ΧΟΛΑΡΓΟΣ 📍
Φανερωμένης 5 & Αγαμέμνονος 13, 15561
Τηλ.: 210 65 65 550 - Κιν.: 6944 770 530
Τρίτη & Παρασκευή 15:00 - 21:00
ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΑ • ΩΟΘΗΚΕΣ & ΟΡΜΟΝΕΣ

Πολυκυστική Μορφολογία Ωοθηκών

Η πολυκυστική μορφολογία των ωοθηκών είναι ένα υπερηχογραφικό εύρημα κατά το οποίο οι ωοθήκες εμφανίζουν αυξημένο αριθμό μικρών ωοθυλακίων και, σε ορισμένες περιπτώσεις, αυξημένο όγκο. Το εύρημα αυτό είναι συχνό και από μόνο του δεν σημαίνει ότι μία γυναίκα έχει σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών (PCOS). Η διάγνωση του PCOS απαιτεί συνδυασμό κλινικών, ορμονικών και αναπαραγωγικών χαρακτηριστικών.

Τι σημαίνει «πολυκυστική μορφολογία ωοθηκών»;

Ο όρος πολυκυστική μορφολογία ωοθηκών περιγράφει την εικόνα των ωοθηκών στο υπερηχογράφημα.

Συνήθως παρατηρείται αυξημένος αριθμός μικρών ωοθυλακίων και μερικές φορές αυξημένος όγκος της ωοθήκης.

Πολυκυστική μορφολογία δεν σημαίνει ότι υπάρχουν «κύστεις» με την κλασική έννοια.
Τα περισσότερα μικρά στρογγυλά στοιχεία που φαίνονται στο υπερηχογράφημα είναι φυσιολογικά ωοθυλάκια που περιέχουν ανώριμα ωάρια.

Είναι το ίδιο με το σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών;

Όχι.

Η πολυκυστική μορφολογία ωοθηκών (PCOM) είναι υπερηχογραφικό εύρημα.

Το σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών (PCOS) είναι κλινικό και ορμονικό σύνδρομο που μπορεί να περιλαμβάνει διαταραχές ωορρηξίας, υπερανδρογονισμό και πολυκυστική μορφολογία ωοθηκών.

Μία γυναίκα μπορεί να έχει πολυκυστική μορφολογία ωοθηκών χωρίς να έχει PCOS.

Πόσο συχνό είναι;

Η πολυκυστική μορφολογία ωοθηκών είναι σχετικά συχνό εύρημα, ιδιαίτερα σε νεαρές γυναίκες.

Μπορεί να εμφανιστεί σε γυναίκες με απόλυτα φυσιολογικό κύκλο, φυσιολογική ωορρηξία και χωρίς σημεία υπερανδρογονισμού.

Πώς φαίνεται στο υπερηχογράφημα;

Η αξιολόγηση γίνεται συνήθως με διακολπικό υπερηχογράφημα, όταν αυτό είναι κατάλληλο για την ηλικία και την κλινική κατάσταση της γυναίκας.

Πολλά μικρά ωοθυλάκια

Μπορεί να παρατηρείται αυξημένος αριθμός μικρών ωοθυλακίων μέσα στην ωοθήκη.

Αυξημένος όγκος ωοθήκης

Σε ορισμένες γυναίκες η ωοθήκη μπορεί να είναι μεγαλύτερη από το συνηθισμένο.

Κατανομή ωοθυλακίων

Τα ωοθυλάκια μπορεί να εμφανίζονται περιφερικά ή διάσπαρτα μέσα στο στρώμα της ωοθήκης.

Αυξημένο στρώμα

Σε ορισμένες ωοθήκες το κεντρικό στρώμα μπορεί να εμφανίζεται περισσότερο εμφανές.

Οι «κύστεις» είναι πραγματικές κύστεις;

Όχι.

Η ονομασία «πολυκυστικές ωοθήκες» μπορεί να δημιουργεί λανθασμένη εντύπωση.

Στην πραγματικότητα, τα περισσότερα μικρά στοιχεία που φαίνονται στο υπερηχογράφημα είναι ωοθυλάκια.

Δεν πρόκειται για παθολογικές κύστεις που πρέπει να αφαιρεθούν.
Είναι μικρά ωοθυλάκια και αποτελούν μέρος της φυσιολογικής ανατομίας και λειτουργίας της ωοθήκης.

Έχει σημασία η ηλικία;

Ναι.

Οι νεότερες γυναίκες έχουν φυσιολογικά μεγαλύτερο αριθμό ωοθυλακίων στις ωοθήκες τους.

Για αυτό η υπερηχογραφική εικόνα μπορεί να είναι πολύ διαφορετική σε μία γυναίκα 20 ετών σε σχέση με μία γυναίκα 40 ετών.

