ΧΟΛΑΡΓΟΣ 📍
Φανερωμένης 5 & Αγαμέμνονος 13, 15561
Τηλ.: 210 65 65 550 - Κιν.: 6944 770 530
Τρίτη & Παρασκευή 15:00 - 21:00
ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΑ • ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΩΣΗ & ΠΥΕΛΙΚΟΣ ΠΟΝΟΣ

Ενδομητρίωμα Ωοθήκης

Το ενδομητρίωμα είναι μία κύστη της ωοθήκης που σχετίζεται με ενδομητρίωση και περιέχει παλαιό αιμορραγικό υλικό. Μπορεί να προκαλεί πόνο, δυσμηνόρροια ή προβλήματα γονιμότητας, ενώ σε αρκετές γυναίκες ανακαλύπτεται τυχαία στο υπερηχογράφημα. Η αντιμετώπιση εξατομικεύεται ανάλογα με το μέγεθος, τα συμπτώματα, την ηλικία, την επιθυμία εγκυμοσύνης και το ωοθηκικό απόθεμα.

Τι είναι το ενδομητρίωμα;

Το ενδομητρίωμα είναι κύστη της ωοθήκης που δημιουργείται στο πλαίσιο ενδομητρίωσης.

Περιέχει συνήθως παλαιό αιμορραγικό υλικό και για αυτό έχει χαρακτηριστική καφέ, πυκνή σύσταση.

Το ενδομητρίωμα δεν είναι απλή λειτουργική κύστη.
Σχετίζεται με ενδομητρίωση και συνήθως δεν εξαφανίζεται αυτόματα όπως μία ωοθυλακική κύστη.

Γιατί ονομάζεται και «σοκολατοειδής κύστη»;

Ο όρος χρησιμοποιείται επειδή το περιεχόμενο της κύστης είναι συνήθως παχύ και σκούρο καφέ, λόγω επαναλαμβανόμενων μικρών αιμορραγιών μέσα στην κύστη.

Η ονομασία περιγράφει το περιεχόμενο της κύστης και όχι κάποια ιδιαίτερη μορφή κακοήθειας.

Ποια συμπτώματα μπορεί να προκαλεί;

Έντονη δυσμηνόρροια

Ο πόνος της περιόδου μπορεί να είναι σημαντικός και να επιδεινώνεται με τον χρόνο.

Χρόνιος πυελικός πόνος

Μπορεί να υπάρχει πόνος χαμηλά στην κοιλιά και εκτός περιόδου.

Πόνος στην επαφή

Η βαθιά δυσπαρευνία μπορεί να σχετίζεται με συνυπάρχουσα βαθιά ενδομητρίωση.

Δυσκολία σύλληψης

Η ενδομητρίωση μπορεί να επηρεάζει τη γονιμότητα μέσω πολλών διαφορετικών μηχανισμών.

Καθόλου συμπτώματα

Ορισμένα ενδομητριώματα ανακαλύπτονται τυχαία κατά τη διάρκεια υπερηχογραφικού ελέγχου.

Πώς φαίνεται στο υπερηχογράφημα;

Το ενδομητρίωμα συχνά έχει χαρακτηριστική υπερηχογραφική εικόνα.

Ομοιογενές περιεχόμενο

Συχνά εμφανίζει ομοιογενή χαμηλού επιπέδου εσωτερική ηχογένεια.

Ground-glass εικόνα

Η χαρακτηριστική «θαμπή» εσωτερική εικόνα είναι συχνό εύρημα.

Παχύ τοίχωμα

Μπορεί να υπάρχει πιο σαφώς καθορισμένο τοίχωμα σε σχέση με μία απλή λειτουργική κύστη.

Περιορισμένη αγγείωση στο εσωτερικό

Το Doppler βοηθά στη διάκριση από άλλους τύπους ωοθηκικών μορφωμάτων.

Η διάγνωση συχνά μπορεί να γίνει με μεγάλη ακρίβεια από το διακολπικό υπερηχογράφημα.

