Βιταμίνες και Συμπληρώματα για τη Γονιμότητα

Υπάρχει πραγματικά «βιταμίνη γονιμότητας»;

Όχι.

Η γονιμότητα εξαρτάται από πολλούς παράγοντες: την ηλικία της γυναίκας, την ωορρηξία, την ωοθηκική εφεδρεία, τις σάλπιγγες, τη μήτρα, την ποιότητα του σπέρματος και φυσικά από το εάν υπάρχει κάποια συγκεκριμένη πάθηση.

Ένα συμπλήρωμα δεν μπορεί να διορθώσει, για παράδειγμα, μία κλειστή σάλπιγγα, σοβαρό ανδρικό παράγοντα ή τη φυσιολογική μείωση της ποιότητας των ωαρίων με την ηλικία.

Φυλλικό οξύ: το σημαντικότερο πριν από την εγκυμοσύνη

Το φυλλικό οξύ είναι το συμπλήρωμα που συνιστάται σε όλες τις γυναίκες που σχεδιάζουν εγκυμοσύνη.

Η συνήθης δόση είναι 400 μικρογραμμάρια (μg) ημερησίως, ιδανικά να έχει ξεκινήσει πριν από τη σύλληψη και να συνεχίζεται τουλάχιστον κατά το πρώτο τρίμηνο.

Ο κύριος λόγος όμως δεν είναι ότι το φυλλικό οξύ «αυξάνει τη γονιμότητα». Ο σημαντικότερος αποδεδειγμένος ρόλος του είναι η μείωση του κινδύνου ανωμαλιών του νευρικού σωλήνα, όπως η δισχιδής ράχη.

Χρειάζονται όλες οι γυναίκες υψηλή δόση φυλλικού οξέος;

Όχι.

Υψηλότερη δόση μπορεί να χρειάζεται σε συγκεκριμένες περιπτώσεις αυξημένου κινδύνου, για παράδειγμα:

• προηγούμενη κύηση με ανωμαλία του νευρικού σωλήνα,
• ορισμένα αντιεπιληπτικά φάρμακα,
• σακχαρώδης διαβήτης,
• ορισμένα αιματολογικά νοσήματα,
• ειδικές καταστάσεις δυσαπορρόφησης ή άλλα ιατρικά προβλήματα.

Η δόση πρέπει να καθορίζεται εξατομικευμένα και όχι επειδή ένα prenatal supplement περιέχει «όσο περισσότερο τόσο καλύτερα».

Βιταμίνη D

Η βιταμίνη D συμμετέχει σε πολλές λειτουργίες του οργανισμού και έχουν μελετηθεί πιθανές σχέσεις μεταξύ χαμηλών επιπέδων και αναπαραγωγικών αποτελεσμάτων.

Μέχρι σήμερα όμως δεν έχει αποδειχθεί ότι η λήψη μεγάλων δόσεων βιταμίνης D σε μία γυναίκα χωρίς έλλειψη αυξάνει από μόνη της την πιθανότητα φυσικής σύλληψης.

Σίδηρος, Β12 και άλλες βιταμίνες

Σε μία γυναίκα με πραγματική διατροφική ή εργαστηριακή έλλειψη, η αποκατάστασή της είναι σημαντική πριν από την εγκυμοσύνη.

CoQ10 – Συνένζυμο Q10

Το CoQ10 είναι ένα αντιοξειδωτικό που συμμετέχει στην παραγωγή ενέργειας μέσα στα κύτταρα και έχει μελετηθεί ιδιαίτερα σε σχέση με τη λειτουργία των ωοθηκών.

Ορισμένες μικρές μελέτες σε γυναίκες που υποβάλλονται σε εξωσωματική γονιμοποίηση, ιδιαίτερα σε γυναίκες με μειωμένη ωοθηκική ανταπόκριση, έχουν δείξει πιθανές βελτιώσεις σε ορισμένους εργαστηριακούς δείκτες ή στον αριθμό των ωαρίων.

Όμως η τεκμηρίωση ότι το CoQ10 αυξάνει τελικά την πιθανότητα γέννησης ζωντανού παιδιού παραμένει ανεπαρκής.

Μυο-ινοσιτόλη (Myo-inositol)

Η μυο-ινοσιτόλη έχει γίνει ιδιαίτερα δημοφιλής σε γυναίκες με σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών (PCOS).

Μπορεί σε ορισμένες γυναίκες με PCOS να έχει θετικές επιδράσεις σε μεταβολικές παραμέτρους και πιθανώς στην ωορρηξία.

Όμως αυτό δεν σημαίνει ότι έχει αποδειχθεί πως αυξάνει με βεβαιότητα την πιθανότητα εγκυμοσύνης ή γέννησης ζωντανού παιδιού.

Τι ισχύει ειδικά στο PCOS;

Στο σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών, το σημαντικό είναι πρώτα να διαπιστωθεί εάν υπάρχει πραγματική διαταραχή ωορρηξίας.

Η αντιμετώπιση μπορεί να περιλαμβάνει:

• ρύθμιση του σωματικού βάρους όταν χρειάζεται,
• σωστή διατροφή και σωματική δραστηριότητα,
• αντιμετώπιση μεταβολικών προβλημάτων,
• και όταν υπάρχει υπογονιμότητα λόγω ανωορρηξίας, ειδική θεραπεία πρόκλησης ωορρηξίας.

