Δερμοειδής Κύστη Ωοθήκης
Η δερμοειδής κύστη της ωοθήκης, γνωστή ιατρικά ως ώριμο κυστικό τεράτωμα, είναι ένας συχνός και συνήθως καλοήθης όγκος της ωοθήκης. Εμφανίζεται κυρίως σε γυναίκες αναπαραγωγικής ηλικίας και πολλές φορές ανακαλύπτεται τυχαία κατά τη διάρκεια ενός γυναικολογικού υπερηχογραφήματος.
Τι είναι η δερμοειδής κύστη;
Η δερμοειδής κύστη ή ώριμο κυστικό τεράτωμα είναι ένας καλοήθης όγκος που προέρχεται από γεννητικά κύτταρα της ωοθήκης.
Τα κύτταρα αυτά έχουν τη δυνατότητα να διαφοροποιούνται σε διαφορετικούς τύπους ιστών. Για τον λόγο αυτό, στο εσωτερικό μιας δερμοειδούς κύστης μπορεί να υπάρχουν στοιχεία όπως λίπος, τρίχες, δέρμα, οστίτης ιστός ή δόντια.
Στη μεγάλη πλειονότητα των περιπτώσεων πρόκειται για καλοήθη όγκο.
Σε ποιες γυναίκες εμφανίζεται;
Οι δερμοειδείς κύστεις μπορούν να εμφανιστούν σε οποιαδήποτε ηλικία, αλλά είναι ιδιαίτερα συχνές στις γυναίκες αναπαραγωγικής ηλικίας.
Νεαρές γυναίκες
Είναι από τους συχνότερους καλοήθεις όγκους της ωοθήκης σε νεότερες ηλικίες.
Αναπαραγωγική ηλικία
Πολλές περιπτώσεις διαγιγνώσκονται μεταξύ της εφηβείας και της εμμηνόπαυσης.
Μία ή και δύο ωοθήκες
Συνήθως αφορά τη μία ωοθήκη, αλλά σε ορισμένες γυναίκες μπορεί να είναι αμφοτερόπλευρη.
Γιατί δημιουργείται;
Η δερμοειδής κύστη δεν δημιουργείται από ορμονική διαταραχή, διατροφή, σεξουαλική δραστηριότητα ή κάποιον εξωτερικό παράγοντα.
Προέρχεται από αρχέγονα γεννητικά κύτταρα της ωοθήκης, τα οποία μπορούν να διαφοροποιηθούν σε διαφορετικούς τύπους ώριμου ιστού.
Τι μπορεί να περιέχει;
Λίπος
Το λιπώδες υλικό είναι πολύ χαρακτηριστικό εύρημα στα ώριμα κυστικά τερατώματα.
Τρίχες και δέρμα
Μπορεί να υπάρχουν ώριμα στοιχεία δέρματος και τριχοθυλακίων.
Οστίτης ιστός ή δόντια
Σε ορισμένες κύστεις μπορεί να υπάρχουν ασβεστοποιημένα ή οστικά στοιχεία.
Άλλοι ώριμοι ιστοί
Μπορεί να υπάρχουν στοιχεία από διαφορετικούς φυσιολογικούς τύπους ιστών.
Ποια συμπτώματα προκαλεί;
Πολλές δερμοειδείς κύστεις δεν προκαλούν κανένα σύμπτωμα και ανακαλύπτονται τυχαία στον υπέρηχο.
Χωρίς συμπτώματα
Αποτελεί πολύ συχνό τρόπο διάγνωσης, ιδιαίτερα όταν η κύστη είναι μικρή.
Πόνος χαμηλά στην κοιλιά
Μπορεί να υπάρχει ήπιος ή διαλείπων πόνος στην πλευρά της πάσχουσας ωοθήκης.
Αίσθημα βάρους
Μεγαλύτερες κύστεις μπορεί να προκαλούν αίσθημα πίεσης ή βάρους στην πύελο.