Μπορεί να μοιάζει με άλλη κύστη;

Ναι.

Σε ορισμένες περιπτώσεις χρειάζεται διάκριση από:

Αιμορραγική κύστη

Μπορεί να έχει παρόμοιο αιμορραγικό περιεχόμενο, αλλά συχνά υποχωρεί σε επαναληπτικό έλεγχο.

Δερμοειδή κύστη

Έχει διαφορετικά υπερηχογραφικά χαρακτηριστικά λόγω λίπους ή άλλων ιστών.

Άλλο ωοθηκικό νεόπλασμα

Σε άτυπη μορφολογία μπορεί να χρειάζεται πιο λεπτομερής αξιολόγηση.

Χρειάζεται πάντα χειρουργείο;

Όχι.

Πολλά ενδομητριώματα μπορούν να παρακολουθούνται, ιδιαίτερα όταν δεν προκαλούν σημαντικά συμπτώματα και η υπερηχογραφική εικόνα είναι τυπικά καλοήθης.

Δεν χειρουργούμε το υπερηχογράφημα — θεραπεύουμε τη γυναίκα και τις ανάγκες της.

Πότε μπορεί να χρειάζεται χειρουργική αντιμετώπιση;

Έντονος ή επίμονος πόνος

Όταν τα συμπτώματα επηρεάζουν σημαντικά την ποιότητα ζωής.

Μεγάλο μέγεθος

Μπορεί να επηρεάζει τον χειρουργικό σχεδιασμό και τον κίνδυνο επιπλοκών.

Άτυπη υπερηχογραφική εικόνα

Μπορεί να χρειάζεται χειρουργική και ιστολογική αξιολόγηση.

Δυσκολία σύλληψης

Η απόφαση γίνεται εξατομικευμένα και δεν σημαίνει ότι κάθε ενδομητρίωμα πρέπει να αφαιρείται πριν από προσπάθεια εγκυμοσύνης.

Ταχεία μεταβολή

Σημαντική αλλαγή μεγέθους ή μορφολογίας χρειάζεται επανεκτίμηση.

Πώς επηρεάζει τη γονιμότητα;

Το ενδομητρίωμα μπορεί να σχετίζεται με μειωμένη γονιμότητα, αλλά η σχέση είναι σύνθετη.

Ωοθηκικό απόθεμα

Η ίδια η παρουσία ενδομητριώματος μπορεί να σχετίζεται με μειωμένη λειτουργικότητα του ωοθηκικού ιστού.

Φλεγμονή

Η ενδομητρίωση δημιουργεί φλεγμονώδες περιβάλλον που μπορεί να επηρεάζει την αναπαραγωγική λειτουργία.

Πυελικές συμφύσεις

Μπορεί να επηρεάζουν τη φυσιολογική σχέση ωοθήκης και σάλπιγγας.

Ενδομητρίωμα δεν σημαίνει ότι μία γυναίκα δεν μπορεί να μείνει έγκυος.

Τι σχέση έχει η AMH;

Η AMH χρησιμοποιείται ως δείκτης του ωοθηκικού αποθέματος.

Σε γυναίκες με ενδομητριώματα μπορεί να είναι χαμηλότερη, ιδιαίτερα όταν υπάρχει αμφοτερόπλευρη νόσος ή προηγούμενα χειρουργεία στις ωοθήκες.

Η AMH δεν μετρά την ποιότητα των ωαρίων.
Κυρίως μας δίνει πληροφορίες για την ποσότητα των διαθέσιμων ωοθυλακίων.

Μπορεί το χειρουργείο να επηρεάσει το ωοθηκικό απόθεμα;

Ναι.

Κατά την αφαίρεση ενός ενδομητριώματος μπορεί να αφαιρεθεί ή να τραυματιστεί και μέρος φυσιολογικού ωοθηκικού ιστού.

Για αυτό η απόφαση για χειρουργείο πρέπει να λαμβάνει πάντα υπόψη τη μελλοντική γονιμότητα.

