Ακράτεια Ούρων
Η ακράτεια ούρων είναι η ακούσια απώλεια ούρων και αποτελεί ένα πολύ συχνό πρόβλημα στις γυναίκες. Μπορεί να εμφανίζεται με βήχα, φτέρνισμα ή άσκηση, να συνοδεύεται από ξαφνική έντονη ανάγκη για ούρηση ή να έχει μικτή μορφή. Δεν αποτελεί φυσιολογικό ή αναπόφευκτο μέρος της ηλικίας. Με σωστή διάγνωση υπάρχουν αποτελεσματικές συντηρητικές, φαρμακευτικές και, όταν χρειάζεται, χειρουργικές επιλογές.
Τι είναι η ακράτεια ούρων;
Με τον όρο ακράτεια ούρων περιγράφουμε οποιαδήποτε ακούσια απώλεια ούρων.
Η βαρύτητα μπορεί να κυμαίνεται από λίγες σταγόνες κατά τον βήχα μέχρι σημαντική απώλεια που επηρεάζει την καθημερινότητα, την άσκηση, τον ύπνο και τη σεξουαλική ζωή.
Στις περισσότερες περιπτώσεις μπορεί να βελτιωθεί σημαντικά με κατάλληλη αντιμετώπιση.
Ποιοι είναι οι βασικοί τύποι ακράτειας;
Ακράτεια από προσπάθεια
Απώλεια ούρων όταν αυξάνεται η πίεση στην κοιλιά, όπως με βήχα, φτέρνισμα, γέλιο ή άσκηση.
Επιτακτική ακράτεια
Απώλεια ούρων που συνοδεύεται ή προηγείται από ξαφνική και δύσκολα αναβαλλόμενη ανάγκη για ούρηση.
Μικτή ακράτεια
Συνδυάζει χαρακτηριστικά ακράτειας από προσπάθεια και επιτακτικής ακράτειας.
Ακράτεια από υπερπλήρωση
Σπανιότερα, η κύστη δεν αδειάζει σωστά και μπορεί να υπάρχει συνεχή ή σταδιακή διαρροή.
Τι είναι η ακράτεια από προσπάθεια;
Η stress urinary incontinence εμφανίζεται όταν η πίεση μέσα στην κοιλιά αυξάνεται και ο μηχανισμός σύγκλεισης της ουρήθρας δεν επαρκεί για να συγκρατήσει τα ούρα.
Βήχας
Μπορεί να προκαλεί απώλεια λίγων σταγόνων ή μεγαλύτερης ποσότητας.
Φτέρνισμα
Είναι ένα από τα συχνότερα ερεθίσματα.
Γέλιο
Η απότομη αύξηση της ενδοκοιλιακής πίεσης μπορεί να προκαλεί διαρροή.
Τρέξιμο / άσκηση
Ιδιαίτερα άλματα και υψηλής έντασης δραστηριότητες μπορεί να αποκαλύπτουν την ακράτεια.
Τι είναι η επιτακτική ακράτεια;
Η επιτακτική ακράτεια σχετίζεται με ξαφνική έντονη ανάγκη για ούρηση, την οποία η γυναίκα δυσκολεύεται να αναβάλει.
Μπορεί να αποτελεί μέρος του συνδρόμου υπερδραστήριας κύστης.
Έντονη επιθυμία για ούρηση
Η ανάγκη εμφανίζεται ξαφνικά και είναι δύσκολο να ανασταλεί.
Συχνουρία
Μπορεί να υπάρχει ανάγκη για ούρηση πολλές φορές μέσα στην ημέρα.
Νυκτουρία
Η γυναίκα μπορεί να ξυπνά επανειλημμένα τη νύχτα για να ουρήσει.
Διαρροή πριν φτάσει στην τουαλέτα
Χαρακτηριστικό σύμπτωμα της επιτακτικής ακράτειας.
Τι είναι η μικτή ακράτεια;
Η μικτή ακράτεια είναι ο συνδυασμός των δύο συχνότερων τύπων.
Η γυναίκα μπορεί να χάνει ούρα τόσο με βήχα ή άσκηση όσο και όταν αισθάνεται ξαφνική έντονη ανάγκη για ούρηση.
Γιατί εμφανίζεται;
Η ακράτεια μπορεί να σχετίζεται με πολλούς διαφορετικούς παράγοντες.