Οξύς πόνος
Ξαφνικός και έντονος πόνος μπορεί να υποδηλώνει συστροφή της ωοθήκης και χρειάζεται άμεση αξιολόγηση.
Πώς γίνεται η διάγνωση;
Η διάγνωση γίνεται κυρίως με το διακολπικό υπερηχογράφημα.
Οι δερμοειδείς κύστεις συχνά έχουν χαρακτηριστική υπερηχογραφική εικόνα λόγω της παρουσίας λίπους, τριχών και ασβεστοποιήσεων.
Υπερηχογράφημα
Αποτελεί την πρώτη και σημαντικότερη απεικονιστική εξέταση.
Doppler
Μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την αξιολόγηση της αγγείωσης και άλλων χαρακτηριστικών της βλάβης.
MRI
Μπορεί να βοηθήσει όταν η υπερηχογραφική εικόνα δεν είναι απολύτως χαρακτηριστική.
Ιστολογική εξέταση
Η οριστική διάγνωση επιβεβαιώνεται ιστολογικά όταν η κύστη αφαιρεθεί.
Πώς φαίνεται στον υπέρηχο;
Η εικόνα μπορεί να ποικίλλει σημαντικά ανάλογα με το περιεχόμενο της κύστης.
Μπορεί να υπάρχουν έντονα ηχογενή στοιχεία, σκιάσεις, περιοχές λίπους ή χαρακτηριστικές εσωτερικές δομές.
Μεγαλώνει με τον χρόνο;
Οι δερμοειδείς κύστεις συνήθως μεγαλώνουν αργά.
Ο ρυθμός ανάπτυξης διαφέρει από γυναίκα σε γυναίκα και για αυτό, όταν επιλέγεται συντηρητική παρακολούθηση, η μεταβολή του μεγέθους εκτιμάται με επαναληπτικά υπερηχογραφήματα.
Τι επιπλοκές μπορεί να προκαλέσει;
Οι περισσότερες δερμοειδείς κύστεις παραμένουν χωρίς επιπλοκές. Υπάρχουν όμως ορισμένοι κίνδυνοι που λαμβάνονται υπόψη στην απόφαση για παρακολούθηση ή χειρουργική αφαίρεση.
Συστροφή ωοθήκης
Η ωοθήκη μπορεί να περιστραφεί γύρω από τον μίσχο της και να διακοπεί η αιμάτωσή της. Πρόκειται για επείγουσα κατάσταση.
Ρήξη
Είναι ασυνήθης, αλλά διαρροή του λιπαρού περιεχομένου στην κοιλιά μπορεί να προκαλέσει έντονο ερεθισμό.
Αύξηση μεγέθους
Μία κύστη που μεγαλώνει μπορεί να προκαλέσει πόνο, πίεση ή αυξημένο κίνδυνο συστροφής.
Κακοήθης εξαλλαγή
Είναι σπάνια και αφορά κυρίως μεγαλύτερες ηλικίες και ιδιαίτερα γυναίκες μετά την εμμηνόπαυση.
Τι είναι η συστροφή της ωοθήκης;
Μία ωοθήκη που έχει αυξηθεί σε μέγεθος λόγω μιας κύστης μπορεί να περιστραφεί γύρω από τα αγγεία που την τροφοδοτούν.
Αυτό ονομάζεται συστροφή ωοθήκης και μπορεί να προκαλέσει ξαφνικό, έντονο πόνο, συχνά με ναυτία ή έμετο.
Μπορεί να γίνει καρκίνος;
Η κακοήθης εξαλλαγή ενός ώριμου κυστικού τερατώματος είναι πολύ σπάνια.
Ο κίνδυνος είναι μεγαλύτερος σε γυναίκες μεγαλύτερης ηλικίας, ιδιαίτερα μετά την εμμηνόπαυση, και σε ορισμένες μεγάλες ή άτυπες βλάβες.
