Ινομυώματα Μήτρας
Τα ινομυώματα είναι καλοήθεις όγκοι που αναπτύσσονται από τον μυϊκό ιστό της μήτρας. Είναι πολύ συχνά και πολλές γυναίκες δεν παρουσιάζουν κανένα σύμπτωμα. Όταν προκαλούν έντονη αιμορραγία, πόνο, πίεση στην πύελο ή επηρεάζουν τη γονιμότητα, η αντιμετώπιση εξατομικεύεται ανάλογα με το μέγεθος, τον αριθμό, τη θέση των ινομυωμάτων, την ηλικία και τις αναπαραγωγικές επιθυμίες της γυναίκας.
Τι είναι τα ινομυώματα;
Τα ινομυώματα της μήτρας, ή λειομυώματα, είναι καλοήθεις όγκοι που προέρχονται από τα λεία μυϊκά κύτταρα του μυομητρίου.
Μπορεί να υπάρχει ένα μόνο ινομύωμα ή πολλά, και το μέγεθός τους μπορεί να κυμαίνεται από λίγα χιλιοστά έως αρκετά εκατοστά.
Τα ινομυώματα είναι καλοήθη και εξαιρετικά σπάνια σχετίζονται με κακοήθη όγκο της μήτρας.
Πόσο συχνά είναι;
Τα ινομυώματα είναι από τις συχνότερες γυναικολογικές παθήσεις και η συχνότητά τους αυξάνεται με την ηλικία κατά την αναπαραγωγική περίοδο.
Πολλά ανακαλύπτονται τυχαία σε έναν γυναικολογικό υπέρηχο επειδή δεν προκαλούν συμπτώματα.
Ποιοι είναι οι βασικοί τύποι ινομυωμάτων;
Η θέση του ινομυώματος είναι συχνά σημαντικότερη από το μέγεθός του για το είδος των συμπτωμάτων που μπορεί να προκαλέσει.
Υποβλεννογόνια
Αναπτύσσονται προς την ενδομητρική κοιλότητα και μπορεί να σχετίζονται ιδιαίτερα με έντονη αιμορραγία και προβλήματα γονιμότητας.
Ενδοτοιχωματικά
Αναπτύσσονται μέσα στο μυϊκό τοίχωμα της μήτρας και αποτελούν έναν από τους συχνότερους τύπους.
Υπορογόνια
Αναπτύσσονται προς την εξωτερική επιφάνεια της μήτρας και μπορεί να προκαλούν περισσότερο πιεστικά συμπτώματα παρά αιμορραγία.
Μισχωτά
Συνδέονται με τη μήτρα μέσω ενός μίσχου και μπορεί να αναπτύσσονται προς την κοιλότητα ή προς την εξωτερική επιφάνεια.
Πώς ταξινομούνται;
Στην κλινική πράξη μπορεί να χρησιμοποιείται η ταξινόμηση FIGO, η οποία περιγράφει τη σχέση του ινομυώματος με την ενδομητρική κοιλότητα και την εξωτερική επιφάνεια της μήτρας.
Η ταξινόμηση αυτή είναι ιδιαίτερα χρήσιμη όταν σχεδιάζεται χειρουργική αντιμετώπιση ή όταν αξιολογείται η πιθανή επίδραση στη γονιμότητα.
Ένα μικρό υποβλεννογόνιο ινομύωμα μπορεί να προκαλεί σημαντική αιμορραγία, ενώ ένα μεγαλύτερο υπορογόνιο μπορεί να είναι εντελώς ασυμπτωματικό.
Γιατί δημιουργούνται;
Η ακριβής αιτία δεν είναι πλήρως γνωστή.
Η ανάπτυξη των ινομυωμάτων επηρεάζεται από ορμονικούς και γενετικούς παράγοντες.
Οιστρογόνα και προγεστερόνη
Τα ινομυώματα είναι ορμονοεξαρτώμενα και συνήθως αναπτύσσονται κατά την αναπαραγωγική ηλικία.
Γενετικοί παράγοντες
Υπάρχει συχνά οικογενειακή προδιάθεση.