Εγκυμοσύνη και τοκετός
Οι αλλαγές στο πυελικό έδαφος μπορεί να επηρεάσουν τον μηχανισμό εγκράτειας.
Ηλικία
Με τον χρόνο μπορεί να μεταβάλλεται η λειτουργία των μυών και των ιστών του πυελικού εδάφους.
Εμμηνόπαυση
Η έλλειψη οιστρογόνων επηρεάζει τους ιστούς της ουρήθρας και του κόλπου.
Παχυσαρκία
Η αυξημένη ενδοκοιλιακή πίεση επιβαρύνει το πυελικό έδαφος.
Χρόνιος βήχας
Η επαναλαμβανόμενη αύξηση της πίεσης μπορεί να επιδεινώνει την ακράτεια από προσπάθεια.
Νευρολογικές παθήσεις
Ορισμένες καταστάσεις μπορεί να επηρεάζουν τη νεύρωση και τη λειτουργία της ουροδόχου κύστης.
Τι σχέση έχει με τον τοκετό;
Η εγκυμοσύνη και ιδιαίτερα ο κολπικός τοκετός μπορεί να επιβαρύνουν τους μυς, τον συνδετικό ιστό και τη νεύρωση του πυελικού εδάφους.
Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε γυναίκα που έχει γεννήσει θα εμφανίσει ακράτεια.
Τι αλλάζει μετά την εμμηνόπαυση;
Η μείωση των οιστρογόνων μπορεί να επηρεάζει τον κόλπο, την ουρήθρα και την ουροδόχο κύστη.
Μπορεί να συνυπάρχουν:
Συχνουρία
Αυξημένη ανάγκη για ούρηση.
Επιτακτικότητα
Ξαφνική έντονη ανάγκη για ούρηση.
Υποτροπιάζουσες ουρολοιμώξεις
Η αλλαγή των ιστών μπορεί να αυξάνει την προδιάθεση σε ορισμένες γυναίκες.
Κολπική ξηρότητα
Μπορεί να συνυπάρχει στο πλαίσιο του ουρογεννητικού συνδρόμου της εμμηνόπαυσης.
Πώς γίνεται η διάγνωση;
Η διερεύνηση ξεκινά συνήθως με ένα αναλυτικό ιστορικό και γυναικολογική εξέταση.
Ιστορικό
Καταγράφεται πότε χάνεται το ούρο, πόσο συχνά και ποιοι παράγοντες το προκαλούν.
Γυναικολογική εξέταση
Αξιολογούνται το πυελικό έδαφος, ο κόλπος και πιθανή πρόπτωση.
Έλεγχος ούρων
Χρησιμοποιείται για να αποκλειστεί ουρολοίμωξη ή αιματουρία.
Ημερολόγιο ούρησης
Μπορεί να καταγράφονται οι ουρήσεις, τα υγρά και τα επεισόδια διαρροής για μερικές ημέρες.
Έλεγχος υπολειπόμενων ούρων
Σε επιλεγμένες περιπτώσεις αξιολογείται αν η κύστη αδειάζει σωστά.
Τι είναι το ημερολόγιο ούρησης;
Πρόκειται για μία απλή καταγραφή για λίγες ημέρες.
Ώρα ούρησης
Καταγράφεται κάθε επίσκεψη στην τουαλέτα.
Ποσότητα ούρων
Όταν είναι εφικτό μπορεί να μετράται η ποσότητα.
Πρόσληψη υγρών
Καταγράφονται περίπου η ποσότητα και ο τύπος των υγρών.
Επεισόδια διαρροής
Σημειώνεται πότε και κάτω από ποιες συνθήκες εμφανίζονται.
Χρειάζεται πάντα ουροδυναμικός έλεγχος;
Όχι.
Σε πολλές γυναίκες με χαρακτηριστική απλή ακράτεια η διάγνωση μπορεί να γίνει χωρίς ουροδυναμικό έλεγχο.
Ο ουροδυναμικός έλεγχος μπορεί να χρειάζεται όταν η εικόνα είναι σύνθετη, υπάρχει αμφιβολία για τον τύπο της ακράτειας, δυσκολία κένωσης ή πριν από συγκεκριμένες επεμβάσεις.
Ποια είναι η πρώτη αντιμετώπιση;
Η θεραπεία εξαρτάται από τον τύπο της ακράτειας, αλλά συχνά ξεκινά με συντηρητικά μέτρα.