Χρειάζεται πάντα να αφαιρείται;
Όχι.
Μία μικρή, ασυμπτωματική κύστη με χαρακτηριστική καλοήθη υπερηχογραφική εικόνα μπορεί σε κατάλληλες περιπτώσεις να παρακολουθείται.
Η απόφαση εξαρτάται από πολλούς παράγοντες.
Μέγεθος
Όσο μεγαλύτερη είναι η κύστη, τόσο περισσότερο λαμβάνεται υπόψη ο κίνδυνος επιπλοκών.
Συμπτώματα
Πόνος ή πίεση μπορεί να αποτελούν λόγο για χειρουργική αντιμετώπιση.
Αύξηση μεγέθους
Σημαντική αύξηση σε διαδοχικούς υπερήχους μπορεί να αλλάξει τη στρατηγική αντιμετώπισης.
Ηλικία και γονιμότητα
Η διατήρηση υγιούς ωοθηκικού ιστού έχει ιδιαίτερη σημασία στις νεότερες γυναίκες.
Υπερηχογραφική εικόνα
Άτυπα ή αμφίβολα χαρακτηριστικά μπορεί να οδηγήσουν σε χειρουργική διερεύνηση.
Πότε προτείνεται χειρουργική αφαίρεση;
Η χειρουργική αντιμετώπιση μπορεί να προταθεί όταν η κύστη:
Προκαλεί συμπτώματα
Επίμονος πόνος ή αίσθημα πίεσης αποτελούν σημαντικούς παράγοντες.
Είναι μεγάλη
Μεγαλύτερες κύστεις μπορεί να έχουν αυξημένο κίνδυνο συστροφής ή άλλων επιπλοκών.
Μεγαλώνει
Αύξηση του μεγέθους στην παρακολούθηση μπορεί να οδηγήσει σε αφαίρεση.
Δεν είναι διαγνωστικά σαφής
Όταν η απεικονιστική εικόνα δεν είναι τυπικά καλοήθης μπορεί να χρειάζεται ιστολογική διάγνωση.
Πώς γίνεται η επέμβαση;
Στις περισσότερες κατάλληλες περιπτώσεις η επέμβαση πραγματοποιείται με λαπαροσκόπηση.
Λαπαροσκοπική προσπέλαση
Η επέμβαση πραγματοποιείται μέσα από μικρές τομές στην κοιλιά.
Αφαίρεση της κύστης
Η κύστη αποκολλάται προσεκτικά από τον φυσιολογικό ωοθηκικό ιστό.
Διατήρηση της ωοθήκης
Στις νεότερες γυναίκες στόχος είναι συνήθως η διατήρηση όσο το δυνατόν περισσότερου υγιούς ωοθηκικού ιστού.
Ιστολογική εξέταση
Η κύστη αποστέλλεται μετά την αφαίρεση για οριστική ιστολογική εξέταση.
Κυστεκτομή ή αφαίρεση της ωοθήκης;
Στις γυναίκες αναπαραγωγικής ηλικίας, όταν αυτό είναι τεχνικά δυνατό και η εικόνα είναι καλοήθης, προτιμάται συνήθως κυστεκτομή: αφαιρείται δηλαδή η κύστη και διατηρείται η ωοθήκη.
Η αφαίρεση ολόκληρης της ωοθήκης μπορεί να χρειαστεί σε επιλεγμένες περιπτώσεις, όπως όταν δεν υπάρχει επαρκής φυσιολογικός ωοθηκικός ιστός, σε πολύ μεγάλες βλάβες, σε μεγαλύτερες ηλικίες ή όταν υπάρχει διαγνωστική αμφιβολία.
Επηρεάζει τη γονιμότητα;
Μία μικρή δερμοειδής κύστη συνήθως δεν επηρεάζει άμεσα τη δυνατότητα σύλληψης.