Σε πολύ νεαρές γυναίκες και εφήβους η υπερηχογραφική μορφολογία από μόνη της δεν πρέπει να χρησιμοποιείται για διάγνωση PCOS.

Πώς γίνεται η διάγνωση του PCOS;

Η διάγνωση του PCOS δεν βασίζεται μόνο στο υπερηχογράφημα.

Συνήθως αξιολογείται συνδυασμός από:

Διαταραχές ωορρηξίας

Αραιές ή ακανόνιστες περίοδοι μπορεί να υποδηλώνουν ακανόνιστη ή απούσα ωορρηξία.

Κλινικός υπερανδρογονισμός

Μπορεί να εμφανίζεται ως αυξημένη τριχοφυΐα, έντονη ακμή ή άλλα χαρακτηριστικά.

Βιοχημικός υπερανδρογονισμός

Μπορεί να διαπιστωθεί αύξηση συγκεκριμένων ανδρογόνων στις εξετάσεις αίματος.

Πολυκυστική μορφολογία

Το υπερηχογράφημα μπορεί να αποτελεί ένα από τα κριτήρια, ανάλογα με την ηλικία και το κλινικό πλαίσιο.

Μπορώ να έχω πολυκυστικές ωοθήκες και κανονική περίοδο;

Ναι.

Μία γυναίκα μπορεί να έχει χαρακτηριστική πολυκυστική μορφολογία στο υπερηχογράφημα και ταυτόχρονα να έχει απολύτως τακτικούς κύκλους και φυσιολογική ωορρηξία.

Εάν ο κύκλος είναι φυσιολογικός και δεν υπάρχουν άλλα συμπτώματα, η υπερηχογραφική εικόνα από μόνη της συνήθως δεν αποτελεί νόσο.

Τι γίνεται αν η περίοδος είναι ακανόνιστη;

Όταν η πολυκυστική μορφολογία συνυπάρχει με ακανόνιστους ή πολύ αραιούς κύκλους, μπορεί να υπάρχει διαταραχή ωορρηξίας.

Σε αυτή την περίπτωση χρειάζεται συνολική αξιολόγηση για πιθανό PCOS ή άλλη ορμονική αιτία.

PCOS

Αποτελεί συχνή αιτία χρόνιας διαταραχής ωορρηξίας.

Θυρεοειδής

Διαταραχές της λειτουργίας του θυρεοειδούς μπορεί να επηρεάσουν τον κύκλο.

Προλακτίνη

Αυξημένη προλακτίνη μπορεί να προκαλέσει αραιές ή απούσες περιόδους.

Άλλες ορμονικές αιτίες

Η διερεύνηση προσαρμόζεται στο ιστορικό και στα συμπτώματα κάθε γυναίκας.

Ποια συμπτώματα μπορεί να υποδηλώνουν αυξημένα ανδρογόνα;

Αυξημένη τριχοφυΐα

Τριχοφυΐα στο πρόσωπο, το στήθος, την κοιλιά ή άλλες ανδρογονοεξαρτώμενες περιοχές μπορεί να αποτελεί κλινικό σημείο υπερανδρογονισμού.

Ακμή

Επίμονη ή σοβαρή ακμή μπορεί να σχετίζεται με αυξημένη δράση ανδρογόνων.

Αραίωση μαλλιών

Ανδρογενετικού τύπου αραίωση μπορεί να εμφανίζεται σε ορισμένες γυναίκες.

Χρειάζονται εξετάσεις αίματος;

Όχι επειδή απλώς βρέθηκε πολυκυστική μορφολογία.

Εξετάσεις μπορεί να χρειαστούν όταν υπάρχουν ακανόνιστοι κύκλοι, σημεία υπερανδρογονισμού ή άλλα συμπτώματα.

Ανδρογόνα

Μπορεί να ελεγχθούν τεστοστερόνη ή άλλες σχετικές ορμονικές παράμετροι.

TSH

Μπορεί να χρησιμοποιηθεί για τον αποκλεισμό θυρεοειδικής διαταραχής.

Προλακτίνη

Μπορεί να χρειάζεται σε γυναίκες με αραιούς κύκλους ή αμηνόρροια.

Άλλες εξετάσεις

Η επιλογή γίνεται εξατομικευμένα ώστε να αποκλειστούν άλλες αιτίες παρόμοιων συμπτωμάτων.

Τι σχέση έχει η AMH;

Η AMH – Anti-Müllerian Hormone παράγεται από μικρά ωοθυλάκια των ωοθηκών.

Οι γυναίκες με πολυκυστική μορφολογία ή PCOS μπορεί να έχουν αυξημένη AMH λόγω του μεγαλύτερου αριθμού μικρών ωοθυλακίων.