Ηλικία
Η πιθανότητα εμφάνισης αυξάνεται μέχρι την εμμηνόπαυση.
Τι συμβαίνει μετά την εμμηνόπαυση;
Μετά την εμμηνόπαυση, λόγω της μείωσης των οιστρογόνων και της προγεστερόνης, πολλά ινομυώματα σταθεροποιούνται ή μειώνονται σε μέγεθος.
Δεν σημαίνει απαραίτητα κακοήθεια, αλλά η συμπεριφορά μιας μάζας μετά την εμμηνόπαυση χρειάζεται πιο προσεκτική εκτίμηση.
Ποια συμπτώματα μπορεί να προκαλέσουν;
Έντονη περίοδος
Μπορεί να υπάρχει πολύ αυξημένη ή παρατεταμένη εμμηνορρυσιακή αιμορραγία.
Αναιμία
Η χρόνια απώλεια αίματος μπορεί να οδηγήσει σε έλλειψη σιδήρου και σιδηροπενική αναιμία.
Πυελικός πόνος ή πίεση
Μεγαλύτερα ινομυώματα μπορεί να προκαλούν αίσθημα βάρους ή πίεσης χαμηλά στην κοιλιά.
Συχνοουρία
Όταν πιέζουν την ουροδόχο κύστη μπορεί να αυξάνουν την ανάγκη για ούρηση.
Δυσκοιλιότητα
Πίεση προς το ορθό μπορεί να επηρεάσει τη λειτουργία του εντέρου.
Πόνος στην επαφή
Σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να εμφανίζεται βαθύς πυελικός πόνος κατά τη σεξουαλική επαφή.
Γιατί προκαλούν έντονη περίοδο;
Η επίδραση στην αιμορραγία σχετίζεται κυρίως με τη θέση των ινομυωμάτων και τη σχέση τους με την ενδομητρική κοιλότητα.
Τα υποβλεννογόνια ινομυώματα και ορισμένα ενδοτοιχωματικά ινομυώματα μπορούν να παραμορφώνουν την κοιλότητα της μήτρας και να προκαλούν σημαντική αιμορραγία.
Η θέση του σε σχέση με το ενδομήτριο είναι ιδιαίτερα σημαντική.
Μπορούν να προκαλέσουν αναιμία;
Ναι. Η χρόνια έντονη αιμορραγία μπορεί να προκαλέσει σιδηροπενία και τελικά αναιμία.
Κόπωση
Η γυναίκα μπορεί να αισθάνεται συνεχώς κουρασμένη ή να έχει μειωμένη αντοχή.
Ζάλη
Μπορεί να εμφανίζεται ιδιαίτερα σε σημαντικότερη αναιμία.
Δύσπνοια
Μπορεί να εμφανίζεται κατά την άσκηση ή στο ανέβασμα σκάλας.
Ταχυκαρδία
Σε σημαντική αναιμία μπορεί να υπάρχει αίσθημα παλμών.
Πώς γίνεται η διάγνωση;
Η διάγνωση βασίζεται συνήθως στη γυναικολογική εξέταση και στο υπερηχογράφημα.
Γυναικολογική εξέταση
Μία μεγαλύτερη ή ανώμαλη μήτρα μπορεί να δημιουργήσει την υποψία ύπαρξης ινομυωμάτων.
Διακολπικό υπερηχογράφημα
Αποτελεί βασική εξέταση για τον εντοπισμό, τη μέτρηση και τη χαρτογράφηση των ινομυωμάτων.
3D υπερηχογράφημα
Μπορεί να προσφέρει πρόσθετες πληροφορίες για τη σχέση ενός ινομυώματος με την ενδομητρική κοιλότητα.
MRI
Μπορεί να χρειαστεί σε επιλεγμένες περιπτώσεις, ιδιαίτερα όταν υπάρχουν πολλά ή μεγάλα ινομυώματα ή σχεδιάζεται σύνθετη επέμβαση.
Τι αξιολογούμε στο υπερηχογράφημα;
Αριθμό
Καταγράφεται αν υπάρχει ένα ή περισσότερα ινομυώματα.
