ΕΜΜΗΝΟΠΑΥΣΗ

Προληπτικός Έλεγχος μετά την Εμμηνόπαυση

Μετά την εμμηνόπαυση, ο προληπτικός έλεγχος παραμένει σημαντικός και προσαρμόζεται στην ηλικία, το ατομικό ιστορικό και τους παράγοντες κινδύνου. Στόχος είναι η έγκαιρη αναγνώριση γυναικολογικών προβλημάτων, η προστασία της οστικής και καρδιαγγειακής υγείας και η συνολική φροντίδα της γυναίκας.

Χρειάζεται γυναικολογικός έλεγχος μετά την εμμηνόπαυση;

Ναι. Η απουσία περιόδου δεν σημαίνει ότι παύει η ανάγκη για γυναικολογική παρακολούθηση.

Ο προληπτικός έλεγχος μπορεί να περιλαμβάνει αξιολόγηση του τραχήλου, του μαστού, των οστών, της καρδιαγγειακής υγείας και τυχόν συμπτωμάτων που εμφανίζονται μετά την εμμηνόπαυση.

Σημαντικό: ο προληπτικός έλεγχος μετά την εμμηνόπαυση δεν είναι μία «τυπική ετήσια εξέταση ίδια για όλες». Προσαρμόζεται στην ηλικία, στο ιστορικό και στους πραγματικούς παράγοντες κινδύνου κάθε γυναίκας.

Τι περιλαμβάνει συνήθως η γυναικολογική αξιολόγηση;

Ιστορικό και συμπτώματα Συζητούνται αιμορραγία, πόνος, κολπική ξηρότητα, ουρολογικά συμπτώματα, σεξουαλική υγεία και άλλα προβλήματα.

Γυναικολογική εξέταση Γίνεται όταν υπάρχει ένδειξη ή ως μέρος της συνολικής προληπτικής φροντίδας ανάλογα με το ιστορικό.

Έλεγχος τραχήλου Το Pap test ή HPV test συνεχίζεται σύμφωνα με την ηλικία και το προηγούμενο ιστορικό screening.

Αξιολόγηση πυελικού εδάφους Μπορεί να αξιολογηθεί πρόπτωση, ακράτεια ή άλλα συμπτώματα από το πυελικό έδαφος όταν υπάρχουν.

Χρειάζεται πάντα υπερηχογράφημα;

Όχι. Το διακολπικό υπερηχογράφημα είναι χρήσιμο εργαλείο, αλλά δεν χρειάζεται ως εξέταση ρουτίνας σε κάθε ασυμπτωματική γυναίκα.

Χρησιμοποιείται όταν υπάρχουν συμπτώματα, παθολογικά ευρήματα στην εξέταση ή συγκεκριμένος λόγος για αξιολόγηση της μήτρας, του ενδομητρίου ή των ωοθηκών.

Πρακτικά: περισσότερο screening δεν σημαίνει απαραίτητα καλύτερη πρόληψη. Ο σωστός έλεγχος είναι στοχευμένος και βασίζεται σε πραγματική ένδειξη.

Τι γίνεται με το Pap test και το HPV test;

Ο προληπτικός έλεγχος του τραχήλου συνεχίζεται μέχρι την ηλικία που προβλέπεται από τις ισχύουσες κατευθυντήριες οδηγίες, εφόσον δεν υπάρχει ιστορικό που απαιτεί διαφορετική παρακολούθηση.

Το αν χρειάζεται περαιτέρω screening εξαρτάται από τα προηγούμενα αποτελέσματα και τυχόν ιστορικό προκαρκινικών αλλοιώσεων.

Χρειάζεται μαστογραφία;

Ο έλεγχος του μαστού παραμένει σημαντικός και μετά την εμμηνόπαυση.

Η συχνότητα της μαστογραφίας εξαρτάται από την ηλικία, το ατομικό και οικογενειακό ιστορικό και το πρόγραμμα screening που ακολουθείται.

Πότε πρέπει να γίνεται έλεγχος οστικής πυκνότητας;

Η αξιολόγηση για οστεοπόρωση γίνεται με βάση την ηλικία και τους παράγοντες κινδύνου.

Σε γυναίκες με πρόωρη εμμηνόπαυση, ιστορικό κατάγματος, πολύ χαμηλό βάρος, μακροχρόνια χρήση κορτικοστεροειδών ή άλλους σημαντικούς παράγοντες μπορεί να χρειάζεται νωρίτερα.

Τι πρέπει να ελέγχεται για την καρδιαγγειακή υγεία;

Αρτηριακή πίεση Η τακτική μέτρηση βοηθά στην έγκαιρη αναγνώριση υπέρτασης.

Χοληστερόλη Το λιπιδαιμικό προφίλ αποτελεί σημαντικό μέρος της εκτίμησης καρδιαγγειακού κινδύνου.

Σάκχαρο / HbA1c Ελέγχεται όταν υπάρχει ηλικιακή ή μεταβολική ένδειξη.

Σωματικό βάρος και περίμετρος μέσης Αξιολογούνται ως μέρος της συνολικής μεταβολικής υγείας.

Τι γίνεται με τη σεξουαλική και ουρογεννητική υγεία;

Κολπική ξηρότητα, πόνος στην επαφή, συχνουρία, επιτακτικότητα ή υποτροπιάζουσες ουρολοιμώξεις είναι συχνά αλλά θεραπεύσιμα προβλήματα.

Η συζήτησή τους αποτελεί φυσιολογικό μέρος της προληπτικής επίσκεψης και δεν πρέπει να παραλείπεται.

Πότε πρέπει να αναφέρεται αιμορραγία;

Κάθε νέα κολπική αιμορραγία μετά την εμμηνόπαυση πρέπει να αξιολογείται.