Υψηλή AMH δεν σημαίνει από μόνη της PCOS.
Η AMH πρέπει να ερμηνεύεται μαζί με την ηλικία, τον κύκλο και το συνολικό κλινικό ιστορικό.

Σημαίνει ότι έχω περισσότερα ωάρια;

Η αυξημένη ωοθυλακική καταμέτρηση συνήθως υποδηλώνει μεγαλύτερο αριθμό μικρών διαθέσιμων ωοθυλακίων τη συγκεκριμένη περίοδο της αναπαραγωγικής ζωής.

Δεν σημαίνει όμως ότι η ποιότητα των ωαρίων είναι καλύτερη ή ότι η γονιμότητα είναι εξασφαλισμένη.

Αριθμός ωοθυλακίων και ποιότητα ωαρίων δεν είναι το ίδιο πράγμα.
Η ηλικία παραμένει ο σημαντικότερος παράγοντας που επηρεάζει την ποιότητα των ωαρίων.

Επηρεάζει τη γονιμότητα;

Η πολυκυστική μορφολογία από μόνη της δεν προκαλεί υπογονιμότητα.

Το πρόβλημα μπορεί να εμφανιστεί όταν συνυπάρχει PCOS με αραιή ή απούσα ωορρηξία.

Τακτική ωορρηξία

Εάν υπάρχει φυσιολογική ωορρηξία, η πολυκυστική μορφολογία συνήθως δεν επηρεάζει τη δυνατότητα φυσικής σύλληψης.

Ακανόνιστη ωορρηξία

Όταν οι ωορρηξίες είναι αραιές, μπορεί να υπάρχουν λιγότερες ευκαιρίες για σύλληψη μέσα στο έτος.

Τι σημαίνει για IVF;

Οι γυναίκες με μεγάλο αριθμό ωοθυλακίων μπορεί να ανταποκρίνονται έντονα στα φάρμακα διέγερσης των ωοθηκών.

Για αυτό η δοσολογία και το πρωτόκολλο υποβοηθούμενης αναπαραγωγής προσαρμόζονται εξατομικευμένα.

Μεγαλύτερος αριθμός ωοθυλακίων μπορεί να σημαίνει ισχυρότερη ανταπόκριση στη διέγερση, όχι απαραίτητα καλύτερη πιθανότητα εγκυμοσύνης.

Σχετίζεται πάντα με αυξημένο βάρος;

Όχι.

Η πολυκυστική μορφολογία μπορεί να εμφανίζεται σε γυναίκες οποιουδήποτε σωματικού βάρους.

Ακόμη και το PCOS μπορεί να εμφανιστεί σε γυναίκες φυσιολογικού βάρους.

Σημαίνει ότι έχω αντίσταση στην ινσουλίνη;

Όχι.

Η αντίσταση στην ινσουλίνη είναι συχνότερη σε ορισμένες γυναίκες με PCOS, αλλά δεν μπορεί να διαγνωστεί από την εικόνα των ωοθηκών.

Πολυκυστική μορφολογία ωοθηκών δεν ισοδυναμεί με μεταβολική διαταραχή.

Χρειάζεται μεταβολικός έλεγχος;

Όχι σε κάθε γυναίκα με πολυκυστική μορφολογία.

Εάν όμως υπάρχει διάγνωση PCOS ή σχετικοί παράγοντες κινδύνου, μπορεί να χρειάζεται αξιολόγηση:

Γλυκόζης

Για έλεγχο διαταραχών μεταβολισμού των υδατανθράκων.

Λιπιδίων

Μπορεί να ελεγχθεί το λιπιδαιμικό προφίλ ανάλογα με το ιστορικό.

Αρτηριακής πίεσης

Η συνολική καρδιομεταβολική εκτίμηση αποτελεί μέρος της φροντίδας σε γυναίκες με PCOS.

Χρειάζεται θεραπεία η πολυκυστική μορφολογία;

Όχι.

Δεν θεραπεύουμε μία υπερηχογραφική εικόνα όταν η γυναίκα δεν έχει συμπτώματα ή ορμονική διαταραχή.

Η πολυκυστική μορφολογία από μόνη της δεν χρειάζεται φάρμακα, αντισυλληπτικά ή κάποια επέμβαση.

Και αν υπάρχει PCOS;

Όταν πληρούνται τα κριτήρια για σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών, η θεραπεία προσαρμόζεται στα συμπτώματα και στις ανάγκες της γυναίκας.

Ρύθμιση κύκλου

Μπορεί να χρειαστεί όταν οι περίοδοι είναι πολύ αραιές ή ακανόνιστες.

Υπερανδρογονισμός

Η αντιμετώπιση μπορεί να στοχεύει σε ακμή ή αυξημένη τριχοφυΐα.