Μέγεθος
Μετρώνται σε τρεις διαστάσεις ώστε να μπορεί να παρακολουθείται η εξέλιξή τους.
Θέση
Καθορίζεται αν είναι υποβλεννογόνια, ενδοτοιχωματικά ή υπορογόνια.
Σχέση με την κοιλότητα
Είναι ιδιαίτερα σημαντική σε γυναίκες με αιμορραγία ή επιθυμία εγκυμοσύνης.
Πότε χρειάζεται υστεροσκόπηση;
Η υστεροσκόπηση είναι ιδιαίτερα χρήσιμη όταν υπάρχει υποψία ότι το ινομύωμα προβάλλει μέσα στην ενδομητρική κοιλότητα.
Άμεση απεικόνιση
Επιτρέπει να δούμε με ακρίβεια το ινομύωμα μέσα στην κοιλότητα της μήτρας.
Θεραπεία
Κατάλληλα υποβλεννογόνια ινομυώματα μπορούν να αφαιρεθούν υστεροσκοπικά.
Επηρεάζουν τη γονιμότητα;
Τα περισσότερα ινομυώματα δεν προκαλούν υπογονιμότητα.
Η πιθανή επίδραση εξαρτάται κυρίως από τη θέση, το μέγεθος και το αν παραμορφώνουν την ενδομητρική κοιλότητα.
Υποβλεννογόνια ινομυώματα
Μπορεί να επηρεάζουν την εμφύτευση και σχετίζονται περισσότερο με προβλήματα γονιμότητας.
Ενδοτοιχωματικά ινομυώματα
Η σημασία τους εξαρτάται από το μέγεθος και κυρίως από το αν παραμορφώνουν την ενδομητρική κοιλότητα.
Υπορογόνια ινομυώματα
Συνήθως έχουν μικρότερη επίδραση στη γονιμότητα.
Η απόφαση για ινομυωματεκτομή πρέπει να βασίζεται στη θέση, στο μέγεθος, στα συμπτώματα και στο ιστορικό γονιμότητας.
Τι συμβαίνει στην εγκυμοσύνη;
Οι περισσότερες γυναίκες με ινομυώματα έχουν φυσιολογική εγκυμοσύνη.
Ωστόσο, ανάλογα με το μέγεθος και τη θέση, ορισμένα ινομυώματα μπορεί να σχετίζονται με αυξημένο κίνδυνο ορισμένων μαιευτικών επιπλοκών.
Πόνος
Ορισμένα ινομυώματα μπορεί να προκαλέσουν επεισόδια πόνου λόγω εκφύλισης κατά την εγκυμοσύνη.
Θέση του εμβρύου
Μεγάλα ή χαμηλά ινομυώματα μπορεί να επηρεάσουν τη θέση του μωρού.
Πρόωρος τοκετός
Ο κίνδυνος μπορεί να είναι αυξημένος σε ορισμένες γυναίκες, ιδιαίτερα με πολλαπλά ή μεγάλα ινομυώματα.
Τρόπος τοκετού
Τα περισσότερα ινομυώματα δεν αποτελούν από μόνα τους ένδειξη για καισαρική τομή.
Χρειάζονται όλα τα ινομυώματα θεραπεία;
Όχι.
Ασυμπτωματικά ινομυώματα που δεν επηρεάζουν τη γονιμότητα ή άλλα όργανα μπορεί να χρειάζονται μόνο παρακολούθηση.
Η ύπαρξη ενός ινομυώματος από μόνη της δεν αποτελεί ένδειξη χειρουργικής επέμβασης.
Πώς αντιμετωπίζονται;
Η θεραπεία εξατομικεύεται ανάλογα με τα συμπτώματα, τη θέση και το μέγεθος των ινομυωμάτων, την ηλικία και την επιθυμία για μελλοντική εγκυμοσύνη.
Παρακολούθηση
Κατάλληλη επιλογή όταν τα ινομυώματα είναι ασυμπτωματικά ή προκαλούν ελάχιστα συμπτώματα.
Φαρμακευτική θεραπεία
Μπορεί να χρησιμοποιηθεί κυρίως για τον έλεγχο της αιμορραγίας ή άλλων συμπτωμάτων.