Πρέπει να αφαιρείται πριν από IVF;

Όχι πάντα.

Η προληπτική αφαίρεση ενός ενδομητριώματος πριν από IVF δεν είναι απαραίτητη σε όλες τις γυναίκες και μπορεί να μειώσει το ωοθηκικό απόθεμα.

Η απόφαση εξαρτάται από:

Το μέγεθος

Μεγαλύτερα ενδομητριώματα μπορεί να δημιουργούν τεχνικά ή κλινικά προβλήματα σε ορισμένες περιπτώσεις.

Τα συμπτώματα

Σημαντικός πόνος μπορεί να αποτελεί ανεξάρτητο λόγο χειρουργικής αντιμετώπισης.

Την AMH και το ωοθηκικό απόθεμα

Χαμηλό απόθεμα μπορεί να οδηγήσει σε πιο συντηρητική προσέγγιση.

Προηγούμενα χειρουργεία

Επαναλαμβανόμενες επεμβάσεις στην ίδια ωοθήκη μπορεί να αυξήσουν τον κίνδυνο απώλειας φυσιολογικού ιστού.

Πώς γίνεται η χειρουργική αντιμετώπιση;

Όταν υπάρχει ένδειξη, η επέμβαση γίνεται συνήθως λαπαροσκοπικά.

Στόχος είναι η θεραπεία της κύστης με όσο το δυνατόν μεγαλύτερη διατήρηση φυσιολογικού ωοθηκικού ιστού.

Λαπαροσκοπική κυστεκτομή

Αφαιρείται το τοίχωμα της κύστης με προσεκτικό διαχωρισμό από την υπόλοιπη ωοθήκη.

Προστασία ωοθηκικού ιστού

Η τεχνική πρέπει να αποφεύγει όσο γίνεται περιττή αφαίρεση ή θερμική βλάβη φυσιολογικού ιστού.

Αρκεί να αδειάσει η κύστη;

Συνήθως όχι.

Η απλή παρακέντηση ή παροχέτευση έχει μεγαλύτερη πιθανότητα υποτροπής επειδή παραμένει το τοίχωμα της κύστης.

Η θεραπεία πρέπει να επιλέγεται με βάση τον στόχο — έλεγχο πόνου, προστασία γονιμότητας ή αντιμετώπιση συγκεκριμένου μορφώματος.

Μπορεί να ξαναεμφανιστεί μετά το χειρουργείο;

Ναι.

Η ενδομητρίωση είναι χρόνια νόσος και μπορεί να εμφανιστεί νέο ενδομητρίωμα στην ίδια ή στην άλλη ωοθήκη.

Σε γυναίκες που δεν επιθυμούν άμεσα εγκυμοσύνη μπορεί να χρησιμοποιηθεί μετεγχειρητική ορμονική θεραπεία για να μειωθεί ο κίνδυνος υποτροπής.

Μπορεί να αντιμετωπιστεί με ορμονική θεραπεία;

Η ορμονική θεραπεία μπορεί να μειώσει τον πόνο και τη δραστηριότητα της ενδομητρίωσης.

Δεν αποτελεί όμως συνήθως τρόπο εξαφάνισης ενός ήδη σχηματισμένου μεγάλου ενδομητριώματος.

Συνδυασμένα αντισυλληπτικά

Μπορούν να χρησιμοποιηθούν για καταστολή του κύκλου και μείωση του πόνου.

Προγεσταγόνα

Αποτελούν σημαντική επιλογή για μακροχρόνιο έλεγχο συμπτωμάτων.

Θεραπείες GnRH

Μπορούν να χρησιμοποιηθούν σε επιλεγμένες περιπτώσεις.

Μπορεί να προκαλέσει συστροφή της ωοθήκης;

Κάθε ωοθηκικός σχηματισμός μπορεί θεωρητικά να αυξήσει τον κίνδυνο συστροφής, αν και η συστροφή δεν είναι η συχνότερη επιπλοκή ενός τυπικού ενδομητριώματος.

