Προφυλακτικό
Το προφυλακτικό είναι μία από τις πιο διαδεδομένες μεθόδους αντισύλληψης και η μοναδική μέθοδος που, όταν χρησιμοποιείται σωστά, προσφέρει ταυτόχρονα σημαντική προστασία από πολλά σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα. Δεν περιέχει ορμόνες, χρησιμοποιείται μόνο κατά τη σεξουαλική επαφή και είναι άμεσα αναστρέψιμο. Η αποτελεσματικότητά του εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τη σωστή χρήση σε κάθε επαφή.
Τι είναι το προφυλακτικό;
Το προφυλακτικό είναι μία λεπτή προστατευτική μεμβράνη που τοποθετείται στο πέος πριν από τη σεξουαλική επαφή.
Λειτουργεί ως μηχανικός φραγμός, ώστε το σπέρμα να μην εισέρχεται στον κόλπο.
Προστασία από εγκυμοσύνη και σημαντική μείωση του κινδύνου πολλών σεξουαλικώς μεταδιδόμενων λοιμώξεων.
Πώς λειτουργεί;
Συγκρατεί το σπέρμα
Εμποδίζει το σπερματικό υγρό να εισέλθει στον κόλπο.
Μειώνει την επαφή βλεννογόνων
Περιορίζει την άμεση επαφή με σωματικά υγρά κατά τη σεξουαλική επαφή.
Δεν επηρεάζει την ωορρηξία
Δεν περιέχει ορμόνες και δεν μεταβάλλει τον φυσιολογικό κύκλο.
Πόσο αποτελεσματικό είναι;
Το προφυλακτικό είναι αποτελεσματικό όταν χρησιμοποιείται σωστά σε κάθε σεξουαλική επαφή.
Η αποτελεσματικότητα στην καθημερινή ζωή είναι χαμηλότερη από την ιδανική χρήση, κυρίως λόγω λανθασμένης εφαρμογής, καθυστερημένης τοποθέτησης, ρήξης ή μη χρήσης σε κάθε επαφή.
Προστατεύει από σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα;
Ναι, μειώνει σημαντικά τον κίνδυνο μετάδοσης πολλών ΣΜΝ.
Χλαμύδια
Η σωστή χρήση μειώνει σημαντικά τον κίνδυνο μετάδοσης.
Γονόρροια
Προσφέρει σημαντική προστασία όταν χρησιμοποιείται σε όλη τη διάρκεια της επαφής.
HIV
Αποτελεί βασικό μέτρο μείωσης της σεξουαλικής μετάδοσης.
Τριχομονάδες
Μπορεί να μειώσει σημαντικά τον κίνδυνο μετάδοσης.
Προστατεύει πλήρως από όλα τα ΣΜΝ;
Όχι.
Η προστασία είναι μικρότερη για λοιμώξεις που μπορεί να μεταδίδονται με επαφή δέρμα με δέρμα σε περιοχές που δεν καλύπτει το προφυλακτικό.
HPV
Το προφυλακτικό μειώνει τον κίνδυνο, αλλά δεν τον μηδενίζει.
Έρπης
Ο HSV μπορεί να μεταδίδεται από δέρμα που βρίσκεται έξω από την περιοχή που καλύπτεται.
Σύφιλη
Η προστασία εξαρτάται από το αν η μολυσματική βλάβη καλύπτεται από το προφυλακτικό.
Τι είδη προφυλακτικών υπάρχουν;
Latex
Είναι ο πιο συνηθισμένος τύπος και προσφέρει πολύ καλή προστασία όταν χρησιμοποιείται σωστά.
Polyurethane
Μη latex επιλογή που μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε άτομα με αλλεργία στο latex.
Polyisoprene
Επίσης μη latex επιλογή με καλή ελαστικότητα.
Τι γίνεται αν υπάρχει αλλεργία στο latex;
Υπάρχουν προφυλακτικά από συνθετικά υλικά που δεν περιέχουν latex.
Μπορούν να χρησιμοποιηθούν επιλογές από polyurethane ή polyisoprene.
Μπορεί να σχετίζεται και με λιπαντικά, αρώματα ή άλλες ουσίες.
Πώς χρησιμοποιείται σωστά;
Πριν από οποιαδήποτε γεννητική επαφή
Τοποθετείται πριν υπάρξει επαφή του πέους με τον κόλπο ή το αιδοίο.
Έλεγχος σωστής φοράς
Πρέπει να ξετυλίγεται εύκολα προς τα κάτω.
Πίεση στην άκρη
Αφαιρείται ο αέρας από το άκρο ώστε να υπάρχει χώρος για το σπέρμα.