Εκπαίδευση πυελικού εδάφους
Αποτελεί βασική θεραπεία για την ακράτεια από προσπάθεια.
Εκπαίδευση ουροδόχου κύστης
Έχει σημαντικό ρόλο σε επιτακτικότητα και υπερδραστήρια κύστη.
Ρύθμιση βάρους
Η απώλεια βάρους μπορεί να βελτιώσει σημαντικά την ακράτεια σε υπέρβαρες γυναίκες.
Ρύθμιση υγρών
Αποφεύγεται τόσο η υπερβολική όσο και η υπερβολικά μικρή πρόσληψη υγρών.
Βοηθούν οι ασκήσεις πυελικού εδάφους;
Ναι, ιδιαίτερα στην ακράτεια από προσπάθεια.
Το σημαντικό είναι να ενεργοποιούνται οι σωστοί μύες και να ακολουθείται συστηματικό πρόγραμμα για επαρκές χρονικό διάστημα.
Σε αρκετές γυναίκες η καθοδήγηση από εξειδικευμένο φυσικοθεραπευτή βελτιώνει σημαντικά την αποτελεσματικότητα.
Πώς καταλαβαίνω ποιοι είναι οι σωστοί μύες;
Οι μύες του πυελικού εδάφους είναι οι μύες που χρησιμοποιούμε για να συγκρατήσουμε αέρια ή να σταματήσουμε μία διαρροή.
Κατά τη σωστή σύσπαση πρέπει να υπάρχει αίσθηση ανύψωσης προς τα μέσα και πάνω, χωρίς έντονη σύσπαση γλουτών ή κοιλιακών.
Αυτό μπορεί να χρησιμοποιηθεί περιστασιακά μόνο για αναγνώριση των μυών και όχι ως καθημερινή μέθοδος εκγύμνασης.
Τι είναι η εκπαίδευση της ουροδόχου κύστης;
Στόχος είναι να αυξηθεί σταδιακά ο χρόνος μεταξύ των ουρήσεων και να μειωθούν η συχνουρία και η επιτακτικότητα.
Μπορεί να περιλαμβάνει:
Προγραμματισμένες ουρήσεις
Η γυναίκα προσπαθεί να ακολουθεί συγκεκριμένα διαστήματα αντί να πηγαίνει προληπτικά συνεχώς στην τουαλέτα.
Τεχνικές ελέγχου επιτακτικότητας
Χρησιμοποιούνται αναπνοή, χαλάρωση και σύντομες συσπάσεις πυελικού εδάφους.
Σταδιακή αύξηση διαστημάτων
Ο χρόνος μεταξύ των ουρήσεων αυξάνεται προοδευτικά.
Πρέπει να πίνω λιγότερο νερό;
Όχι υπερβολικά.
Η πολύ μεγάλη πρόσληψη υγρών μπορεί να επιδεινώνει τη συχνουρία, αλλά η υπερβολική μείωση μπορεί να προκαλέσει συμπυκνωμένα ούρα, δυσκοιλιότητα και άλλα προβλήματα.
Μπορεί να βοηθήσει η μείωση της καφεΐνης;
Ναι, ιδιαίτερα όταν υπάρχει επιτακτικότητα ή υπερδραστήρια κύστη.
Καφές, τσάι, cola και ενεργειακά ποτά μπορεί να επιδεινώνουν τα συμπτώματα σε ορισμένες γυναίκες.
Τι ρόλο παίζει το βάρος;
Η αυξημένη ενδοκοιλιακή πίεση λόγω υπερβολικού βάρους μπορεί να επιβαρύνει το πυελικό έδαφος.
Ακόμη και μέτρια απώλεια βάρους μπορεί να μειώσει τα επεισόδια ακράτειας σε υπέρβαρες γυναίκες.
Η δυσκοιλιότητα μπορεί να επιδεινώνει την ακράτεια;
Ναι.
Η χρόνια έντονη προσπάθεια κατά την αφόδευση επιβαρύνει το πυελικό έδαφος και μπορεί να συνυπάρχει με πρόπτωση.
Η αντιμετώπιση της δυσκοιλιότητας αποτελεί συχνά μέρος της συνολικής θεραπείας.
Υπάρχουν φάρμακα για την επιτακτική ακράτεια;
Ναι.
Όταν οι αλλαγές συμπεριφοράς και η εκπαίδευση της κύστης δεν επαρκούν, μπορούν να χρησιμοποιηθούν φάρμακα που μειώνουν την υπερδραστηριότητα της ουροδόχου κύστης.