Ακόμη και μικρή κηλίδωση ή καφέ εκκρίσεις μπορεί να χρειάζονται γυναικολογική διερεύνηση.

Βασικός κανόνας: νέα αιμορραγία μετά την εμμηνόπαυση δεν θεωρείται φυσιολογικό εύρημα και πρέπει να αναφέρεται.

Τι γίνεται με το ενδομήτριο;

Σε ασυμπτωματικές γυναίκες δεν χρειάζεται έλεγχος του πάχους του ενδομητρίου ως screening ρουτίνας.

Αν όμως υπάρχει αιμορραγία, παθολογικό υπερηχογραφικό εύρημα ή άλλος παράγοντας κινδύνου, η αξιολόγηση του ενδομητρίου αποκτά ιδιαίτερη σημασία.

Χρειάζεται έλεγχος των ωοθηκών;

Δεν υπάρχει καθιερωμένο screening ρουτίνας για καρκίνο των ωοθηκών σε ασυμπτωματικές γυναίκες μέσου κινδύνου.

Υπερηχογράφημα ή άλλες εξετάσεις χρησιμοποιούνται όταν υπάρχουν συμπτώματα, ψηλαφητό εύρημα ή ειδικό οικογενειακό ή γενετικό ιστορικό.

Ποια συμπτώματα δεν πρέπει να αγνοούνται;

Νέα κολπική αιμορραγία Χρειάζεται πάντα αξιολόγηση μετά την εμμηνόπαυση.

Επίμονο φούσκωμα Ιδιαίτερα όταν είναι νέο, καθημερινό ή επιδεινώνεται.

Νέος πυελικός πόνος Επίμονος ή ανεξήγητος πόνος χρειάζεται αξιολόγηση.

Ανεξήγητη απώλεια βάρους Μπορεί να χρειάζεται γενικότερη ιατρική διερεύνηση.

Αλλαγή στις ουρολογικές ή εντερικές συνήθειες Επίμονες νέες αλλαγές δεν πρέπει να αγνοούνται.

Νέος όγκος ή αλλαγή στον μαστό Απαιτεί κατάλληλη κλινική και απεικονιστική αξιολόγηση.

Πρέπει να ελέγχονται οι εμβολιασμοί;

Ναι. Η προληπτική υγεία μετά την εμμηνόπαυση περιλαμβάνει και την επικαιροποίηση των εμβολιασμών σύμφωνα με την ηλικία, το ιατρικό ιστορικό και τις εθνικές συστάσεις.

Τι ρόλο έχει η άσκηση;

Η άσκηση αποτελεί μία από τις σημαντικότερες μακροπρόθεσμες παρεμβάσεις για την υγεία.

Καρδιαγγειακή υγεία Η αερόβια άσκηση βοηθά στη φυσική κατάσταση και στον έλεγχο των παραγόντων κινδύνου.

Οστά Η άσκηση με βάρος συμβάλλει στη διατήρηση της οστικής μάζας.

Μυϊκή δύναμη Η άσκηση αντίστασης βοηθά στη διατήρηση μυϊκής μάζας και λειτουργικότητας.

Ισορροπία Μειώνει τον κίνδυνο πτώσεων και επομένως καταγμάτων.

Τι ρόλο έχει η διατροφή;

Μια ισορροπημένη διατροφή υποστηρίζει την καρδιαγγειακή και οστική υγεία, τη διατήρηση μυϊκής μάζας και τη μεταβολική υγεία.

Ιδιαίτερη σημασία έχουν η επαρκής πρόσληψη πρωτεΐνης, ασβεστίου και άλλων βασικών θρεπτικών συστατικών.

Χρειάζεται έλεγχος βιταμίνης D;

Δεν απαιτείται απαραίτητα σε όλες τις γυναίκες. Η ανάγκη εξαρτάται από την ηλικία, το ιστορικό, τους παράγοντες κινδύνου και την πιθανότητα ανεπάρκειας.

Τι γίνεται αν λαμβάνω HRT;

Η ορμονική θεραπεία χρειάζεται περιοδική επανεκτίμηση ώστε να αξιολογούνται η αποτελεσματικότητα, τυχόν ανεπιθύμητες ενέργειες και η συνέχιση της ένδειξης.

Δεν απαιτείται διακοπή μετά από έναν αυθαίρετο αριθμό ετών, αλλά η συνέχιση πρέπει να παραμένει εξατομικευμένη.

Τι γίνεται με το οικογενειακό ιστορικό;

Ιστορικό καρκίνου μαστού, ωοθηκών, ενδομητρίου, παχέος εντέρου, οστεοπόρωσης ή πρόωρης καρδιαγγειακής νόσου μπορεί να επηρεάσει το είδος και τη συχνότητα του ελέγχου.

Σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να υπάρχει ένδειξη για γενετική συμβουλευτική.

Χρειάζεται check-up κάθε χρόνο;

Η συχνότητα παρακολούθησης δεν χρειάζεται να είναι ίδια για όλες τις γυναίκες.

Μία γυναίκα με HRT, υπέρταση, οστεοπενία ή προηγούμενο γυναικολογικό πρόβλημα μπορεί να χρειάζεται διαφορετικό πρόγραμμα από μία γυναίκα χωρίς συμπτώματα ή σημαντικούς παράγοντες κινδύνου.

Το βασικό μήνυμα: η προληπτική φροντίδα μετά την εμμηνόπαυση δεν περιορίζεται στο Pap test ή στο γυναικολογικό υπερηχογράφημα. Αφορά συνολικά την υγεία του μαστού, των οστών, της καρδιάς, του μεταβολισμού, του πυελικού εδάφους, της σεξουαλικής υγείας και της ποιότητας ζωής.