Μεταβολικοί παράγοντες

Η διατροφή, η άσκηση και η μεταβολική υγεία έχουν ιδιαίτερη σημασία όταν υπάρχουν σχετικοί παράγοντες κινδύνου.

Επιθυμία εγκυμοσύνης

Εάν υπάρχει ανωορρηξία, μπορεί να χρειαστεί θεραπεία για πρόκληση ωορρηξίας.

Χρειάζεται αντισυλληπτικό χάπι;

Όχι απλώς επειδή οι ωοθήκες έχουν πολυκυστική μορφολογία.

Το αντισυλληπτικό χάπι μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε γυναίκες με PCOS για συγκεκριμένες ενδείξεις, όπως ρύθμιση της αιμορραγίας ή αντιμετώπιση συμπτωμάτων υπερανδρογονισμού.

Δεν χορηγούμε ορμονική θεραπεία για να «διορθώσουμε» την εικόνα των ωοθηκών στο υπερηχογράφημα.

Ποια είναι η διαφορά από τις κύστεις ωοθηκών;

Πολυκυστική μορφολογία

Αφορά πολλαπλά μικρά φυσιολογικά ωοθυλάκια μέσα στην ωοθήκη.

Κύστη ωοθήκης

Είναι ένας ξεχωριστός κυστικός σχηματισμός, όπως μία λειτουργική κύστη, ενδομητρίωμα ή δερμοειδής κύστη.

Οι πολυκυστικές ωοθήκες δεν είναι ωοθήκες γεμάτες παθολογικές κύστεις.

Αυξάνει τον κίνδυνο καρκίνου των ωοθηκών;

Η πολυκυστική μορφολογία των ωοθηκών από μόνη της δεν θεωρείται προκαρκινική κατάσταση και δεν σημαίνει αυξημένο κίνδυνο καρκίνου των ωοθηκών.

Τι σχέση έχει το PCOS με το ενδομήτριο;

Το θέμα αφορά το PCOS με χρόνια ανωορρηξία και όχι την πολυκυστική μορφολογία από μόνη της.

Όταν περνούν πολλοί μήνες χωρίς ωορρηξία και περίοδο, το ενδομήτριο μπορεί να εκτίθεται για παρατεταμένο διάστημα σε οιστρογόνα χωρίς επαρκή προγεστερονική επίδραση.

Οι πολύ αραιές περίοδοι στο PCOS χρειάζονται αξιολόγηση και για την προστασία του ενδομητρίου.

Χρειάζεται παρακολούθηση με υπερηχογράφημα;

Όχι μόνο και μόνο επειδή υπάρχει πολυκυστική μορφολογία.

Δεν υπάρχει ανάγκη για επαναλαμβανόμενα υπερηχογραφήματα με σκοπό να ελέγχεται αν «έφυγαν οι κύστεις».

Η πολυκυστική μορφολογία μπορεί να μεταβάλλεται με την ηλικία και τον χρόνο και δεν αποτελεί στόχο θεραπείας.

Πότε χρειάζεται περαιτέρω αξιολόγηση;

Ακανόνιστες περίοδοι

Ιδιαίτερα όταν οι κύκλοι απέχουν πολλές εβδομάδες ή μήνες.

Αμηνόρροια

Παρατεταμένη απουσία περιόδου χρειάζεται αξιολόγηση της ωορρηξίας και άλλων πιθανών αιτιών.

Αυξημένη τριχοφυΐα

Μπορεί να χρειάζεται έλεγχος για υπερανδρογονισμό.

Έντονη ακμή

Επίμονη ακμή μαζί με διαταραχές κύκλου μπορεί να σχετίζεται με PCOS.

Δυσκολία σύλληψης

Μπορεί να χρειάζεται αξιολόγηση για πιθανή διαταραχή ωορρηξίας.

Με λίγα λόγια
Η πολυκυστική μορφολογία ωοθηκών είναι ένα συχνό υπερηχογραφικό εύρημα και δεν αποτελεί από μόνη της νόσο. Τα μικρά στοιχεία που φαίνονται στην ωοθήκη είναι κυρίως ωοθυλάκια και όχι παθολογικές κύστεις. Μία γυναίκα μπορεί να έχει πολυκυστική μορφολογία και ταυτόχρονα φυσιολογικό κύκλο, φυσιολογική ωορρηξία και καμία ορμονική διαταραχή. Η διάγνωση του συνδρόμου πολυκυστικών ωοθηκών απαιτεί συνολική αξιολόγηση του κύκλου, πιθανών σημείων υπερανδρογονισμού και άλλων κλινικών και εργαστηριακών παραμέτρων. Δεν χρειάζεται θεραπεία μιας πολυκυστικής υπερηχογραφικής εικόνας εάν δεν υπάρχει κλινικό πρόβλημα.