Αντιμουσκαρινικά
Μειώνουν τις ακούσιες συσπάσεις της κύστης αλλά μπορεί να προκαλέσουν παρενέργειες όπως ξηροστομία ή δυσκοιλιότητα.
β3-αγωνιστές
Αποτελούν εναλλακτική φαρμακευτική επιλογή σε κατάλληλες γυναίκες.
Μπορεί να βοηθήσει το τοπικό οιστρογόνο μετά την εμμηνόπαυση;
Σε γυναίκες με ουρογεννητικό σύνδρομο της εμμηνόπαυσης, η τοπική κολπική οιστρογονική θεραπεία μπορεί να βελτιώσει ξηρότητα, ερεθισμό και ορισμένα ουρολογικά συμπτώματα.
Δεν αποτελεί όμως από μόνη της θεραπεία για κάθε μορφή ακράτειας.
Πότε χρειάζεται χειρουργική θεραπεία;
Η χειρουργική αντιμετώπιση αφορά κυρίως την ακράτεια από προσπάθεια όταν τα συμπτώματα είναι σημαντικά και η συντηρητική θεραπεία δεν προσφέρει ικανοποιητική βελτίωση.
Τι είναι η ταινία ακράτειας;
Οι επεμβάσεις μέσης ουρήθρας με ταινία έχουν χρησιμοποιηθεί ευρέως για την ακράτεια από προσπάθεια.
Μία λεπτή ταινία τοποθετείται για να υποστηρίξει την περιοχή της ουρήθρας ώστε να μειώνεται η απώλεια ούρων κατά την αύξηση της ενδοκοιλιακής πίεσης.
Υπάρχουν άλλες χειρουργικές επιλογές;
Ναι.
Ανάλογα με το ιστορικό, τα ανατομικά ευρήματα, προηγούμενες επεμβάσεις και τις προτιμήσεις της γυναίκας, μπορούν να συζητηθούν διαφορετικές τεχνικές.
Colposuspension
Χειρουργική τεχνική ανάρτησης που μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε επιλεγμένες γυναίκες.
Autologous fascial sling
Χρησιμοποιεί ιστό της ίδιας της γυναίκας για υποστήριξη της ουρήθρας.
Urethral bulking agents
Ενέσιμα υλικά γύρω από την ουρήθρα μπορούν να χρησιμοποιηθούν σε ορισμένες περιπτώσεις.
Τι γίνεται όταν η υπερδραστήρια κύστη δεν ανταποκρίνεται στα φάρμακα;
Υπάρχουν πρόσθετες θεραπευτικές επιλογές για επίμονα συμπτώματα.
Botulinum toxin
Μπορεί να εγχυθεί στο τοίχωμα της κύστης ώστε να μειωθούν οι υπερδραστήριες συσπάσεις.
Νευροτροποποίηση
Σε επιλεγμένες γυναίκες χρησιμοποιούνται τεχνικές τροποποίησης της νευρικής λειτουργίας της ουροδόχου κύστης.
Έχει σχέση με την πρόπτωση;
Η ακράτεια και η πρόπτωση πυελικών οργάνων μπορεί να συνυπάρχουν επειδή μοιράζονται ορισμένους παράγοντες κινδύνου.
Ωστόσο, δεν είναι το ίδιο πρόβλημα.
Μήπως είναι ουρολοίμωξη;
Η ουρολοίμωξη μπορεί να προκαλεί συχνουρία, επιτακτικότητα και περιστασιακή διαρροή.
Όταν τα συμπτώματα εμφανίζονται ξαφνικά και συνοδεύονται από κάψιμο στην ούρηση, πόνο ή θολά ούρα, μπορεί να χρειάζεται εξέταση ούρων.
Μπορεί να υπάρχει απώλεια ούρων στη σεξουαλική επαφή;
Ναι.
Ορισμένες γυναίκες παρουσιάζουν διαρροή κατά τη διείσδυση ή τον οργασμό.
Το σύμπτωμα μπορεί να είναι ιδιαίτερα ενοχλητικό, αλλά είναι γνωστό και μπορεί να αξιολογηθεί στο πλαίσιο της ουρογυναικολογικής διερεύνησης.
Τι γίνεται στην εγκυμοσύνη;
Η ακράτεια από προσπάθεια είναι συχνή κατά την εγκυμοσύνη λόγω της αυξημένης πίεσης στην πύελο και των ορμονικών αλλαγών.