Ινομυωματεκτομή
Χειρουργική αφαίρεση των ινομυωμάτων με διατήρηση της μήτρας.
Υστερεκτομή
Οριστική χειρουργική θεραπεία σε επιλεγμένες γυναίκες που δεν επιθυμούν μελλοντική εγκυμοσύνη και έχουν κατάλληλη ένδειξη.
Ποιες φαρμακευτικές θεραπείες υπάρχουν;
Τα φάρμακα χρησιμοποιούνται κυρίως για τον έλεγχο της αιμορραγίας και του πόνου και όχι απαραίτητα για μόνιμη εξαφάνιση των ινομυωμάτων.
Τρανεξαμικό οξύ
Μπορεί να μειώσει την έντονη αιμορραγία τις ημέρες της περιόδου σε κατάλληλες γυναίκες.
Αντιφλεγμονώδη
Μπορούν να βοηθήσουν στον πόνο και να μειώσουν σε κάποιο βαθμό την αιμορραγία.
Ορμονικές θεραπείες
Μπορούν να χρησιμοποιηθούν για τον έλεγχο της αιμορραγίας ανάλογα με το ιστορικό και τις ανάγκες της γυναίκας.
Ορμονικό σπιράλ
Μπορεί να μειώσει σημαντικά την αιμορραγία σε κατάλληλες γυναίκες όταν η ενδομητρική κοιλότητα δεν παραμορφώνεται σημαντικά.
Τι είναι η ινομυωματεκτομή;
Η ινομυωματεκτομή είναι η χειρουργική αφαίρεση ενός ή περισσότερων ινομυωμάτων με διατήρηση της μήτρας.
Αποτελεί σημαντική επιλογή για γυναίκες που έχουν συμπτώματα και επιθυμούν να διατηρήσουν τη μήτρα ή τη δυνατότητα μελλοντικής εγκυμοσύνης.
Υστεροσκοπική ινομυωματεκτομή
Χρησιμοποιείται για ινομυώματα που προβάλλουν μέσα στην ενδομητρική κοιλότητα.
Η επέμβαση γίνεται μέσω του τραχήλου χωρίς τομή στην κοιλιά.
Χωρίς κοιλιακές τομές
Τα χειρουργικά εργαλεία εισέρχονται μέσα από τον κόλπο και τον τράχηλο.
Άμεση όραση
Το ινομύωμα αφαιρείται υπό υστεροσκοπικό έλεγχο μέσα από την κοιλότητα της μήτρας.
Ταχύτερη ανάρρωση
Η επιστροφή στις καθημερινές δραστηριότητες είναι συνήθως ταχύτερη σε σχέση με επεμβάσεις μέσω της κοιλιάς.
Λαπαροσκοπική ινομυωματεκτομή
Η λαπαροσκοπική ινομυωματεκτομή πραγματοποιείται μέσω μικρών τομών στην κοιλιά και επιτρέπει την αφαίρεση κατάλληλων ενδοτοιχωματικών ή υπορογόνιων ινομυωμάτων.
Μικρότερες τομές
Η επέμβαση γίνεται με λαπαροσκοπικά εργαλεία αντί για μεγάλη κοιλιακή τομή.
Μικρότερος μετεγχειρητικός πόνος
Σε κατάλληλα επιλεγμένες περιπτώσεις η ανάρρωση είναι συνήθως ταχύτερη από την ανοικτή επέμβαση.
Διατήρηση της μήτρας
Αφαιρούνται τα ινομυώματα και αποκαθίσταται το μυϊκό τοίχωμα της μήτρας.
Ανοικτή ινομυωματεκτομή
Σε ορισμένες γυναίκες μπορεί να χρειάζεται ανοικτή επέμβαση μέσω κοιλιακής τομής.
Αυτό μπορεί να είναι καταλληλότερο όταν υπάρχουν πολύ μεγάλα, πολυάριθμα ή ιδιαίτερα σύνθετα ινομυώματα.