Ξετύλιγμα μέχρι τη βάση
Πρέπει να καλύπτει πλήρως το πέος.
Αφαίρεση μετά την εκσπερμάτιση
Κρατείται στη βάση κατά την απόσυρση ώστε να μην γλιστρήσει.
Πρέπει να τοποθετείται από την αρχή της επαφής;
Ναι.
Η τοποθέτηση λίγο πριν την εκσπερμάτιση δεν θεωρείται σωστή χρήση.
Πριν από την εκσπερμάτιση μπορεί να υπάρχει προεκσπερματικό υγρό και παράλληλα υπάρχει κίνδυνος μετάδοσης ΣΜΝ από την αρχή της επαφής.
Δύο προφυλακτικά μαζί προστατεύουν περισσότερο;
Όχι.
Η χρήση δύο εξωτερικών προφυλακτικών ταυτόχρονα μπορεί να αυξήσει την τριβή μεταξύ τους και να αυξήσει την πιθανότητα ρήξης.
Έχει σημασία το σωστό μέγεθος;
Ναι.
Ένα πολύ στενό προφυλακτικό μπορεί να είναι δυσάρεστο και να αυξάνει την τάση του υλικού, ενώ ένα πολύ χαλαρό μπορεί να γλιστρήσει.
Η σωστή εφαρμογή αυξάνει τόσο την άνεση όσο και την αξιοπιστία.
Μπορώ να χρησιμοποιήσω λιπαντικό;
Ναι, και σε αρκετές περιπτώσεις μπορεί να μειώσει την τριβή και την πιθανότητα ρήξης.
Λιπαντικά με βάση το νερό
Είναι γενικά συμβατά με προφυλακτικά latex.
Λιπαντικά σιλικόνης
Είναι επίσης συμβατά με πολλά προφυλακτικά και έχουν μεγαλύτερη διάρκεια.
Μπορώ να χρησιμοποιήσω λάδι ή βαζελίνη;
Όχι με προφυλακτικά latex.
Προϊόντα με βάση το λάδι μπορούν να αποδυναμώσουν το latex και να αυξήσουν τον κίνδυνο ρήξης.
Βαζελίνη
Δεν είναι κατάλληλη με latex.
Λάδι σώματος
Μπορεί να επηρεάσει το υλικό.
Ελαιόλαδο / λάδι καρύδας
Δεν πρέπει να χρησιμοποιούνται με latex προφυλακτικά.
Πώς πρέπει να αποθηκεύεται;
Τα προφυλακτικά πρέπει να φυλάσσονται σε δροσερό, ξηρό μέρος και μακριά από παρατεταμένη έκθεση σε υψηλή θερμοκρασία.
Έχει σημασία η ημερομηνία λήξης;
Ναι.
Πριν από τη χρήση πρέπει να ελέγχεται η ημερομηνία λήξης και η ακεραιότητα της συσκευασίας.
Προφυλακτικό με φθαρμένη ή ανοιχτή συσκευασία δεν πρέπει να χρησιμοποιείται.
Πώς ανοίγουμε σωστά τη συσκευασία;
Η συσκευασία ανοίγεται προσεκτικά με τα δάχτυλα.
Δεν πρέπει να χρησιμοποιούνται ψαλίδι, δόντια ή αιχμηρά αντικείμενα που μπορεί να τραυματίσουν το προφυλακτικό.
Τι κάνουμε αν σπάσει το προφυλακτικό;
Εάν το προφυλακτικό σπάσει ή γλιστρήσει και υπάρχει πιθανότητα έκθεσης σε σπέρμα, χρειάζεται να αξιολογηθεί ο κίνδυνος εγκυμοσύνης.
Επείγουσα αντισύλληψη
Μπορεί να χρειάζεται ανάλογα με τον χρόνο της επαφής και το σημείο του κύκλου.
Έλεγχος για ΣΜΝ
Μπορεί να χρειάζεται ανάλογα με το ιστορικό και τον σύντροφο.
HIV PEP
Σε συγκεκριμένη έκθεση υψηλού κινδύνου χρειάζεται άμεση αξιολόγηση επειδή η προφύλαξη μετά την έκθεση είναι χρονικά ευαίσθητη.
Τι γίνεται αν το προφυλακτικό γλιστρήσει;
Εάν γλιστρήσει κατά τη διάρκεια ή παραμείνει μέσα στον κόλπο μετά την επαφή, μπορεί να υπάρχει κίνδυνος διαρροής σπέρματος.
Χρειάζεται αξιολόγηση όπως και σε περίπτωση ρήξης, ιδιαίτερα εάν έχει συμβεί εκσπερμάτιση.
