλου.
Για τον λόγο αυτό η TSH αποτελεί συχνή εξέταση στη διερεύνηση ανεξήγητης αμηνόρροιας.
Τι είναι η πρόωρη ωοθηκική ανεπάρκεια;
Η πρόωρη ωοθηκική ανεπάρκεια αφορά διαταραχή της φυσιολογικής ωοθηκικής λειτουργίας πριν από την ηλικία των 40 ετών.
Μπορεί να προκαλεί ακανόνιστη ή απούσα περίοδο και συμπτώματα χαμηλών οιστρογόνων.
Εξάψεις
Μπορεί να εμφανιστούν αγγειοκινητικά συμπτώματα παρόμοια με αυτά της εμμηνόπαυσης.
Κολπική ξηρότητα
Η μειωμένη οιστρογονική δράση μπορεί να προκαλέσει ξηρότητα ή πόνο στην επαφή.
Διαταραχές γονιμότητας
Η μειωμένη ωοθηκική λειτουργία μπορεί να επηρεάσει σημαντικά τη δυνατότητα σύλληψης.
Μπορεί να οφείλεται σε συμφύσεις μέσα στη μήτρα;
Ναι, αν και είναι λιγότερο συχνή αιτία.
Μετά από ορισμένες επεμβάσεις στη μήτρα μπορεί να δημιουργηθούν ενδομητρικές συμφύσεις, γνωστές ως σύνδρομο Asherman.
Αυτές μπορεί να προκαλέσουν πολύ μικρή περίοδο, αμηνόρροια ή προβλήματα γονιμότητας.
Πώς γίνεται η διερεύνηση;
Η διερεύνηση γίνεται συστηματικά και εξαρτάται από την ηλικία, το ιστορικό και τα συνοδά συμπτώματα.
Τεστ εγκυμοσύνης
Αποτελεί το πρώτο βήμα όταν υπάρχει πιθανότητα εγκυμοσύνης.
Ιστορικό
Αξιολογούνται ο προηγούμενος κύκλος, μεταβολές βάρους, άσκηση, στρες, φάρμακα και συμπτώματα.
Γυναικολογική εξέταση
Μπορεί να δώσει πληροφορίες για οιστρογονική κατάσταση, ανατομικά ευρήματα ή σημεία υπερανδρογονισμού.
Υπερηχογράφημα
Αξιολογούνται η μήτρα, το ενδομήτριο και οι ωοθήκες.
Ποιες εξετάσεις αίματος μπορεί να χρειαστούν;
Δεν απαιτούνται όλες οι εξετάσεις σε κάθε γυναίκα. Επιλέγονται ανάλογα με την πιθανή αιτία.
β-hCG
Για αποκλεισμό ή επιβεβαίωση εγκυμοσύνης όταν ενδείκνυται.
TSH
Για αξιολόγηση της λειτουργίας του θυρεοειδούς.
Προλακτίνη
Ιδιαίτερα όταν υπάρχουν αμηνόρροια, αραιοί κύκλοι ή γαλακτόρροια.
FSH / οιστραδιόλη
Μπορεί να είναι χρήσιμες στην αξιολόγηση της ωοθηκικής λειτουργίας και του ορμονικού άξονα.
Ανδρογόνα
Μπορεί να ελεγχθούν όταν υπάρχουν ακμή, αυξημένη τριχοφυΐα ή άλλη υποψία υπερανδρογονισμού.
Τι πληροφορίες δίνει το διακολπικό υπερηχογράφημα;
Ενδομήτριο
Το πάχος του μπορεί να προσφέρει πληροφορίες σχετικά με την οιστρογονική επίδραση και τη χρόνια ανωορρηξία.
Ωοθήκες
Αξιολογούνται η μορφολογία, τα ωοθυλάκια και τυχόν κύστεις ή άλλα ευρήματα.
Ανατομία μήτρας
Μπορούν να εντοπιστούν ανατομικές διαταραχές που χρειάζονται περαιτέρω αξιολόγηση.
Γιατί έχει σημασία η πολύ αραιή περίοδος στο PCOS;
Σε γυναίκες με χρόνια ανωορρηξία, το ενδομήτριο μπορεί να παραμένει για μεγάλο χρονικό διάστημα υπό την επίδραση οιστρογόνων χωρίς τακτική προγεστερονική επίδραση.