Η καλύτερη χειρουργική προσέγγιση είναι αυτή που επιτρέπει ασφαλή και αποτελεσματική αφαίρεση των ινομυωμάτων με σωστή αποκατάσταση της μήτρας.
Τι είναι ο εμβολισμός μητριαίων αρτηριών;
Ο εμβολισμός αποτελεί ελάχιστα επεμβατική ακτινολογική τεχνική κατά την οποία μειώνεται η αιματική παροχή προς τα ινομυώματα ώστε να συρρικνωθούν.
Μπορεί να αποτελεί επιλογή για συγκεκριμένες γυναίκες με συμπτωματικά ινομυώματα.
Πότε μπορεί να χρειαστεί υστερεκτομή;
Η υστερεκτομή είναι η αφαίρεση της μήτρας και αποτελεί οριστική θεραπεία των ινομυωμάτων.
Μπορεί να εξεταστεί σε γυναίκες με σημαντικά συμπτώματα που δεν επιθυμούν μελλοντική εγκυμοσύνη και όταν οι λιγότερο επεμβατικές επιλογές δεν είναι κατάλληλες ή δεν επιθυμούνται.
Στις περισσότερες περιπτώσεις υπάρχουν περισσότερες από μία θεραπευτικές επιλογές.
Μπορούν να εμφανιστούν ξανά μετά από ινομυωματεκτομή;
Ναι. Η ινομυωματεκτομή αφαιρεί τα υπάρχοντα ινομυώματα, αλλά δεν εμποδίζει απαραίτητα τη δημιουργία νέων στο μέλλον.
Η πιθανότητα υποτροπής εξαρτάται από την ηλικία, τον αριθμό των αρχικών ινομυωμάτων και άλλους παράγοντες.
Μπορεί ένα ινομύωμα να μετατραπεί σε καρκίνο;
Τα συνηθισμένα ινομυώματα είναι καλοήθεις όγκοι.
Το λειομυοσάρκωμα είναι ένας σπάνιος κακοήθης όγκος του μυομητρίου και γενικά θεωρείται διαφορετική νόσος, όχι απλή «μετατροπή» ενός τυπικού ινομυώματος.
Η ηλικία, η εμμηνοπαυσιακή κατάσταση, η απεικόνιση και η συνολική κλινική εικόνα καθορίζουν αν χρειάζεται περαιτέρω διερεύνηση.
Πότε μπορεί να χρειάζεται θεραπεία;
Έντονη αιμορραγία
Ιδιαίτερα όταν προκαλεί σιδηροπενία ή αναιμία.
Πόνος ή σημαντική πίεση
Όταν τα συμπτώματα επηρεάζουν την καθημερινότητα και την ποιότητα ζωής.
Πιεστικά συμπτώματα
Συχνοουρία, δυσκοιλιότητα ή άλλα συμπτώματα λόγω μεγάλου μεγέθους της μήτρας.
Επίδραση στη γονιμότητα
Σε επιλεγμένες περιπτώσεις όταν η θέση του ινομυώματος μπορεί να επηρεάζει την εμφύτευση ή την κύηση.
Ταχεία ή άτυπη μεταβολή
Μπορεί να χρειάζεται περαιτέρω αξιολόγηση, ιδιαίτερα μετά την εμμηνόπαυση.
Τα ινομυώματα είναι πολύ συχνοί καλοήθεις όγκοι της μήτρας και πολλά δεν χρειάζονται καμία θεραπεία. Όταν προκαλούν έντονη αιμορραγία, αναιμία, πόνο, πιεστικά συμπτώματα ή επηρεάζουν τη γονιμότητα, υπάρχουν πολλές θεραπευτικές επιλογές. Αυτές μπορεί να περιλαμβάνουν φαρμακευτική αγωγή, υστεροσκοπική, λαπαροσκοπική ή ανοικτή ινομυωματεκτομή, εμβολισμό ή, σε επιλεγμένες γυναίκες, υστερεκτομή. Η καλύτερη επιλογή καθορίζεται από τη θέση, το μέγεθος και τον αριθμό των ινομυωμάτων και κυρίως από τις ανάγκες και τις αναπαραγωγικές επιθυμίες κάθε γυναίκας.