Έρπης γεννητικών οργάνων (HSV) στην εγκυμοσύνη
Ο έρπης γεννητικών οργάνων είναι συχνή λοίμωξη που προκαλείται από τον ιό Herpes Simplex (HSV). Στην εγκυμοσύνη η κύρια σημασία του είναι ο κίνδυνος μετάδοσης του ιού στο νεογνό, ιδιαίτερα όταν η πρώτη λοίμωξη της μητέρας συμβεί κοντά στον τοκετό.
Τι είναι ο HSV;
Υπάρχουν δύο κύριοι τύποι του ιού, HSV-1 και HSV-2. Και οι δύο μπορούν να προκαλέσουν έρπη γεννητικών οργάνων.
Μετά την αρχική λοίμωξη ο ιός παραμένει στον οργανισμό σε λανθάνουσα κατάσταση και μπορεί κατά διαστήματα να επανενεργοποιείται, προκαλώντας υποτροπές.
HSV-1
Μπορεί να προκαλέσει τόσο επιχείλιο όσο και γεννητικό έρπη. Ο γεννητικός HSV-1 συνήθως υποτροπιάζει λιγότερο συχνά από τον HSV-2.
HSV-2
Είναι συχνή αιτία έρπη γεννητικών οργάνων και σχετίζεται περισσότερο με υποτροπιάζοντα επεισόδια και ασυμπτωματική αποβολή του ιού.
Πώς μεταδίδεται;
Ο HSV μεταδίδεται με άμεση επαφή με μολυσμένο δέρμα, βλεννογόνους ή εκκρίσεις. Η μετάδοση μπορεί να συμβεί ακόμη και όταν δεν υπάρχουν εμφανείς βλάβες.
Σεξουαλική επαφή
Ο ιός μπορεί να μεταδοθεί με κολπική, πρωκτική ή στοματική σεξουαλική επαφή.
Ασυμπτωματική αποβολή
Ο HSV μπορεί να μεταδίδεται ακόμη και όταν το άτομο δεν έχει εμφανή έλκη ή φυσαλίδες.
Στοματικός HSV-1
Ο επιχείλιος έρπης μπορεί μέσω στοματικής επαφής να μεταδώσει HSV-1 στην περιοχή των γεννητικών οργάνων.
Κατά τον τοκετό
Η σημαντικότερη οδός μετάδοσης στο νεογνό είναι η έκθεση στον HSV κατά τη δίοδο από τον γεννητικό σωλήνα.
Ποια συμπτώματα μπορεί να προκαλέσει;
Πολλές λοιμώξεις από HSV είναι ήπιες ή δεν αναγνωρίζονται ποτέ. Όταν υπάρχουν συμπτώματα, μπορεί να περιλαμβάνουν:
Φυσαλίδες ή έλκη
Επώδυνες φυσαλίδες ή μικρά έλκη στην περιοχή των γεννητικών οργάνων ή γύρω από τον πρωκτό.
Πόνος και καύσος
Μπορεί να υπάρχει πόνος, κάψιμο, κνησμός ή δυσφορία στην περιοχή.
Πρόδρομα συμπτώματα
Μερικές γυναίκες αισθάνονται κάψιμο, πόνο ή μυρμήγκιασμα πριν εμφανιστούν οι βλάβες.
Πρώτη λοίμωξη
Το πρώτο επεισόδιο μπορεί να συνοδεύεται από πυρετό, κακουχία και πιο εκτεταμένες βλάβες.
Γιατί έχει σημασία αν είναι πρώτη ή υποτροπιάζουσα λοίμωξη;
Ο κίνδυνος για το νεογνό διαφέρει σημαντικά ανάλογα με το αν πρόκειται για νέα λοίμωξη της μητέρας ή για υποτροπή λοίμωξης που υπήρχε πριν από την εγκυμοσύνη.
Πρώτη λοίμωξη κοντά στον τοκετό
Εδώ βρίσκεται ο μεγαλύτερος κίνδυνος μετάδοσης, επειδή η μητέρα δεν έχει προλάβει να αναπτύξει προστατευτικά αντισώματα που να περάσουν στο έμβρυο.
Υποτροπιάζων έρπης
Όταν η λοίμωξη υπήρχε πριν από την εγκυμοσύνη, ο κίνδυνος μετάδοσης στο νεογνό είναι πολύ χαμηλότερος.
Πώς γίνεται η διάγνωση;
Όταν υπάρχουν ενεργές βλάβες, η πιο χρήσιμη εξέταση είναι συνήθως η ανίχνευση του ιού από δείγμα της βλάβης με PCR.
Οι αιματολογικές εξετάσεις αντισωμάτων μπορούν να είναι χρήσιμες σε επιλεγμένες περιπτώσεις, αλλά δεν χρησιμοποιούνται ως screening ρουτίνας όλων των εγκύων.
PCR από τη βλάβη
Μπορεί να επιβεβαιώσει αν πρόκειται για HSV και να προσδιορίσει αν είναι HSV-1 ή HSV-2.
Ειδικά αντισώματα
Type-specific serology μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε συγκεκριμένες κλινικές περιπτώσεις, για παράδειγμα όταν ο σύντροφος έχει γνωστή HSV λοίμωξη.
Πώς μπορεί να μειωθεί ο κίνδυνος νέας λοίμωξης;
Ιδιαίτερη σημασία έχει η αποφυγή νέας HSV λοίμωξης κατά το τελευταίο τρίμηνο της εγκυμοσύνης.