Οι ασκήσεις πυελικού εδάφους αποτελούν βασική συντηρητική επιλογή.
Η οριστική επεμβατική αντιμετώπιση συνήθως αναβάλλεται για μετά την ολοκλήρωση της εγκυμοσύνης και την αποκατάσταση μετά τον τοκετό.
Τι γίνεται μετά τον τοκετό;
Πολλές γυναίκες παρουσιάζουν προσωρινή ακράτεια μετά τον τοκετό και σε αρκετές υπάρχει σταδιακή βελτίωση τους επόμενους μήνες.
Όταν όμως τα συμπτώματα επιμένουν ή επηρεάζουν σημαντικά την καθημερινότητα, μπορεί να βοηθήσει η εξειδικευμένη φυσικοθεραπεία πυελικού εδάφους.
Πότε χρειάζεται γυναικολογική ή ουρογυναικολογική αξιολόγηση;
Απώλεια με βήχα ή άσκηση
Μπορεί να υπάρχει ακράτεια από προσπάθεια.
Δεν προλαβαίνετε την τουαλέτα
Μπορεί να υπάρχει επιτακτική ακράτεια ή υπερδραστήρια κύστη.
Συχνή νυχτερινή ούρηση
Χρειάζεται να αξιολογηθεί μέσα στο συνολικό ουρολογικό ιστορικό.
Δυσκολία να αδειάσει η κύστη
Μπορεί να χρειάζεται μέτρηση υπολειπόμενων ούρων και περαιτέρω διερεύνηση.
Αίμα στα ούρα
Η αιματουρία χρειάζεται ξεχωριστή διερεύνηση και δεν πρέπει να αποδίδεται στην ακράτεια.
Η ακράτεια επηρεάζει την καθημερινότητα
Δεν χρειάζεται να είναι «πολύ σοβαρή» για να ζητηθεί βοήθεια.
Ποια συμπτώματα χρειάζονται ιδιαίτερη προσοχή;
Αιματουρία
Χρειάζεται ουρολογική διερεύνηση.
Επαναλαμβανόμενες ουρολοιμώξεις
Μπορεί να χρειάζεται ειδικότερη αξιολόγηση της κύστης και της κένωσης.
Αδυναμία ούρησης
Μπορεί να αποτελεί επείγον πρόβλημα.
Νευρολογικά συμπτώματα
Νέα αδυναμία, μούδιασμα ή απώλεια ελέγχου εντέρου μαζί με ουρολογικά συμπτώματα απαιτούν άμεση αξιολόγηση.
Συχνές παρανοήσεις για την ακράτεια
«Είναι φυσιολογικό επειδή γέννησα»
Ο τοκετός είναι παράγοντας κινδύνου, αλλά η επίμονη ακράτεια μπορεί να αντιμετωπιστεί.
«Είναι φυσιολογικό με την ηλικία»
Η ηλικία αυξάνει τον κίνδυνο, αλλά η ακράτεια δεν είναι αναπόφευκτη.
«Πρέπει απλώς να πίνω λιγότερο νερό»
Η υπερβολική μείωση υγρών δεν αποτελεί σωστή θεραπεία.
«Μόνο το χειρουργείο βοηθά»
Πολλές γυναίκες βελτιώνονται σημαντικά με συντηρητική θεραπεία.
Η ακράτεια ούρων είναι η ακούσια απώλεια ούρων και μπορεί να εμφανίζεται με βήχα ή άσκηση, με ξαφνική επιτακτική ανάγκη για ούρηση ή με συνδυασμό των δύο. Δεν αποτελεί αναπόφευκτο μέρος της ηλικίας ή του τοκετού. Η διερεύνηση ξεκινά συνήθως με ιστορικό, εξέταση, έλεγχο ούρων και ημερολόγιο ούρησης. Οι ασκήσεις πυελικού εδάφους, η εκπαίδευση της ουροδόχου κύστης, η ρύθμιση βάρους και άλλες αλλαγές αποτελούν βασικές πρώτες θεραπείες. Σε επιτακτική ακράτεια μπορούν να χρησιμοποιηθούν φάρμακα και άλλες θεραπείες, ενώ στην ακράτεια από προσπάθεια υπάρχουν αποτελεσματικές χειρουργικές επιλογές όταν η συντηρητική αντιμετώπιση δεν επαρκεί.