Ξαφνικός, πολύ έντονος μονόπλευρος πόνος με ναυτία ή έμετο χρειάζεται άμεση αξιολόγηση.

Μπορεί να σπάσει ένα ενδομητρίωμα;

Ναι, αλλά αυτό είναι σχετικά ασυνήθιστο.

Η ρήξη μπορεί να προκαλέσει έντονο οξύ πυελικό πόνο και ερεθισμό της κοιλιάς από το περιεχόμενο της κύστης.

Μπορεί να γίνει καρκίνος;

Η μεγάλη πλειονότητα των ενδομητριωμάτων παραμένει καλοήθης.

Η ενδομητρίωση σχετίζεται με μικρή αύξηση του κινδύνου ορισμένων τύπων καρκίνου των ωοθηκών, αλλά ο απόλυτος κίνδυνος για μία γυναίκα παραμένει χαμηλός.

Ένα ενδομητρίωμα δεν θεωρείται από μόνο του καρκίνος.
Μεταβολή της μορφολογίας, εμφάνιση συμπαγών στοιχείων ή άτυπη εικόνα χρειάζονται επανεκτίμηση.

Τι γίνεται μετά την εμμηνόπαυση;

Μετά την εμμηνόπαυση η ορμονική δραστηριότητα της ενδομητρίωσης συνήθως μειώνεται.

Ένα νέο ή μεταβαλλόμενο ωοθηκικό μόρφωμα μετά την εμμηνόπαυση όμως χρειάζεται προσεκτική αξιολόγηση και δεν πρέπει να θεωρείται αυτόματα «παλιό ενδομητρίωμα».

Τι συμβαίνει σε εγκυμοσύνη;

Ένα γνωστό ενδομητρίωμα μπορεί να παρακολουθείται υπερηχογραφικά κατά την εγκυμοσύνη.

Οι περισσότερες περιπτώσεις δεν χρειάζονται επέμβαση κατά τη διάρκεια της κύησης, εκτός αν υπάρχουν συμπτώματα ή άλλα ανησυχητικά χαρακτηριστικά.

Πότε χρειάζεται γυναικολογική αξιολόγηση;

Έντονος πόνος περιόδου

Ιδιαίτερα όταν περιορίζει την καθημερινότητα ή επιδεινώνεται.

Χρόνιος πυελικός πόνος

Μπορεί να σχετίζεται με ενδομητρίωση πέρα από την ίδια την κύστη.

Δυσκολία σύλληψης

Χρειάζεται συνολική αξιολόγηση του αναπαραγωγικού ιστορικού και όχι μόνο της κύστης.

Μεταβολή του μορφώματος

Αύξηση μεγέθους ή αλλαγή στην υπερηχογραφική μορφολογία χρειάζεται επανεκτίμηση.

Ξαφνικός έντονος πόνος

Χρειάζεται άμεση αξιολόγηση για πιθανή οξεία επιπλοκή.

Με λίγα λόγια
Το ενδομητρίωμα είναι μία κύστη της ωοθήκης που σχετίζεται με ενδομητρίωση. Συχνά έχει χαρακτηριστική εικόνα στο διακολπικό υπερηχογράφημα και μπορεί να προκαλεί δυσμηνόρροια, χρόνιο πυελικό πόνο ή προβλήματα γονιμότητας. Δεν χρειάζονται όλα τα ενδομητριώματα χειρουργείο. Η απόφαση για παρακολούθηση ή λαπαροσκοπική θεραπεία πρέπει να λαμβάνει υπόψη το μέγεθος, τα συμπτώματα, την ηλικία, την επιθυμία εγκυμοσύνης και ιδιαίτερα το ωοθηκικό απόθεμα, επειδή και η ίδια η νόσος αλλά και η χειρουργική επέμβαση μπορούν να επηρεάσουν τη λειτουργία της ωοθήκης.