Σύντροφος με γεννητικό έρπη
Αν ο σύντροφος έχει γνωστό ή ύποπτο γεννητικό έρπη, συνιστάται αποφυγή κολπικής επαφής στο τρίτο τρίμηνο όταν η έγκυος δεν έχει γνωστό ιστορικό HSV.
Επιχείλιος έρπης του συντρόφου
Αν υπάρχει γνωστός ή ύποπτος επιχείλιος HSV, αποφεύγεται η στοματική επαφή με τα γεννητικά όργανα, ιδιαίτερα κατά το τρίτο τρίμηνο.
Προφυλακτικό
Μπορεί να μειώσει τον κίνδυνο μετάδοσης, αλλά δεν παρέχει πλήρη προστασία επειδή ο HSV μπορεί να βρίσκεται σε δέρμα που δεν καλύπτεται από το προφυλακτικό.
Αποφυγή επαφής σε έξαρση
Σε ενεργές βλάβες ή πρόδρομα συμπτώματα πρέπει να αποφεύγεται η σεξουαλική επαφή μέχρι την επούλωση.
Μπορεί να αντιμετωπιστεί ο έρπης στην εγκυμοσύνη;
Ναι. Τα αντιιικά φάρμακα μπορούν να χρησιμοποιηθούν στην εγκυμοσύνη όταν υπάρχει ένδειξη.
Η ακυκλοβίρη έχει χρησιμοποιηθεί ευρέως στην εγκυμοσύνη και θεωρείται συμβατή με τη χρήση σε όλα τα τρίμηνα. Η βαλακυκλοβίρη χρησιμοποιείται επίσης ευρέως.
Πρώτο επεισόδιο
Η πρώτη κλινική εκδήλωση γεννητικού έρπη αντιμετωπίζεται με συστηματική αντιιική θεραπεία.
Υποτροπή
Σε συμπτωματική υποτροπή μπορεί επίσης να χορηγηθεί αντιιική θεραπεία ανάλογα με την κλινική εικόνα.
Χρειάζεται προληπτική θεραπεία προς το τέλος της εγκυμοσύνης;
Σε γυναίκες με υποτροπιάζον γεννητικό έρπη μπορεί να χρησιμοποιηθεί κατασταλτική αντιιική θεραπεία προς το τέλος της εγκυμοσύνης ώστε να μειωθεί η πιθανότητα ενεργής υποτροπής κατά τον τοκετό.
Acyclovir
Το CDC προτείνει acyclovir 400 mg τρεις φορές ημερησίως από τις 36 εβδομάδες σε γυναίκες με υποτροπιάζον γεννητικό HSV.
Valacyclovir
Εναλλακτικά, valacyclovir 500 mg δύο φορές ημερησίως από τις 36 εβδομάδες.
Μπορώ να γεννήσω φυσιολογικά;
Στις περισσότερες γυναίκες με ιστορικό γεννητικού έρπη, ο κολπικός τοκετός είναι δυνατός εφόσον κατά την έναρξη του τοκετού δεν υπάρχουν ενεργές γεννητικές βλάβες ή πρόδρομα συμπτώματα.
Χωρίς βλάβες ή πρόδρομα συμπτώματα
Γυναίκες χωρίς ενεργές βλάβες ή πρόδρομα συμπτώματα μπορούν συνήθως να γεννήσουν κολπικά.
Ενεργές βλάβες στον τοκετό
Εάν υπάρχουν ενεργές γεννητικές ερπητικές βλάβες κατά την έναρξη του τοκετού, συστήνεται καισαρική για να μειωθεί ο κίνδυνος μετάδοσης στο νεογνό.
Πρόδρομα συμπτώματα
Πόνος ή κάψιμο που υποδηλώνει επικείμενη έξαρση αντιμετωπίζεται επίσης ως σημαντικό εύρημα κατά την απόφαση για τον τρόπο τοκετού.
Πρώτη λοίμωξη στο 3ο τρίμηνο
Σε πρώτη ή μη πρωτοπαθή πρώτη HSV λοίμωξη στο τρίτο τρίμηνο μπορεί να προσφερθεί καισαρική λόγω πιθανής παρατεταμένης αποβολής του ιού.
Τι είναι ο νεογνικός έρπης;
Ο νεογνικός έρπης είναι σπάνια αλλά σοβαρή λοίμωξη του νεογνού. Μπορεί να περιορίζεται στο δέρμα, τα μάτια και το στόμα ή να προσβάλλει το κεντρικό νευρικό σύστημα και άλλα όργανα.
Νεογνά που έχουν σημαντική έκθεση στον HSV κατά τον τοκετό μπορεί να χρειάζονται ειδική νεογνολογική αξιολόγηση, εργαστηριακό έλεγχο και, σε ορισμένες περιπτώσεις, προληπτική ή θεραπευτική χορήγηση ακυκλοβίρης.
Μπορώ να θηλάσω αν έχω HSV;
Στις περισσότερες περιπτώσεις ναι. Ο HSV δεν μεταδίδεται μέσω του μητρικού γάλακτος.
Ωστόσο, το νεογνό δεν πρέπει να έρχεται σε άμεση επαφή με ενεργές ερπητικές βλάβες. Αν υπάρχουν βλάβες στον μαστό, χρειάζεται ειδική ιατρική συμβουλή για τον θηλασμό από την προσβεβλημένη πλευρά.