Αυτό μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο υπερπλασίας του ενδομητρίου με την πάροδο του χρόνου.
Σε γυναίκες με χρόνια ανωορρηξία μπορεί να χρειάζεται θεραπεία για προστασία του ενδομητρίου.
Η αμηνόρροια σημαίνει ότι δεν μπορώ να μείνω έγκυος;
Όχι απαραίτητα.
Η επίδραση στη γονιμότητα εξαρτάται από την αιτία.
Ανωορρηξία
Εάν δεν υπάρχει ωορρηξία, η φυσική σύλληψη δεν μπορεί να συμβεί μέχρι να αποκατασταθεί ή να προκληθεί ωορρηξία.
Ακανόνιστη ωορρηξία
Σε ορισμένες γυναίκες μπορεί να υπάρχει περιστασιακή ωορρηξία ακόμη και χωρίς τακτική περίοδο.
Σε ορισμένες καταστάσεις η ωορρηξία μπορεί να επανεμφανιστεί πριν από την πρώτη νέα περίοδο.
Πώς αντιμετωπίζεται;
Η θεραπεία εξαρτάται πλήρως από την αιτία και από το αν υπάρχει επιθυμία εγκυμοσύνης.
Αλλαγές τρόπου ζωής
Σε λειτουργική υποθαλαμική αμηνόρροια μπορεί να χρειάζονται βελτίωση της ενεργειακής πρόσληψης, προσαρμογή της άσκησης και αντιμετώπιση του στρες.
Θεραπεία ορμονικής αιτίας
Θυρεοειδικές διαταραχές, υπερπρολακτιναιμία και άλλες αιτίες αντιμετωπίζονται στοχευμένα.
Ρύθμιση κύκλου
Σε χρόνια ανωορρηξία μπορεί να χρησιμοποιηθεί προγεστερόνη ή άλλη ορμονική θεραπεία για προστασία του ενδομητρίου και έλεγχο του κύκλου.
Θεραπεία γονιμότητας
Όταν υπάρχει επιθυμία εγκυμοσύνης, η αντιμετώπιση επικεντρώνεται στην αιτία της ανωορρηξίας και στην αποκατάσταση της ωορρηξίας όπου είναι δυνατόν.
Πότε πρέπει να επισκεφθώ γυναικολόγο;
Απουσία περιόδου για 3 μήνες
Ιδιαίτερα όταν προηγουμένως υπήρχε τακτικός κύκλος.
Πιθανότητα εγκυμοσύνης
Χρειάζεται έγκαιρος αποκλεισμός ή επιβεβαίωση εγκυμοσύνης.
Εξάψεις ή κολπική ξηρότητα
Μπορεί να υποδηλώνουν σημαντική μείωση της οιστρογονικής λειτουργίας.
Γαλακτόρροια
Έκκριση γάλακτος χωρίς εγκυμοσύνη ή θηλασμό χρειάζεται αξιολόγηση.
Ακμή ή αυξημένη τριχοφυΐα
Μπορεί να σχετίζονται με υπερανδρογονισμό ή PCOS.
Επιθυμία εγκυμοσύνης
Η απουσία ή σημαντική αραίωση των περιόδων μπορεί να υποδηλώνει διαταραχή ωορρηξίας.
Πότε χρειάζεται άμεση αξιολόγηση;
Σε αυτή την περίπτωση πρέπει να αποκλειστεί, μεταξύ άλλων, έκτοπη κύηση.
Η αμηνόρροια είναι η απουσία περιόδου και αποτελεί σύμπτωμα με πολλές πιθανές αιτίες. Πρώτα πρέπει να αποκλειστεί εγκυμοσύνη. Άλλες συχνές αιτίες είναι το PCOS, η λειτουργική υποθαλαμική αμηνόρροια, οι διαταραχές θυρεοειδούς, η αυξημένη προλακτίνη και η πρόωρη ωοθηκική ανεπάρκεια. Η σωστή διερεύνηση βασίζεται στο ιστορικό, το υπερηχογράφημα και επιλεγμένες ορμονικές εξετάσεις, ενώ η θεραπεία προσαρμόζεται στην αιτία και στις αναπαραγωγικές επιθυμίες της γυναίκας.