Τι γίνεται αν μείνει μέσα στον κόλπο;
Συνήθως μπορεί να αφαιρεθεί προσεκτικά με τα δάχτυλα.
Δεν μπορεί να «χαθεί» μέσα στην κοιλιά, επειδή ο κόλπος τελειώνει στον τράχηλο.
Πότε χρειάζεται επείγουσα αντισύλληψη μετά από πρόβλημα με το προφυλακτικό;
Μπορεί να χρειάζεται όταν:
Το προφυλακτικό έσπασε
Και υπήρξε πιθανή έκθεση σε σπέρμα.
Γλίστρησε
Ιδιαίτερα μετά την εκσπερμάτιση.
Τοποθετήθηκε καθυστερημένα
Όταν υπήρξε διείσδυση πριν από την εφαρμογή.
Αφαιρέθηκε πριν το τέλος
Και συνεχίστηκε η επαφή χωρίς προστασία.
Χρειάζεται μόνο στις «γόνιμες ημέρες»;
Όχι, εάν χρησιμοποιείται ως κύρια αντισυλληπτική μέθοδος.
Η ημέρα της ωορρηξίας δεν μπορεί να προβλεφθεί με απόλυτη ακρίβεια μόνο από το ημερολόγιο.
Χρειάζεται αν παίρνω αντισυλληπτικό χάπι;
Για την πρόληψη εγκυμοσύνης μπορεί να μην είναι απαραίτητο όταν το χάπι χρησιμοποιείται σωστά.
Παραμένει όμως σημαντικό όταν υπάρχει ανάγκη προστασίας από σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα.
Χρειάζεται αν έχω σπιράλ;
Το ορμονικό και το χάλκινο σπιράλ παρέχουν πολύ αποτελεσματική προστασία από εγκυμοσύνη.
Δεν προστατεύουν όμως από ΣΜΝ.
Επομένως, το προφυλακτικό μπορεί να εξακολουθεί να είναι σημαντικό ανάλογα με τη σεξουαλική σχέση και τον κίνδυνο λοίμωξης.
Χρειάζεται να χρησιμοποιείται με σπερματοκτόνο;
Όχι απαραίτητα.
Τα σύγχρονα προφυλακτικά μπορούν να χρησιμοποιηθούν αποτελεσματικά χωρίς πρόσθετο σπερματοκτόνο.
Ορισμένα σπερματοκτόνα μπορεί να προκαλούν ερεθισμό όταν χρησιμοποιούνται συχνά.
Μειώνει την αίσθηση;
Η εμπειρία διαφέρει από άτομο σε άτομο.
Υπάρχουν διαφορετικά πάχη, μεγέθη και υλικά, και η σωστή εφαρμογή μπορεί να βελτιώσει σημαντικά την άνεση και την αίσθηση.
Τι γίνεται αν επηρεάζει τη στύση;
Σε ορισμένους άνδρες η διακοπή της επαφής για την εφαρμογή ή το άγχος μπορεί να επηρεάσει προσωρινά τη στύση.
Μπορεί να βοηθήσει η εξοικείωση με τη χρήση, η επιλογή σωστού μεγέθους και η ενσωμάτωση της εφαρμογής στο σεξουαλικό παιχνίδι.
Υπάρχει και εσωτερικό προφυλακτικό;
Ναι.
Το εσωτερικό προφυλακτικό τοποθετείται μέσα στον κόλπο πριν από τη σεξουαλική επαφή και λειτουργεί επίσης ως μηχανικός φραγμός.
Η διαθεσιμότητα διαφέρει ανάλογα με τη χώρα και την αγορά.
Έχει θέση και στο στοματικό σεξ;
Ναι.
Ορισμένα ΣΜΝ μπορούν να μεταδοθούν μέσω στοματικής σεξουαλικής επαφής.
Η χρήση προφυλακτικού μπορεί να μειώσει τον κίνδυνο μετάδοσης λοιμώξεων όπως γονόρροια, σύφιλη, έρπης και άλλες λοιμώξεις.
Τι γίνεται στην πρωκτική επαφή;
Η χρήση προφυλακτικού έχει ιδιαίτερη σημασία επειδή ο κίνδυνος μετάδοσης ορισμένων ΣΜΝ είναι αυξημένος.
Η επαρκής χρήση συμβατού λιπαντικού μειώνει την τριβή και την πιθανότητα ρήξης.
Είναι ασφαλές μετά τον τοκετό ή στον θηλασμό;
Ναι.
Το προφυλακτικό δεν περιέχει ορμόνες και δεν επηρεάζει τον θηλασμό.