Όταν χρειάζεται χειρουργική επέμβαση, ιδιαίτερα σε γυναίκες που επιθυμούν μελλοντική εγκυμοσύνη, δίνεται ιδιαίτερη προσοχή στη διατήρηση όσο το δυνατόν περισσότερου φυσιολογικού ωοθηκικού ιστού.
Μπορεί να ξαναεμφανιστεί;
Ναι, αλλά δεν είναι συχνό.
Μία νέα δερμοειδής κύστη μπορεί να εμφανιστεί στο υπόλοιπο τμήμα της ίδιας ωοθήκης ή στην άλλη ωοθήκη.
Για αυτό μπορεί να συστήνεται υπερηχογραφική παρακολούθηση μετά από χειρουργική αφαίρεση.
Τι γίνεται αν υπάρχει δερμοειδής κύστη στην εγκυμοσύνη;
Πολλές δερμοειδείς κύστεις ανακαλύπτονται τυχαία στον υπέρηχο της εγκυμοσύνης.
Εάν η κύστη έχει χαρακτηριστικά καλοήθους βλάβης και δεν προκαλεί προβλήματα, συχνά μπορεί να παρακολουθηθεί.
Η ανάγκη και ο χρόνος χειρουργικής επέμβασης εξαρτώνται από το μέγεθος, τα συμπτώματα, την εικόνα της κύστης και την ηλικία κύησης.
Τι γίνεται μετά την εμμηνόπαυση;
Μία ωοθηκική μάζα μετά την εμμηνόπαυση αξιολογείται πιο προσεκτικά, ακόμη και όταν η υπερηχογραφική εικόνα θυμίζει δερμοειδή κύστη.
Η ηλικία, το μέγεθος, η μορφολογία της βλάβης και τυχόν άλλα ευρήματα λαμβάνονται υπόψη πριν αποφασιστεί παρακολούθηση ή χειρουργική αντιμετώπιση.
Πώς γίνεται η παρακολούθηση;
Όταν επιλέγεται συντηρητική αντιμετώπιση, ο έλεγχος γίνεται συνήθως με επαναληπτικό γυναικολογικό υπερηχογράφημα.
Μέγεθος
Καταγράφεται εάν η κύστη παραμένει σταθερή ή αυξάνεται.
Μορφολογία
Ελέγχεται εάν διατηρεί τα χαρακτηριστικά μιας καλοήθους δερμοειδούς κύστης.
Συμπτώματα
Νέος πόνος ή αίσθημα πίεσης μπορεί να αλλάξει την αντιμετώπιση.
Πότε χρειάζεται άμεση αξιολόγηση;
Ξαφνικός έντονος πόνος
Ιδιαίτερα όταν ο πόνος είναι μονόπλευρος και εμφανίζεται απότομα.
Ναυτία ή έμετος
Σε συνδυασμό με έντονο πυελικό πόνο μπορεί να σχετίζονται με συστροφή.
Πυρετός ή επιδείνωση
Χρειάζονται κλινική εκτίμηση για να αποκλειστεί επιπλοκή.
Η δερμοειδής κύστη ή ώριμο κυστικό τεράτωμα είναι ένας συχνός και συνήθως καλοήθης όγκος της ωοθήκης, ιδιαίτερα σε γυναίκες αναπαραγωγικής ηλικίας. Πολλές μικρές και ασυμπτωματικές κύστεις μπορούν να παρακολουθούνται, ενώ χειρουργική αφαίρεση μπορεί να χρειαστεί όταν η κύστη προκαλεί συμπτώματα, μεγαλώνει, είναι μεγάλη ή παρουσιάζει αμφίβολα χαρακτηριστικά. Όταν χρειάζεται επέμβαση, στις νεότερες γυναίκες στόχος είναι συνήθως η λαπαροσκοπική αφαίρεση της κύστης με διατήρηση όσο το δυνατόν περισσότερου φυσιολογικού ωοθηκικού ιστού.