Ένα supplement δεν πρέπει να καθυστερεί μία θεραπεία με αποδεδειγμένη αποτελεσματικότητα.

DHEA: βοηθά στη χαμηλή ωοθηκική εφεδρεία;

Η DHEA έχει χρησιμοποιηθεί ευρέως ως «προετοιμασία ωοθηκών» σε γυναίκες με μειωμένη ωοθηκική εφεδρεία ή χαμηλή ανταπόκριση στην IVF.

Τα νεότερα δεδομένα όμως δεν δείχνουν σαφή βελτίωση στην πιθανότητα γέννησης ζωντανού παιδιού.

Αντιοξειδωτικά: περισσότερα σημαίνει καλύτερα;

Πολλά fertility supplements περιέχουν συνδυασμούς από:

• βιταμίνη C,
• βιταμίνη E,
• σελήνιο,
• N-acetylcysteine (NAC),
• L-carnitine,
• CoQ10,
• μελατονίνη,
• omega-3.

Η θεωρία είναι ότι μειώνοντας το οξειδωτικό stress θα μπορούσε να βελτιωθεί η λειτουργία των ωαρίων.

Ωστόσο οι μελέτες είναι ετερογενείς και η ποιότητα των δεδομένων χαμηλή. Δεν γνωρίζουμε με βεβαιότητα ότι οι συνδυασμοί αυτοί αυξάνουν την πιθανότητα γέννησης ζωντανού παιδιού.

Ωμέγα-3 λιπαρά οξέα

Τα ωμέγα-3 είναι σημαντικό μέρος μίας υγιεινής διατροφής και υπάρχουν παρατηρητικές μελέτες που έχουν συσχετίσει την κατανάλωσή τους με καλύτερους αναπαραγωγικούς δείκτες.

Όμως δεν έχουμε επαρκή δεδομένα για να πούμε ότι ένα συμπλήρωμα omega-3 αυξάνει από μόνο του τη γονιμότητα.

Η κατανάλωση ψαριών χαμηλής περιεκτικότητας σε υδράργυρο ως μέρος μιας ισορροπημένης διατροφής έχει γενικότερα διατροφικά οφέλη.

Τι γίνεται με τα φυτικά «fertility supplements»;

Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται σε φυτικά προϊόντα που πωλούνται ως:

• “fertility boosters”,
• “egg quality supplements”,
• “hormone balancing”,
• “ovarian rejuvenation”.

Για πολλά από αυτά δεν υπάρχουν αξιόπιστες μελέτες για αποτελεσματικότητα, η ακριβής περιεκτικότητα μπορεί να διαφέρει και ορισμένες ουσίες μπορεί να αλληλεπιδρούν με φάρμακα ή να μην είναι ασφαλείς όταν επιτευχθεί εγκυμοσύνη.

Μπορούν οι πολλές βιταμίνες να κάνουν κακό;

Ναι.

Οι βιταμίνες και τα συμπληρώματα δεν είναι ακίνδυνα σε οποιαδήποτε ποσότητα.

Μεγάλες δόσεις ορισμένων βιταμινών, ιχνοστοιχείων ή βοτάνων μπορούν να προκαλέσουν παρενέργειες, να αλληλεπιδράσουν με φάρμακα ή να μην είναι κατάλληλες σε μία αρχόμενη εγκυμοσύνη.

Ιδιαίτερα πρέπει να αποφεύγεται η υπερβολική λήψη βιταμίνης Α με τη μορφή retinol κατά την περίοδο που επιδιώκεται εγκυμοσύνη.

Υπάρχει κάτι που αυξάνει την AMH;

Αυτή είναι μία πολύ συχνή ερώτηση.

Η AMH είναι κυρίως ένας δείκτης του αριθμού των διαθέσιμων ωοθυλακίων στις ωοθήκες.

Ακόμη και εάν μετά από ένα supplement η τιμή της AMH παρουσιάσει μικρή μεταβολή, αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα ότι αυξήθηκε ο αριθμός των ωαρίων ή η πιθανότητα φυσικής εγκυμοσύνης.

Μπορούμε να βελτιώσουμε την «ποιότητα των ωαρίων»;

Η ποιότητα των ωαρίων επηρεάζεται κυρίως από την ηλικία της γυναίκας.

Ορισμένοι παράγοντες του τρόπου ζωής μπορούν να επηρεάσουν τη γενικότερη αναπαραγωγική υγεία, αλλά δεν υπάρχει supplement που να μπορεί να κάνει ένα ωάριο βιολογικά «νεότερο».

Ειδικά μετά τα 35 χρόνια, η χρονική καθυστέρηση αναζητώντας για μήνες τον «τέλειο συνδυασμό βιταμινών» μπορεί να είναι πιο επιβαρυντική για τη γονιμότητα από οποιοδήποτε θεωρητικό όφελος ενός supplement.

Τι βοηθά πραγματικά περισσότερο;

Πότε χρειάζεται έλεγχος γονιμότητας;

Γενικά συνιστάται αξιολόγηση όταν δεν έχει επιτευχθεί εγκυμοσύνη:

Νωρίτερος έλεγχος μπορεί να χρειάζεται εάν υπάρχουν ακανόνιστες περίοδοι, γνωστή ενδομητρίωση, προηγούμενη πυελική χειρουργική, γνωστός ανδρικός παράγοντας ή άλλο σχετικό ιστορικό.

Τι ισχύει με τα συχνότερα supplements;

Τι πρέπει να θυμάστε;