Μπορεί να χρησιμοποιηθεί όταν επανεκκινήσει η σεξουαλική δραστηριότητα μετά τον τοκετό.
Επηρεάζει τη γονιμότητα;
Όχι.
Δεν έχει καμία μόνιμη επίδραση στην ωορρηξία, στο σπέρμα ή στη μελλοντική ικανότητα σύλληψης.
Έχει ορμονικές παρενέργειες;
Όχι.
Το προφυλακτικό δεν περιέχει ορμόνες και επομένως δεν επηρεάζει τον κύκλο, την ωορρηξία, το βάρος ή την αρτηριακή πίεση μέσω ορμονικού μηχανισμού.
Ποια είναι τα κύρια πλεονεκτήματα;
Χωρίς ορμόνες
Δεν υπάρχει συστηματική ορμονική δράση.
Προστασία από ΣΜΝ
Αποτελεί τη βασική αντισυλληπτική μέθοδο με αυτό το επιπλέον όφελος.
Άμεση χρήση
Δεν χρειάζεται ιατρική διαδικασία ή περίοδος αναμονής.
Πλήρως αναστρέψιμο
Δεν έχει επίδραση στη μελλοντική γονιμότητα.
Εύκολα διαθέσιμο
Δεν απαιτεί συνταγογράφηση στις περισσότερες περιπτώσεις.
Ποια είναι τα βασικά μειονεκτήματα;
Χρειάζεται σε κάθε επαφή
Η προστασία εξαρτάται από συνεπή χρήση.
Μπορεί να σπάσει
Ο κίνδυνος αυξάνεται με λάθος χρήση ή ακατάλληλο λιπαντικό.
Μπορεί να γλιστρήσει
Ιδιαίτερα εάν το μέγεθος δεν είναι κατάλληλο.
Εξαρτάται από τον χρήστη
Έχει μεγαλύτερο περιθώριο ανθρώπινου λάθους σε σχέση με μεθόδους μακράς διάρκειας.
Συχνές παρανοήσεις
«Αρκεί να το βάλω πριν την εκσπερμάτιση»
Πρέπει να χρησιμοποιείται από την αρχή της επαφής.
«Δύο είναι πιο ασφαλή από ένα»
Η χρήση δύο μαζί μπορεί να αυξήσει την τριβή και τον κίνδυνο ρήξης.
«Με λάδι γλιστράει καλύτερα»
Τα λιπαντικά με λάδι μπορεί να καταστρέψουν προφυλακτικά latex.
«Προστατεύει 100% από HPV και έρπη»
Μειώνει τον κίνδυνο αλλά δεν καλύπτει όλο το δέρμα των γεννητικών οργάνων.
«Δεν χρειάζεται αν υπάρχει σπιράλ»
Μπορεί να εξακολουθεί να χρειάζεται για προστασία από ΣΜΝ.
Πότε χρειάζεται ιατρική συμβουλή;
Έσπασε το προφυλακτικό
Χρειάζεται να αξιολογηθεί η ανάγκη για επείγουσα αντισύλληψη και πιθανό έλεγχο ΣΜΝ.
Καθυστέρηση περιόδου
Μπορεί να χρειάζεται τεστ εγκυμοσύνης μετά από πιθανή αποτυχία.
Νέα κολπική έκκριση ή πόνος
Μπορεί να χρειάζεται έλεγχος για λοίμωξη.
Πιθανή έκθεση σε ΣΜΝ
Ο τύπος και ο χρόνος του ελέγχου εξαρτώνται από τη συγκεκριμένη έκθεση.
Ερεθισμός κάθε φορά που χρησιμοποιείται
Μπορεί να χρειάζεται αλλαγή υλικού, λιπαντικού ή αξιολόγηση για άλλη αιτία.
Το προφυλακτικό είναι μία άμεσα διαθέσιμη, μη ορμονική και πλήρως αναστρέψιμη μέθοδος αντισύλληψης. Το σημαντικότερο πρόσθετο πλεονέκτημά του είναι ότι μειώνει σημαντικά τον κίνδυνο πολλών σεξουαλικώς μεταδιδόμενων νοσημάτων. Για να είναι όσο γίνεται πιο αποτελεσματικό πρέπει να χρησιμοποιείται σωστά από την αρχή έως το τέλος κάθε επαφής, να επιλέγεται κατάλληλο μέγεθος, να μην χρησιμοποιούνται λιπαντικά με βάση το λάδι με latex και να μην χρησιμοποιούνται δύο προφυλακτικά ταυτόχρονα. Εάν σπάσει ή γλιστρήσει, μπορεί να χρειάζεται επείγουσα αντισύλληψη και αξιολόγηση για ΣΜΝ.